25 lutego 2019

Złamanie jest to uraz w czasie którego dochodzi do pełnego przerwania ciągłości kości. Gdy tkanka kostna nie zostaje całkowicie złamana mówimy o pęknięciu. Złamania możemy sklasyfikować biorąc pod uwagę takie kryteria jak: mechanizm urazu, przebieg szczeliny złamania, rozległość złamania, czy przemieszczenie odłamów kostnych. Podczas złamania może dojść do uszkodzenia okolicznych struktur, szczególnie groźne jest uszkodzenia naczyń i nerwów.

Jednymi z najgorszych złamań są złamania w obrębie kręgosłupa. Bardzo często doprowadzają do uszkodzeń neurologicznych ze względu na jednoczesne uszkodzenia rdzenia kręgowego lub nerwów rdzeniowych. Skutkami tych uszkodzeń są porażenia lub niedowłady kończyn oraz zaburzenia wegetatywne, co znacząco wpływa na stan zdrowia pacjenta. Ten artykuł opisuje złamania kręgosłupa od strony ortopedycznej. Artykuł poświęcony uszkodzeniom rdzenia kręgowego (jako powikłanie złamania) można znaleźć w strefie neurologii (kliknij tutaj).

Anatomia i uszkodzenia

Kręgosłup składa się z 33-34 kręgów ułożonych jeden na drugim. Gdy spojrzymy na kręgosłup z boku widzimy charakterystyczne wygięcia w kształcie litery ''S'', które tworzą naturalne krzywizny kręgosłupa. W odcinku szyjnym i lędźwiowym mamy lordozę czyli łuk skierowany do przodu, natomiast w części piersiowej mamy kifozę czyli łuk skierowany do tyłu.

Cały kręgosłup podzielony jest na kilka segmentów: szyjny (7 kręgów), piersiowy (12kręgów), lędźwiowy (5 kręgów), krzyżowy (5 zrośniętych kręgów) oraz guziczny (również 4-5 zrośniętych kręgów). Kręgi odcinka szyjnego, piersiowego i lędźwiowego tworzą ruchomą część kręgosłupa, pozostała część krzyżowo-guziczna stanowi nieruchomą część. Kręgi poszczególnych odcinków różnią się między sobą budową, jednak każdy z nich zbudowany jest z trzonu, łuku oraz wyrostków.

Pomiędzy trzonami kręgów znajdują się krążki międzykręgowe stanowiące chrząstkozrosty kręgosłupa, mające za zadanie amortyzować wstrząsy i umożliwiać ruch. Każdy z kręgów posiada otwór kręgowy, który tworzy kanał kręgowy, w którym mieści się rdzeń kręgowy. Przez większość segmentów kręgosłupa przebiega rdzeń kręgowy, który wraz z mózgiem stanowi ośrodkowy układ nerwowy. Od niego odchodzą nerwy odpowiedzialne za ruch, położenie ciała w przestrzeni, czucie powierzchowne oraz temperaturę.

Uszkodzenie rdzenia kręgowego towarzyszy około 10-20% przypadków uszkodzeń kręgosłupa. Uszkodzenie całkowite rdzenia powoduje zniesienie wszystkich rodzajów czucia i porażenie ruchowe od poziomu uszkodzenia. Uszkodzenie częściowe rokuje dużo lepiej, gdyż powoduje utratę tylko pewnych funkcji.

W przypadku każdego złamania niezbędny jest podział na:

Złamania stabilne: zmieniają one ustawienie segmentu ruchowego ale nie zaburzają stabilności stawów międzykręgowych (dobre rokowanie), można je leczyć nieoperacyjne

Złamanie niestabilne: związane są z silnym uszkodzeniem torebkowo -więzadłowym oraz uszkodzeniem krążka międzykręgowego (gorsze rokowanie ze względu na większe ryzyko uszkodzenia rdzenia kręgowego). Zazwyczaj leczone operacyjne

Złamania kręgosłupa są związane z jego ruchomością, dlatego możemy je podzielić na: zgięciowe, wyprostne i kompresyjne (zgnieceniowe). W każdym z wymienionych złamań może dochodzić komponenta rotacyjna.

