22 marca 2019

Choroba zwyrodnieniowa stawu ramiennego obejmuje procesy przedwczesnego zużycia tkanek, które tworzą staw. Uszkodzenie struktur tworzących staw prowadzi przede wszystkim do wystąpienia dolegliwości bólowych i ograniczenia ruchomości. Zmiany zwyrodnieniowe stawów ramiennych występują rzadziej niż stawów kończyn dolnych (np. kolana czy biodra), wynika to z mniejszych obciążeń przenoszonych przez kończyny górne.

Anatomia i uszkodzenia

Staw ramienny jest jednym ze stawów obręczy barkowej. Pozostałe stawy obręczy barkowej to staw barkowo-obojczykowy, staw mostkowo-obojczykowy i funkcjonalne połączenie łopatki i żeber. Staw ramienny składa się z głowy kości ramiennej oraz wydrążenia stawowego łopatki. Obie powierzchnie pokrywa chrząstka szklista, która na obwodzie przechodzi w obrąbek stawowy, który ma za zadanie pogłębić panewkę stawu. Ze względu na swoją budowę i brak pełnego dopasowania powierzchni stawowych, w stawie ramiennym możliwe jest bardzo szeroki zakres ruchomości. Staw jest stabilizowany przez liczne mięśnie leżące w okolicy obręczy barkowej oraz przez układ więzadłowy.

Nadmierne przeciążenia stawu ramiennego przyczyniają się m.in. do zwiększenia sił nacisku na powierzchnie stawowe, co prowadzi stopniowo do powstania choroby zwyrodnieniowej. W jej wyniku dochodzi do szeregu zaburzeń biomechanicznych i fizykochemicznych dotyczących właściwości chrząstki oraz pozostałych tkanek budujących staw.

W przypadku choroby zwyrodnieniowej kluczowym problemem jest unaczynienie chrząstki (szklistej). Do chrząstki nie dochodzą tętnice, nie ma w niej również naczyń limfatycznych. Odżywiana jest ona w głównym stopniu przez płyn stawowy jak i w mniejszym stopniu dzięki substancjom pokarmowym z kości. Budowa i funkcja chrząstki nie pozwala na proces gojenia bądź regeneracji. Woda w tkance chrzęstnej jest związana aktywnie, co bardzo utrudnia odżywienie chrząstki poprzez dyfuzję z naczyń krwionośnych kanałów ochrzęstnej. Żywotność komórek chrząstki szklistej znajdujących się głęboko w tkance, zwanych chondrocytami wraz z wiekiem jak i rozwojem tkanki spada. W wyniku tego procesu komórki te ulegają degradacji, a to pogarsza mechaniczne właściwości.

Niewielkie zdolności regeneracyjne wykazywane przez chrząstkę szklistą, doprowadzają do sytuacji, gdzie w miejscu uszkodzenia zostaje ona zastąpiona chrząstką włóknistą, która posiada gorsze własności biomechaniczne. Wtedy to podchrzęstna warstwa kostna przenosi obciążenia (stąd wynika ból, bo tkanka podchrzęstna jest unerwiona w przeciwieństwie do chrząstki szklistej), a zarazem ulega pogrubieniu. Choroba zwyrodnieniowa obejmuje wszystkie struktury, które tworzą staw, w tym podchrzęstną warstwę kości, błonę maziową, torebkę stawową, więzadła jak i mięśnie. Najczęściej w obrazie RTG można zauważyć wyrośla kostne (osteofity) oraz zmniejszenie przestrzeni pomiędzy głową kości ramiennej a panewką.

Całkowite zahamowanie procesu zwyrodnieniowego nie jest możliwe, natomiast można zwolnić szybkość niszczenia stawu. Leczenie zachowawcze może pomóc w złagodzeniu objawów.

Objawy

Głównym objawem choroby zwyrodnieniowej w stawie ramiennym jest ból. Dolegliwości pojawiają się najczęściej w momencie zapoczątkowania ruchu, a łagodzą się po rozruszaniu stawu. Ból może pojawić się także podczas snu, szczególnie jeśli pacjent śpi na chorym barku (docisk uszkodzonych powierzchni stawowych).

Kolejnym objawem choroby zwyrodnieniowej jest sztywność i ograniczenie ruchomości. Największa sztywność występuje po dłuższym bezruchu a szczególnie po nocy. Skrajne ruchy tak jak sięganie za siebie, ruchy nad głową stają się coraz bardziej ograniczone. Dodatkowym objawem są trzaski i przeskakiwania w stawie. Jeśli objawy choroby postępują to często pacjenci unikają wykonywania ruchów w chorym stawie, co pociąga za sobą dalsze ograniczenia oraz zaniki mięśniowe. Kiedy dojdzie do znacznego przesilenia stawu może pojawić się obrzęk i ocieplenie co jest związane z występującym stanem zapalnym. Czasem pacjenci informują, że objawy nasilają się podczas zmian pogody.

