21 marca 2019

Złamanie kości ramiennej (nasady bliższej) jest jednym z najczęstszych urazów u osób dorosłych. Pod względem częstości występowania, złamania kości ramiennej stanowią około 5% wszystkich złamań. Złamania dotyczą głównie osób starszych, a ich przyczyną mogą być upadki w wyniku zaburzeń równowagi lub nierównego podłoża. U osób młodych za przyczynę złamań uważa się głównie wypadki komunikacyjne oraz urazy sportowe.


Anatomia i uszkodzenia

Kość ramienna składa się z końca bliższego, trzonu i końca dalszego. Kość ramienna jest jedną z największych kości układu kostnego, a największą wchodząca w skład kończyny górnej. Jej koniec bliższy tworzy staw ramienny, natomiast koniec dalszy wchodzi w skład stawu łokciowego. Kość ramienna jest miejscem przyczepu dla bardzo wielu mięśni, w jej pobliżu przebiega wiele struktur układu krwionośnego oraz nerwowego.

Występuję bardzo dużo rodzajów złamań kości ramiennej. Możemy rozróżnić złamania: jedno fragmentowe, dwufragmentowe, trófragmentowe lub wielofragmentowe. Oprócz uszkodzeń układu kostnego może dojść do licznych uszkodzeń układu krwionośnego, nerwowego oraz uszkodzenia struktur mięśniowo-stawowych.

Objawy

Złamania kości ramiennej można podzielić na:

1 Złamania nasady bliższej kości ramiennej:

a) w okolicy szyjki anatomicznej
b) złamanie guzka większego
c) złamanie guzka mniejszego
d) złamanie szyjki chirurgicznej

2 Złamanie trzonu kości ramiennej:

a) powyżej przyczepu mięśnia naramiennego
b) poniżej przyczepu mięśnia naramiennego

3 Złamania części dalszej kości ramiennej:

a) złamania nadkłykciowe
b) złamania przezkłykciowe
c) złamania międzykłykciowe
d) złamania kłykcia bocznego lub przyśrodkowego
e) złamania nadkłykci bocznego lub przyśrodkowego
f) złamania stawowe bloczka i główki kości ramiennej
g) złuszczenie nasady

Złamanie kości ramiennej objawia się silnym bólem, obrzękiem, krwiakiem oraz zasinieniem. Kończyna górna przyjmuje pozycję przeciwbólową, ruchy w stawach ramiennym i sąsiednich są utrudnione lub niemożliwe do wykonania. Jeśli doszło do uszkodzenia, któregoś z nerwów biegnącego wzdłuż kości ramiennej może dojść do objawów neurologicznych tj.: zaburzenia czucia, osłabienia siły mięśniowej, bólu elektryzującego (w rejonie ramienia, przedramienia lub dłoni).

Podczas złamania może dojść także do uszkodzenia naczyń krwionośnych, mięśni oraz tkanek miękkich zlokalizowanych w obrębie stawu ramiennego oraz łokciowego. Najtrudniejszym do opanowania skutkiem złamania jest silny krwotok z tętnicy ramiennej, który może powodować dużą utratę krwi, a tym samym prowadzić do omdleń.

Przyczyny

U osób starszych bezpośrednią przyczyną złamań kości ramiennej  są upadki. Upadki są często wynikiem zmian ciśnienia, zaburzeń równowagi oraz nierównej powierzchni w domu i na dworze. Do złamań dochodzi również na skutek nagłego pociągnięcia lub szarpnięcia np. przez psa lub w komunikacji miejskiej. Należy pamiętać, że w starszym wieku gęstość kości może być zmniejszona w wyniku osteoporozy dlatego nawet niewielki upadek może być przyczyną pęknięcia lub złamania.

U młodych osób najczęściej do złamań dochodzi w wyniku urazów komunikacyjnych, upadków z wysokości oraz podczas aktywności ruchowej. Sporty kontaktowe takie jak koszykówka, piłka nożna, rugby oraz sporty walki mogą również powodować dużą ilość upadków, a w konsekwencji złamań. Duża liczba urazów jest także związana z jazdą na rowerze, rolkach lub hulajnodze.