Złamanie zgięciowe - zgięciowy mechanizm urazu

Podczas tego typu uszkodzenia siła zewnętrzna powoduje zgięcie kręgosłupa w przód, w takim zakresie, który przekracza jego fizjologiczną ruchomość. Siła ta najczęściej działa na potyliczną część czaszki lub okolicę piersiową. Złamanie może być wywołane przez uraz pośredni, przeginający głowę lub tułów do przodu, przy jednoczesnym ustabilizowaniu dolnych partii ciała. Taka sytuacja najczęściej ma miejsce podczas wypadku komunikacyjnego, gdy tułów pasażera jest ustabilizowany poprzez pasy bezpieczeństwa.

W urazach zgięciowych bardzo często dochodzi do uszkodzenia więzadeł międzykolcowych i nadkolcowych, naciągania lub rozerwania torebek stawowych, zwichnięcia lub podwichnięcia stawów kręgowych oraz uszkodzenia lokalnych mięśni.

Złamanie wyprostne - wyprostny mechanizm urazu

Złamanie powstaje na skutek zadziałania siły zewnętrznej od przodu. Uraz wymusza przeprost w stawach kręgosłupa przekraczający fizjologiczny zakres ruchów, uszkadzając przy tym więzadło podłużne przednie i krążek międzykręgowy. Ten rodzaj złamań jest bardzo charakterystyczny dla odcinka szyjnego, w niższych segmentach jest rzadkością. Najczęściej do złamania dochodzi podczas wypadku komunikacyjnego, w trakcie, którego następuję gwałtowne odchylenie głowy w tył - przy uderzeniu w tył pojazdu.

Bardzo często zdarza się także rowerzystom i motocyklistom, którzy po uderzeniu głową w przeszkodzę odginają głowę w tył. U osób starszych ze zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa i osteoporozą może dojść do złamania wyprostnego, nawet w wyniku drobnego upadku.

Złamania kompresyjne - zgnieceniowy mechanizm urazu

Złamanie kompresyjne zaliczane jest zazwyczaj do złamań stabilnych i spośród wszystkich typów jest najlepiej rokujące. W przypadku niewielkiej siły wywołującej uszkodzenia nie są duże. Jednakże w przypadku dużej siły miażdżącej może dojść do znacznych uszkodzeń torebkowo-więzadłowych oraz ucisku odłamów kostnych na rdzeń kręgowy. Takie złamanie określa się mianem ''wybuchowego''.

Siła zewnętrzna działająca na kręgosłup działa w jego linii pionowej, w kierunku czaszki lub stóp, co prowadzi do zgniecenia trzonów i oddzielających ich krążków międzykręgowych. Złamania kompresyjne mogą dotyczyć każdego odcinka kręgosłupa jednak najczęściej spotykane są w odcinku szyjnym i piersiowym. W odcinku szyjnym występują najczęściej, z powodu upadku z wysokości na głowę (np. podczas skoku do płytkiej wody).

Objawy

Pierwszorzędnym objawem złamania jest silny ból. Im większa siła urazu tym większy może być obszar bólu pleców. W przypadku osób starszych i złamań osteoporotycznych objawy bólowe nie muszą być duże. Zazwyczaj w pierwszych dniach po urazie dolegliwości obejmują większy obszar dopiero z czasem zmniejszają się do okolicy złamanego kręgu lub kręgów. Zazwyczaj ból będzie uniemożliwiał poruszanie się. Dodatkowo pojawi się widoczny obrzęk, krwiak i zmiana obrysu uszkodzonego segmentu oraz zmiany w postawie ciała.