Każda dysfunkcja stawu niesie ze sobą kompensacje (przenoszenie przeciążeń na inne struktury w celu utrzymania funkcji) dlatego zauważalne może być nieprawidłowe ustawienie innych struktur naszego organizmu. W przypadku barku zmiany te mogą obejmować odcinek szyjny i piersiowy kręgosłupa oraz staw łokciowy.

Przyczyny

Choroba zwyrodnieniowa najczęściej dotyka osób po 60 roku życia, jednakże może wystąpić także u osób młodszych. Istnieje wiele przyczyn sprzyjających powstaniu pierwszych zmian zwyrodnieniowych. Najbardziej powszechny jest brak stabilizacji i dysbalans mięśniowy w obrębie obręczy barkowej, który powoduje unoszenie głowy kości ramiennej w stawie (większa kompresja). Taka sytuacja jest spowodowana zbyt dużym przeciążeniem i skróceniem mięśnia naramiennego. Jest to główny mięsień stawu ramiennego, który aktywuje się podczas wszelkich prac z rękami uniesionym do góry lub boku.               

Kolejną przyczyną są wszelkie urazy obręczy barkowej. Uszkodzenia więzadeł, torebki stawowej, obrąbka stawowego, kości i lokalnych mięśni mogą powodować wtórne obkurczenie torebki stawowej, które przekłada się na większe obciążenia stawu (ścieranie chrząstki szklistej). Do zmian zwyrodnieniowych mogą przyczyniać się także wszelkie anomalie anatomicznie obręczy barkowej oraz wady postawy (wady klatki piersiowej, nieprawidłowe ustawienie barków i głowy oraz skolioza).

Powstanie zmian zwyrodnieniowych dotyczy także u osób wykonujących powtarzalną pracę ramionami (sprzątanie, prace remontowo-budowlane, dźwiganie, praca przy produkcji) gdzie z czasem dochodzi do przeciążenia tych samych grup mięśniowych. Intensywne przeciążenia dotyczą również sportowców takich dyscyplin jak: koszykówka, siatkówka, baseball, gimnastyka, sporty walki.

Cukrzyca, Reumatoidalne zapalenie stawów (Rzs), Dna moczanowa i inne choroby układowe mogą również sprzyjać powstaniu zmian zwyrodnieniowych. Jest to związane z występowaniem przewlekłego stanu zapalnego i niedoborem mikro i makroelementów niezbędnych do prawidłowej funkcji stawu. Dodatkowe czynniki to siedzący tryb życia i niska aktywność ruchowa. Powodują, one niewystarczającą produkcję płynu stawowego, który odżywia staw i zmniejsza tarcie powierzchni stawowych).

Diagnostyka

Diagnostyka będzie opierać się na ocenie ruchomości i siły mięśniowej wszystkich stawów obręczy barkowej. Dla właściwej oceny sytuacji niezbędna jest diagnostyka obrazowa. Dla oceny struktur kostnych najczęściej badaniem z wyboru jest RTG, choć czasem w sytuacjach wątpliwych pomocne może być wykonanie TK (Tomografii komputerowej). Dla oceny tkanek miękkich konieczne może być wykonanie USG lub MR (Rezonansu magnetycznego).

Diagnostyka różnicowa

W różnicowaniu choroby zwyrodnieniowej stawu ramiennego z innymi schorzeniami należy wziąć pod uwagę min.: zespól ciasnoty podbarkowej, bark zamrożony, urazy stawu ramiennego oraz barkowo-obojczykowego. Zmiany zwyrodnieniowe (stawu barkowo-obojczykowego oraz szyjnego odcinka kręgosłupa), uszkodzenia obrąbka stawowego, uszkodzenie stożka rotatorów oraz stany zapalne kaletek znajdujących się w obrębie obręczy barkowej. W przypadku stawu ramiennego wiele wyżej wymienionych jednostek chorobowych może stanowić początkowy etap choroby zwyrodnieniowej.

Jeżeli szukasz informacji o leczeniu, rehabilitacji i rokowaniach w przypadku zwyrodnienia stawu ramiennego kliknij tutaj.

Bibliografia

  1. Klimiuk P. A. i Kuryliszyn-Moskal A.: Choroba zwyrodnieniowa stawów
  2. Z. Ignasiak, Anatomia układu ruchu
  3. Brent Brotzman S. i in.: Rehabilitacja ortopedyczna, t.1
  4. Dega W.: Ortopedia i rehabilitacja, t.2
  5. Dziak A.: Urazy i uszkodzenia w sporcie
  6. Kolster G.: Poradnik fizjoterapeuty
  7. Skolimowski J. i in.: Postępowanie usprawniające u osób z zespołem ciasnoty podbarkowej
  8. Szyluk K. i in.: Zespół ciasnoty podbarkowej – najczęstsza przyczyna bolesnego barku
  9. Zarzycki M. i in.: Zastosowanie techniki mobilizacji w leczeniu zespołu ciasnoty przestrzeni podbarkowej

Oceń artykuł i pomóż na rozwijać portal

Ocena: 0 - 0 głosy




dnia 2019-03-22

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.
.


Jednostki Chorobowe







Logowanie / Rejestracja