13 grudnia 2018

Złamania nasady dalszej kości promieniowej to jedne z najczęściej występujących złamań w obrębie kończyny górnej. Złamania te stanowią ok. 70 % wszystkich złamań kości przedramienia. Do złamania dochodzi najczęściej na skutek upadku na wyprostowaną rękę. Skala uszkodzeń zależy od pozycji ręki, struktury tkanki kostnej oraz sił działających podczas urazu.


Anatomia i uszkodzenia

Kość promieniowa i kość łokciowa to dwie kości (leżące równolegle do siebie) przedramienia. Kość promieniowa leży po stronie kciuka. Na kość promieniową składa się koniec bliższy, koniec dalszy oraz trzon. Koniec dalszy ma dwie powierzchnie stawowe: jedną dla połączenia z kością łokciową (staw łokciowo-promieniowy dalszy), a drugą dla połączenia z kośćmi nadgarstka (staw promieniowo-nadgarstkowy). Połączenie kości promieniowej, kości łokciowej oraz kości nadgarstka jest silnie stabilizowane przez torebkę stawową, a także bardzo złożony układ więzadłowy. Cały ten system zapewnia stabilność nawet podczas bardzo dużych obciążeń dłoni. Skomplikowany układ powierzchni stawowych w stawie  promieniowo-nadgarstkowym wpływa na duży zakres ruchomości w obrębie nadgarstka.

Jedna z najbardziej popularnych klasyfikacji dzieli złamania dalszego odcinka kości promieniowej na:

  • złamania zgięciowe

  • złamania ścinające

  • złamania kompresyjne

  • złamania z przemieszczeniem

  • złamania wysokoenergetyczne (łączące wiele typów złamania)

Podczas urazu oprócz złamania kości promieniowej, może dojść do złamania lub przemieszczenie kości nadgarstka oraz kości łokciowej. Dodatkowo może dojść do: ucisku na nerw pośrodkowy, ucisku na gałązki nerwu promieniowego, zespołu ciasnoty powięziowej, uszkodzenia kompleksu chrząstki trójkątnej oraz do licznych uszkodzeń mięśniowo-więzadłowych. Konsekwencją niewłaściwego gojenia stawu promieniowo-nadgarstkowego może być zmiana osi stawu i szybsze zużycie chrząstki (zmiany zwyrodnieniowe).

Objawy

Głównym objawem towarzyszącym złamaniu kości promieniowej jest ból. Ból może się pojawić zarówno w obrębie nadgarstka, dłoni oraz łokcia. Zaraz po urazie pojawia się obrzęk lub krwiak. W przypadku złamania każdy minimalny ruch dłoni lub łokcia może wywołać ogromny ból.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Najczęściej do złamania w obrębie nasady dalszej kości promieniowej dochodzi podczas upadku na nadgarstek. W przypadku, gdy dłoń jest otwarta mówimy o złamaniu wyprostnym, natomiast gdy dłoń jest zamknięta mówimy o złamaniu zgięciowym.

Często ryzyko urazu wzrasta z wiekiem, jest to związane z dwoma czynnikami. Pierwszym z nich jest osłabiona struktura kości w wyniku osteoporozy, zmian zwyrodnieniowych oraz skutków ubocznych farmakoterapii. Drugi czynnik to niska sprawność fizyczna (obniżenie poziomu koordynacji ruchowej oraz równowagi), która zwiększa ryzyko potknięcia się.

Do złamań dochodzi znacznie częściej u kobiet, co jest związane z drobniejszą budową układu kostnego oraz słabszą budową układu mięśniowego (odpowiedzialnego za stabilizację stawów). W przypadku urazów duże znaczenie ma pora roku. Do złamań kości promieniowej znacznie częściej dochodzi zimą.

Złamania nasady dalszej kości promieniowej, dotyczą również osób młodych. Najczęściej przyczyną tego typu uszkodzeń, są wszelkie wypadki komunikacyjne (samochód, motocykl, rower, rolki), upadki z wysokości oraz wszelkie urazy sportowe. W przypadku osób młodych dochodzi do zadziałania znacznej siły co może wpływać na dużą ilość uszkodzeń współtowarzyszących.

Diagnostyka

Diagnostyka powinna się rozpocząć od dokładnego wywiadu. Lekarz powinien zapytać o szczegóły urazu oraz choroby dodatkowe. Kolejnym etapem jest badanie. Podczas badania  kluczowa jest ocena rejonu największej bolesności, obrzęku, zakresów ruchomości oraz wpływu stawów sąsiadujących na wzrost dolegliwości. W celu potwierdzenia właściwej diagnozy istotna jest diagnostyka obrazowa. W przypadku złamania dalszego odcinka kości promieniowej badaniem z wyboru jest RTG. Często lekarz decyduje się również na wykonanie badania MR (Rezonans magnetyczny) lub TK (Tomografia komputerowa), by uzyskać bardziej dokładny obraz uszkodzenia. W trakcie leczenia badania mogą być powtarzane co kilka tygodni dla oceny jakości zrostu kości.

