15 lipca 2019

Statystyki nie są optymistyczne. Podobno 1 na 6 aktualnie żyjących osób zachoruje na udar. Choć prawdą jest, że choroba nie wybiera, to wiemy, jakie czynniki zwiększają ryzyko zachorowania. Niestety nie na wszystkie mamy wpływ. Nie możemy zmienić takich cech, jak płeć (bardziej narażeni są mężczyźni), wiek (ryzyko wystąpienia udaru jest wyższe u osób starszych), rasa (według amerykańskich danych udar częściej występuje u Latynosów i Afroamerykanów) czy obciążenia genetyczne. Jednak pozostałe możemy kontrolować; samodzielnie albo z pomocą lekarzy. W tym artykule postaram się wyjaśnić, co sprzyja pojawieniu się udaru niedokrwiennego oraz DLACZEGO tak się dzieje?

Na początku warto, byśmy wiedzieli na czym polega ta choroba. Udar pojawia się w momencie, kiedy krew tętnicza nie może dopłynąć w wystarczającej ilości do pewnego obszaru mózgu. Jeżeli ten stan utrzymuje się dość długo, to komórki nerwowe umierają. Im krótszy czas upłynie od wystąpienia udaru do medycznej interwencji, tym mniej komórek umiera i konsekwencje udaru są lżejsze, ale o tym w oddzielnym artykule (Co wpływa na szybkość powrotu do zdrowia? tytuł roboczy :). Światło tętnicy może zostać zamknięte przez postępujący proces miażdżycowy lub przez zakrzep, który powstał w zupełnie innym obszarze ciała i naczyniami krwionośnymi powędrował do mózgowia. Miażdżyca czyli zwyrodnienie naczyń, jest procesem naturalnym, jednak u różnych osób przebiega on w różnym tempie. Polega na odkładaniu się cholesterolu na ściankach naczyń, tworząc tzw. blaszki miażdżycowe. Jeżeli taka blaszka wystarczająco urośnie, to krew nie może dostarczyć komórkom niezbędnych elementów. Znając mechanizm powstawania udaru możemy się teraz przyjrzeć, co zwiększa prawdopodobieństwo jego wystąpienia i jak go powstrzymać.

Czytaj także: Czy można "wyjśc z twarzą" z choroby neurologicznej?

Aktualnie poznaliśmy już wiele czynników przyspieszających rozwój miażdżycy. Jednym z nich jest nadciśnienie tętnicze. Warto jest je kontrolować i ewentualnie skonsultować z lekarzem , zwłaszcza jeżeli wskazania często przekraczają poziom 140/90 mmHg. Obniżenie wartości ciśnienia skurczowego (wyższa wartość) o 20, a rozkurczowego (niższa) o 10 mmHg zmniejsza ryzyko wystąpienia udaru o 40%.

Nadwaga przyczynia się do rozwoju nadciśnienia i zaburzeń gospodarki lipidowej. Wysokie wartości trójglicerydów i niskie wartości cholesterolu HDL są doskonałym podłożem do szybszego rozwoju miażdżycy. Warto tu wspomnieć, że cholesterol jako taki jest niezbędny dla funkcjonowania organizmu, gdyż jest budulcem ścian komórkowych bierze udział w tworzeniu witaminy D, hormonów płciowych i kwasu żółciowego, ważna jest natomiast postać, w jakiej występuje w organizmie (LDL - o niskiej gęstości, potocznie nazywany jest "złym cholesterolem", a HDL - o wysokiej gęstości "dobrym"). Wskazane jest coroczne badanie składu biochemicznego krwi, by ocenić ryzyko naczyniowe; pod uwagę bierze się wówczas przede wszystkich stosunek frakcji cholesterolu HDL do LDL. Podsumowując: nie sama nadwaga, lecz jej skutki wpływają na zwiększone ryzyko udarowe

Właściwa dieta pozwala przede wszystkim kontrolować wagę, pokrywając zapotrzebowanie na energię i elementy odżywcze. Powinna być zróżnicowana. U osób z zaburzeniami gospodarki lipidowej zaleca się ograniczenie tłuszczy pochodzenia zwierzęcego na rzecz tłuszczy roślinnych. Warto zmniejszyć ilość spożywanych produktów wysoko przetworzonych. Specjaliści zalecają codzienne spożywanie warzyw, owoców, produktów zbożowych (nisko przetworzonych), produktów mlecznych i oliw w umiarkowanych ilościach. Ponadto ostatnio do piramidy żywieniowej została włączona CODZIENNA aktywność fizyczna dla wszystkich (Dietary Guidelines for Americans 2015-2020).