Diagnostyka

Złamanie kości ramiennej można ocenić wykonując badanie rentgenowskie w kilku płaszczyznach. Jeśli istnieje taka konieczność lekarz może zlecić badanie Tomografii komputerowej (TK) lub Rezonansu magnetycznego (MR). Badania te dokładniej zobrazują struktury kostne, naczynia krwionośne, nerwy i pozostałe tkanki miękkie. W trakcie leczenie lekarze często zlecają wykonywanie badań kontrolnych w celu  oceny ewentualnej stabilizacji założonej podczas operacji oraz zrostu kostnego. Podczas diagnostyki szczególnie istotna jest ocena struktur układu nerwowego oraz krwionośnego gdyż ich uszkodzenie może nieść za sobą poważne powikłania.

Diagnostyka różnicowa

Należy pamiętać że złamanie kości ramiennej to uraz podczas, którego może dojść do licznych uszkodzeń towarzyszących. Bardzo ważne jest ustalenie wszystkich uszkodzonych struktur.

Leczenie

Sposób leczenia złamań kości ramiennej jest indywidualny. Zależy on od przemieszczenia odłamów kostnych, uszkodzenia tkanek miękkich, uszkodzenia naczyń i nerwów, wieku chorego i chorób towarzyszących. Analizując powyższe czynniki lekarz prowadzący podejmuje decyzje o leczeniu zachowawczym lub operacyjnym.

Do głównych strategi leczenia możemy zaliczyć:

- Opatrunek gipsowy Desaulta

- Opatrunek gipsowy w specjalnym kątowym ustawieniu stawu

- Wyciąg

- Leczenie operacyjne z wykonaniem nastawienia oraz zespolenia odłamów kostnych

Pierwszy okres po urazie jest niezwykle ważny. Przestrzeganie zaleceń, co do unieruchomienia, odgrywa dużą rolę w procesie regeneracji. Struktury, które uległy uszkodzeniu muszą się zrosnąć i prawidłowo zagoić. Jakiekolwiek próby ruszania kończyną górną wbrew zaleceniom lekarza grożą spowolnieniem czasu gojenia, powikłaniami a co za tym idzie dłuższym powrotem do sprawności.

Po okresie unieruchomienia jeżeli lekarz wyrazi zgodę należy rozpocząć proces rehabilitacji. Przebieg rehabilitacji będzie zależny od wybranej strategii leczenia. W każdym przypadku proces usprawniania warto rozpocząć od rozluźniania mięśniowo-powięziowego m.in. obręczy barkowej, okolicy stawu ramiennego, okolicy stawu łokciowego oraz klatki piersiowej. Przyspieszy to proces regeneracji tkanek, poprawi krążenie oraz mobilność stawową. Przyczyni się to do przełamania zrostów w obrębie mięśni i powięzi.

Podczas procesu rehabilitacji kluczowa będzie praca nad stabilizacją stawu ramiennego oraz łopatki. Ćwiczenia te będą zapobiegać przeciążeniom w obrębie kończyny górnej i kręgosłupa oraz będą sprzyjać gojeniu. Ponadto bardzo ważny będzie powrót siły mięśniowej mięśni ramienia i przedramienia (unieruchomienie powoduje szybki zaniki mięśniowe). Pomocne może być także wzmacnianie mięśni posturalnych.

Jeśli podczas procesu unieruchomienia doszło do znacznego ograniczenia ruchomości w stawie ramiennym, obręczy barkowej oraz w stawie łokciowym konieczna może być poprawa zakresów ruchomości. Do tego celu wykorzystać można: ćwiczenia, rozciąganie jak i terapię manualną, które poprawią elastyczność torebki stawowej. Należy również zwrócić uwagę na asymetrię ustawienia obręczy barkowej (jeden bark niżej od drugiego) spowodowaną noszeniem unieruchomienia. Utrzymująca się asymetria może wpływać na przeciążenia kręgosłupa szyjnego i piersiowego.