Bardzo często wraz z uszkodzeniami układu ruchu mogą się pojawić objawy neurologiczne takie jak: zaburzenia czucia, mrowienie, porażenie lub niedowład kończyn i tułowia poniżej miejsca uszkodzenia. Ich stopień i lokalizacja zależą od miejsca złamania i rodzaju urazu. W przypadku złamania kręgosłupa może pojawić się także ból podczas oddychania związany z możliwym uszkodzeniem żeber. Dodatkowo może pojawić się ból przedniej lub bocznej części brzucha związany z możliwym podrażnieniem lub uszkodzeniem otrzewnej i narządów wew. (np. wątroby lub nerek).

Przyczyny

Bezpośrednią przyczyną złamań kręgosłupa jest zadziałanie siły zewnętrznej powodującej przerwanie ciągłości kości oraz aparatu stabilizującego (więzadła, torebki stawowe). Taka siła może zadziałać podczas wypadku komunikacyjnego, bezpośredniego uderzenia w kręgosłup lub groźnego upadku z wysokości np. podczas skoku do wody lub sportów ekstremalnych. Złamanie kompresyjne powstaje podczas wypadku, w którym dochodzi do przygniecenia ciężkim sprzętem lub ciężarem.

Na większe ryzyko złamania bardziej narażone są osoby starsze, u których występuje osteoporoza. Kości w tej chorobie tracą swoje właściwości i są mniej odporne na przeciążenia. Lekki upadek, z którego młode osoby wychodzą bez szwanku, dla osoby starszej może skończyć się znacznymi uszkodzeniami.

Część złamań może być powikłaniem choroby nowotworowej. W takim przypadku skala uszkodzeń jest nie adekwatna do siły powodującej uszkodzenie. Trzeba sobie zdać sprawę, że osłabienie kości wynika również ze skutków ubocznych przyjmowania leków. Niedobory witamin i mikroelementów mogą również wpływać na osłabienie struktury i funkcji kości.

Diagnostyka

Złamanie kręgosłupa można ocenić wykonując badanie rentgenowskie w kilku płaszczyznach. Jeśli istnieje taka konieczność lekarz może zlecić badanie Tomografii komputerowej (TK) lub Rezonans magnetyczny (MR). Badania te dokładniej obrazują  struktury kostne, naczynia krwionośne, nerwy i pozostałe tkanki miękkie. W trakcie leczenia lekarze często zlecają wykonanie badań kontrolnych w celu oceny odłamów kostnych, zrostu kostnego oraz stabilizacji założonej podczas operacji. Podczas diagnostyki szczególnie istotna jest ocena struktur układu nerwowego oraz krwionośnego gdyż ich uszkodzenie może nieść za sobą poważne powikłania.

Diagnostyka różnicowa

Złamanie kręgosłupa należy różnicować ze zwichnięciem, zblokowaniem stawów międzykręgowych oraz złamaniem żebra. W przypadku złamania kręgosłupa należy ustalić czy pacjent nie ma problemu z chorobą powodującą osłabienie układu kostnego (osteoporoza lub choroba nowotworowa).

Jeżeli szukasz informacji o leczeniu, rehabilitacji i rokowaniach w przypadku złamania kręgosłupa kliknij tutaj.

Bibliografia

  1. Z. Ignasiak - Anatomia układu ruchu
  2. B. Drozdzowska - Złamania osteoporotyczne
  3. Dobrogowski J., Dutka J.: Bóle pochodzenia niedyskowego. Zespoły bólowe  narządu ruchu
  4. Gaździk T.: Ortopedia i traumatologia, t.2
  5. Kiwerski J.: Schorzenia i urazy kręgosłupa
  6. Kusz D.: Kompendium ortopedii

Oceń artykuł i pomóż na rozwijać portal

Ocena: 0 - 0 głosy




dnia 2019-02-25

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.
.


Jednostki Chorobowe







Logowanie / Rejestracja