Jako kolejny element profilaktyki udarowej wymienia się codzienną umiarkowaną aktywność fizyczną. Jednak co oznacza "umiarkowana"? Każdy z nas ma inną tolerancję, inne upodobania i sposób spędzania czasu, zatem inaczej oceni aktywność fizyczną małą, umiarkowaną czy dużą. Badacze mają narzędzia, dzięki którym można ocenić wydatek energetyczny i obiektywnie ocenić zmęczenie. Na co dzień wystarczy wiedzieć, że podczas umiarkowanej aktywności fizycznej możliwe jest prowadzenie rozmowy. W przypadku dużej – konieczne się staje przerwanie czynności. Jest to bardzo subiektywna ocena, jednak jak już wspomniałam - każdy z nas jest inny i czym innym będzie dla niego umiarkowana aktywność. Ważne, żeby codzienny ruch trwał minimum 30 minut. W miarę możliwości na świeżym powietrzu. W ten sposób możemy obniżyć ciśnienie tętnicze, poziom cukru i masę ciała, zmniejszając ryzyko udarowe.

Czytaj także: Seks po udarze mózgu

Cukrzyca jest silnie skorelowana z występowaniem nadciśnienia tętniczego i zaburzeń lipidowych. Dlatego chcąc się uchronić przed udarem trzeba regularnie badać poziom cukru we krwi i ewentualnie szybko wdrożyć leczenie Oprócz farmakoterapii stosuje się w tym celu modyfikacje diety i włączenie stałej aktywności fizycznej. Dobrze kontrolowana cukrzyca znacząco obniża ryzyko wystąpienia udaru.

Istnieje wiele dowodów na to, że stałe nadużywanie alkoholu i korzystanie z substancji psychoaktywnych zwiększa ryzyko wystąpienia udaru, zwłaszcza u młodych dorosłych. Również palenie papierosów powoduje udary. U nałogowych palaczy palących powyżej 40 sztuk ryzyko jest dwukrotnie większe, niż u osób palących do 10 papierosów. Jednak już po 5 latach od rzucenia palenia ryzyko wystąpienia udaru u byłych palaczy jest takie samo, jak u osób, które nigdy nie paliły.

Stres również może powodować udar. Jeżeli utrzymuje się stale na wysokim poziomie, to wpływa na wysokie ciśnienie, podnosi poziom tłuszczów i cukru we krwi, oraz prowadzi do uszkodzenia naczyń krwionośnych. Warto zatem próbować oddzielić czas pracy od czasu odpoczynku, wyjść na spacer, spotkać się ze znajomymi czy zrobić coś innego, co sprawia przyjemność, dla własnego zdrowia.

Zatory najczęściej pojawiają się jako powikłanie arytmii i chorób serca. Największy wpływ ma nieleczone migotanie przedsionków, które nieleczone aż pięciokrotnie zwiększa ryzyko udarowe. Serce kurcząc się nieregularnie nie może całkowicie opróżnić się z krwi, a ta zalegając, tworzy skrzepliny, które przy sprzyjających warunkach mogą zostać wypchnięte do krwiobiegu i zatamować przepływ krwi w dalej położonym naczyniu.

Na powstawanie zakrzepów wpływ ma też regularnie palenie papierosów oraz szereg rożnych chorób, które zwiększają krzepliwość krwi. Należą do nich niektóre choroby immunologiczne, przewlekłe choroby zapalne, choroby tkanki łącznej, nowotwory i stany po chemioterapii. Niektóre osoby dotknięte są wrodzoną nadkrzepliwością. Ponadto działanie niektórych hormonów (występujących naturalnie, np. w okresie połogu, lub podczas terapii hormonalnej) również zwiększa lepkość krwi. Trzeba jednak wiedzieć, że wystąpienie jednego czynnika ryzyka nie oznacza, że wystąpi zakrzepica, ale że możliwość jej pojawienia się jest większa. W celu dokładniejszego określenia ryzyka warto wykonać badanie INR (norma wynosi 0,8 do 1,2 u osób nieleczonych przeciwzakrzepowo), które obrazuje lepkość krwi.

Podsumowując - według danych Stroke Associacion można by zapobiec nawet 80% udarów poprzez poprawę higieny życia, zwiększenie aktywności fizycznej i zmianę diety. Wydaje mi się, że ta gra jest warta świeczki.

Bibligrafia:

Artykuł powstał w oparciu o materiały informacyjne Fundacji Udaru mózgu (www.fum.info.pl), portalu Medycyny Praktycznej (mp.pl), akcji informacyjnej na temat. migotania przedsionków (www.stopmigotaniu.pl), Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego (www.heart.org) oraz jego grupy poświęconej udarom mózgu (www.strokeassociation.org)


Informacje zawarte w tym artykule służą wyłącznie do celów edukacyjnych i informacyjnych, dlatego nigdy nie mogą zastąpić opinii pracownika służby zdrowia.

Wszystkie materiały umieszczone na portalu ŚwiatRehabilitacji są chronione prawami autorskimi.

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.




Dowiedz się więcej na temat prawidłowego wystawiania komentarzy

Wskazówki

Jednostki Chorobowe







Logowanie / Rejestracja