25 lutego 2019

W przypadku każdego urazu pleców należy przyjąć, że doszło do uszkodzenia zarówno układu mięśniowo-stawowego jak i struktur układu nerwowego. W takim przypadku należy podjąć odpowiednie działania. Poszkodowani wymagają szczególnej ostrożności ze względu na możliwość uszkodzenia rdzenia kręgowego i powstania nieodwracalnych porażeń, a w skrajnych przypadkach zaburzenia oddychania i śmierci.

Jeśli nie ma takiej konieczności nie należy poszkodowanego przenosić, obracać i dźwigać ponieważ takie czynności mogą spowodować jeszcze większe uszkodzenia. Stabilizacją i zabezpieczeniem kręgosłupa powinny się zająć specjaliści medyczni lub osoby przeszkolone.

Leczenie

Strategia leczenia pacjenta zależy od rodzaju uszkodzenia i chorób towarzyszących. W przypadkach dużych uszkodzeń (pojawienie się zaburzeń neurologicznych) konieczny jest natychmiastowy zabieg operacyjny. W pozostałych przypadkach zazwyczaj stosuję się leczenie zachowawcze (stabilizacja za pomocą wyciągu, kołnierza lub gorsetu - w zależności od lokalizacji złamania).

Zarówno po leczeniu operacyjnym jak i zachowawczym kiedy lekarz wyrazi zgodę należy rozpocząć proces rehabilitacji. Pierwszym celem rehabilitacji jest pionizacja (proces przejścia z pozycji leżącej do pozycji stojącej). Pionizacja musi być stopniowa, należy brać pod uwagę wszystkie czynniki ryzyka.

Rehabilitacja osób ze złamaniem kręgosłupa to długi proces (min 3-6 miesięcy), a jej głównym celem jest powrót pacjenta do pełnej samodzielności. W tym artykule zostanie przedstawiony program rehabilitacji dotyczący złamań bez powikłań neurologicznych (artykuł na temat rehabilitacji w przypadku uszkodzeń rdzenia kręgowego znajduję się w strefie neurologii)

W przypadku braku przeciwwskazań należy rozpocząć ćwiczenia części ciała, które nie uległy uszkodzeniu oraz rozpocząć delikatne ćwiczenia oddechowe w celu zminimalizowania zagrożenia powikłań krążeniowo-oddechowych. Gdy stan pacjenta będzie się poprawiał należy utrudniać ćwiczenia tak by ostatecznie wzmocnić rejon, który uległ złamaniu.

Jednym z głównych celów terapii jest stabilizacja i powrót siły mięśniowej. W przypadku ćwiczeń stabilizujących kluczowe jest osiągnięcie prawidłowej pozycji głowy, obręczy barkowej, wydechowego ustawienia klatki oraz neutralnej pozycji odcinka lędźwiowego. Terapia powinna również brać pod uwagę poprawę stabilizacji centralnej. Stabilizacja centralna to kontrola mięśni głębokich tułowia odpowiedzialnych za „centrum” naszego ciała (regionu miedniczno-lędźwiowego) zarówno w warunkach statyki jak i dynamiki. Ćwiczenia stabilizacji będą zmniejszać przeciążenia dnia codziennego oraz pomogą w zmniejszeniu dolegliwości bólowych.

Kiedy lekarz i fizjoterapeuta uznają to za stosowne rozpocznie się reedukacja chodu. W przypadku każdego pacjenta będzie to indywidualny proces. Na początku  chodzenie może się odbywać z balkonikiem lub z kulami. W miarę upływu czasu i osiągania postępów pacjenci wchodzą na schody i pokonują różne przeszkody.

Terapię warto uzupełnić o rozluźnienie mięśniowo-powięziowe rejonu, który uległ uszkodzeniu oraz ewentualnych blizn pooperacyjnych. Dodatkowo pomocne może być rozluźnienie odległych rejonów, które mogą w sposób pośredni wpłynąć na powstanie przeciążeń w miejscu złamania. Rozluźnienie tkanek miękkich przyspieszy  proces regeneracji, poprawi krążenie oraz mobilność stawową. Bardzo ważne by tego typu terapia była delikatna i wykonywana przez doświadczonego fizjoterapeutę.

Na końcowym etapie rehabilitacji korzystne będzie wdrożenie ćwiczeń siłowo-wytrzymałościowych. Do tego korzystne może być włączenie rowera stacjonarnego, orbitreka lub pływania. Ruch będzie powodował stymulacje produkcji mazi stawowej, która jest niezbędna dla prawidłowego działania stawów.

Dla utrzymania efektów leczenia bardzo ważna jest profilaktyka. Należy w każdych warunkach pamiętać o właściwych nawykach. Chodzi tu głównie o utrzymanie prawidłowej postawy podczas pozycji stojącej, siedzącej oraz prawidłowych  nawyków podczas schylania się i dźwigania. W miarę możliwości warto odpoczywać w pozycji leżącej, w której siły grawitacji działające na kręgosłup są znacznie mniejsze.