Ważna aby po zakończeniu rehabilitacji stosować się do zasad profilaktyki, które sprzyjają jak najlepszej regeneracji. Chodzi tu głównie o unikanie nadmiernych przeciążeń takich jak siłowe podnoszenie lub pchanie. Ponadto przez kilka miesięcy warto unikać aktywności fizycznej zwiększającej ryzyko urazu.

Fizykoterapia

Fizykoterapia po złamaniu kości ramiennej ma zastosowanie w przypadku leczenia zachowawczego oraz w rehabilitacji pooperacyjnej. Zabiegi będą miały na celu przyspieszenie zrostu, obniżenie bólu oraz rozluźnienie napiętych mięśni. Aby uzyskać te efekty korzystne może być stosowanie krioterapii, elektroterapii, magnetoterapii lub laseroterapii. Warto pamiętać, że wybór zabiegów będzie zależał od zastosowanej strategii leczenia (ewentualna obecność metalowej stabilizacji).

Pomoce ortopedyczne

W przypadku złamań kości ramiennej po konsultacji z lekarzem oraz fizjoterapeutą należy rozważyć zakup temblaka lub stabilizatora (na staw ramienny lub całą obręcz barkową). Rodzaj zastosowanego zaopatrzenia będzie zależny od rodzaju złamania i zastosowanej strategi leczenia. 

Leczenie operacyjne

Decyzja o leczeniu operacyjnym jest podejmowana w przypadku złamań otwartych, złamań wielofragmentowych oraz w przypadku uszkodzeń układu nerwowego, krwionośnego lub oddechowego. Ponadto leczenie operacyjne może być konieczne gdy leczenie zachowawcze nie przyniosło oczekiwanych rezultatów. O konieczności przeprowadzenia zabiegu operacyjnego decyduje lekarz po ocenie funkcji stawu ramiennego, łokciowego oraz diagnostyki obrazowej. Stabilizacja kości zazwyczaj jest wykonana za pomocą płytki, śrub lub gwoździ. Przebieg rehabilitacji po zabiegu będzie indywidualny ponieważ zależy od kilku czynników (powikłania, przeciwwskazania, wiek, schorzenia współistniejące). Decyzje o doborze ćwiczeń i momentu powrotu do aktywności powinni wspólnie podejmować lekarz wraz z fizjoterapeutą. Głównymi celami będzie poprawa ruchomości, siły i stabilności w obrębie obręczy barkowej oraz pozostałych stawów kończyny górnej.

Rokowania

W przypadku złamania kości ramiennej kluczowa jest decyzja lekarza co do zaklasyfikowania pacjenta do leczenia zachowawczego lub operacyjnego. Jeśli decyzja jest właściwa a proces rehabilitacji ma swój prawidłowy przebieg to rokowania są dobre i występuje bardzo niewielka liczba powikłań. W przypadku złej strategii leczenia, zbyt krótkiej fazy gojenia, niewłaściwego procesu rehabilitacji znacznie wzrasta ryzyko powstania stawu rzekomego (zaburzenia zrostu kości) oraz powikłań ze strony układu nerwowego i krwionośnego.

Bibliografia

  1. Bochenek A.: Anatomia człowieka, t.1
  2. Bridgeforth G. M. i in.: Clavicle fractures
  3. Kucmin J., Książek-Czekaj A., Wiecheć M.: Postępowanie fizjoterapeutyczne po złamaniu obojczyka
  4. Kusz D.: Kompendium traumatologii
  5. Meininger A.: Clavicle fracture
  6. The Ohio State University,  Wexner Medical Center: Clavicle Fracture in a Newborn
  7. Sullivan J., Vines A.: Helping your clavicle to recover after a fracture

Oceń artykuł i pomóż na rozwijać portal

Ocena: 4 - 1 głosy




dnia 2019-03-21

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.
.


Jednostki Chorobowe







Logowanie / Rejestracja