Fizykoterapia

Fizykoterapia w przypadku złamania kręgosłupa będzie stanowiła uzupełnienie terapii. Jej celem jest obniżenie bólu, rozluźnienie napiętych mięśni oraz pobudzenie struktur do jak najszybszego gojenia. Należy jednak pamiętać, że istnieją  przeciwwskazania do wykonywania zabiegów fizykoterapii w rejonie górnego odcinka szyjnego (położenie rdzenia przedłużonego oraz móżdżku). Przeciwwskazaniem do, niektórych zabiegów są również metalowe implanty wstawiane podczas operacji. Jeśli nie ma przeciwwskazań korzystne może być zastosowanie: elektroterapii, ultradźwięków, laseroterapii, termoterapii (okłady ciepłe), fototerapii (lampy rozgrzewające), hydroterapii (kąpiele wirowe) lub magnetoterapii.

Zaopatrzenie ortopedyczne

W przypadku złamania szyjnego odcinka kręgosłupa zaopatrzenie ortopedyczne odgrywa kluczową rolę. W trakcie leczenia lekarz dobiera odpowiedni kołnierz ortopedyczny. Z czasem zaleca się nosić kołnierz tylko przez kilka godzin dziennie i tylko w momentach największych przeciążeń. Dodatkowo leczenie można uzupełnić prostotrzymaczem lub popularnym „pajączkiem”. Pomoce te mają co prawda kilka wad (brak  regulacji oraz indywidualnego ustawienia przez fizjoterapeutę) jednakże, w pewnych sytuacjach dają dodatkową korzystną stymulację (czuciową), która pomaga utrzymać i zapamiętać prawidłową postawę. Bardzo korzystne jest również używanie poduszki ortopedycznej.

W przypadku złamań w rejonie piersiowo-lędźwiowym lekarz zaordynuje gorset. Z czasem gorset będzie wymieniony na pas stabilizujący lub sznurówkę. Kiedy proces rehabilitacji dobiega końca należy stopniowo rezygnować z pomocy ortopedycznych.

Leczenie operacyjne

W przypadku porażenia rdzenia kręgowego, obecności krążka międzykręgowego lub fragmentu kości w kanale kręgowym, niestabilności kręgosłupa, braku poprawy po leczeniu zachowawczym konieczny może być zabieg operacyjny. O konieczności przeprowadzenia zabiegu decyduje lekarz po ocenie objawów, funkcji uszkodzonego kręgosłupa oraz układu nerwowego. Istotna jest także analiza diagnostyki obrazowej

Strategia leczenia operacyjnego to przede wszystkim odbarczenie struktur nerwowych w celu jak najszybszej poprawy przewodzenia w układzie nerwowym. Następnie lekarze stabilizują rejon złamania. Do stabilizacji używa się często prętów i śrub. W przypadku złamań kompresyjnych często używa się cementu dla odtworzenia struktury kręgu lub specjalnych protez krążka międzykręgowego. Podczas operacji ważne jest by w miarę możliwości utrzymać fizjologiczne krzywizny kręgosłupa.

Przebieg rehabilitacji po zabiegu będzie zawsze indywidualny ponieważ zależy od wielu czynników. Decyzje o doborze ćwiczeń, pionizacji i momentu powrotu do aktywności dnia codziennego powinni wspólnie podejmować lekarz wraz z fizjoterapeutą. Głównym celem będzie poprawa stabilności oraz siły w obrębie całego układu ruchu.

Rokowania

W przypadku złamania kręgosłupa ciężko o precyzyjne rokowania. Każde złamanie jest inne, dużo zależy od wieku pacjenta oraz schorzeń współistniejących. Jeśli nie doszło do uszkodzenia struktur nerwowych (lub ich uszkodzenie jest niewielkie) to na ogół rokowania są dobre. Jedynymi powikłaniami mogą być wtedy: przeciążenia kręgosłupa (powyżej i poniżej rejonu złamania), sztywność pourazowa, dolegliwości bólowe oraz wczesne stany zwyrodnieniowe.

W przypadku uszkodzenia nerwu rdzeniowego lub rdzenia kręgowego oprócz powyższych powikłań dołączyć mogą dodatkowe konsekwencje takie jak: czasowe lub trwale zaburzenia czucia oraz niedowłady mięśniowe.

Jeżeli szukasz informacji o objawach, przyczynach i diagnostyce złamań kręgosłupa kliknij tutaj.

Bibliografia

  1. Z. Ignasiak - Anatomia układu ruchu
  2. B. Drozdzowska - Złamania osteoporotyczne
  3. Dobrogowski J., Dutka J.: Bóle pochodzenia niedyskowego. Zespoły bólowe  narządu ruchu
  4. Gaździk T.: Ortopedia i traumatologia, t.2
  5. Kiwerski J.: Schorzenia i urazy kręgosłupa
  6. Kusz D.: Kompendium ortopedii

Oceń artykuł i pomóż na rozwijać portal

Ocena: 0 - 0 głosy




dnia 2019-02-25

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.
.


Jednostki Chorobowe







Logowanie / Rejestracja