Diagnostyka różnicowa

W celu skutecznego leczenia niezbędne jest wykluczenie innych jednostek chorobowych mogących powodować podobne objawy. Możemy do nich zaliczyć m. in. : złamania lub przemieszczenie kości nadgarstka oraz kości łokciowej, uszkodzenia kompleksu chrząstki trójkątnej oraz uszkodzenia mięśniowo-więzadłowe w obrębie przedramienia i dłoni.

Leczenie


W przypadku złamania kości promieniowej kluczowa jest odpowiednia diagnostyka. Na jej podstawie lekarz powinien określić właściwą strategię leczenia. W przypadku złamań stabilnych lekarz nastawia odłamy kostne i stosuje opatrunek gipsowy. W zależności od rodzaju złamania opatrunek jest zakładany do poziomu łokcia lub powyżej łokcia. Unieruchomienie jest zakładane minimalnie na okres 4-5 tyg. W przypadku nastawiania odłamów kostnych bardzo ważne jest przywrócenie prawidłowej osi kości promieniowej (niezbędnej dla prawidłowego działania stawu). Przy zbyt ciasno założonym opatrunku gipsowym może dojść do zwiększonej sztywności stawowej i mięśniowej.


Fizjoterapia

W momencie zdjęcia opatrunku lekarz decyduje o rozpoczęciu procesu rehabilitacji. Proces rehabilitacji musi być ostrożny i wykonywany przez doświadczonego fizjoterapeutę, który powinien współpracować z lekarzem prowadzącym. Celem leczenia będzie likwidacja obrzęku, sztywności stawowej oraz poprawy siły i stabilności stawowej.

Na proces rehabilitacji będzie składało się wiele różnych elementów terapii. Terapię warto rozpocząć od rozluźniania mięśniowo-powięziowego przedramienia, ramienia oraz dłoni. Dodatkowo pomocne może być rozluźnienie odległych rejonów, które mogą w sposób pośredni przyczyniać się do ograniczenia ruchomości. Rozluźnienie tkanek miękkich przyspieszy proces regeneracji, poprawi krążenie oraz mobilność stawową. Dodatkowo mogą zostać usunięte zrosty i zwłóknienia w obrębie mięśni i powięzi. Warto pamiętać o rozluźnieniu i poprawie elastyczności blizn pooperacyjnych.

W przypadku ograniczenia ruchomości stawu nadgarstkowego, stawów dłoni, stawu łokciowego oraz stawu ramiennego konieczna może być poprawa zakresów ruchomości. Przyczynią się do tego ćwiczenia, rozciąganie oraz terapia manualna  (poprawi elastyczność torebek stawowych oraz tkanek okołostawowych).

Kolejnym etapem procesu rehabilitacji powinna być stabilizacjaJest to bardzo ważny element terapii bowiem dąży on do trwałej zmiany nieprawidłowych obciążeń. W przypadku ćwiczeń stabilizujących kluczowe jest osiągnięcie prawidłowego ustawienia osi nadgarstka (przypadającej w podporze na pięściach mniej więcej na okolicę drugiej i trzeciej kości śródręcza). Ćwiczenia stabilizujące powinno się rozpocząć od minimalnego obciążenia stawu (prawidłowe obciążenie kości przyspiesza zrost). W przypadku braku dolegliwości bólowych należy zwiększać obciążania i podnosić trudność ćwiczeń (np. poprzez dodanie niestabilnego podłoża).

Dla utrzymania efektów terapii bardzo ważna jest profilaktyka. Należy w każdych warunkach pamiętać o właściwych nawykach. Chodzi tu głównie o unikanie pracy wymagającej długiego i mocnego ściskania przedmiotów w chorej ręce, warto uważać także przy wszelkiego rodzaju podporach. Lekarz powinien poinformować pacjenta o dodatkowych ograniczeniach wynikających z procesu leczenia.

Fizykoterapia

Uzupełnieniem leczenia zachowawczego oraz leczenia operacyjnego mogą być zabiegi fizykoterapii. W przypadku leczenia operacyjnego należy pamiętać o przeciwwskazaniach (do niektórych zabiegów) związanych z metalową stabilizacją odłamów kostnych. W przypadku braku przeciwwskazań, korzystna może być: laseroterapia, magnetoterapia, krioterapia lub hydroterapia. Zabiegi te mają działanie: rozluźniające, przeciwbólowe oraz poprawiające ukrwienie i zrost kostny.

Zaopatrzenie ortopedyczne

W przypadku złamania nasady dalszej kości promieniowej zaopatrzenie ortopedyczne, może być przydatne zarówno po zdjęciu gipsu jak i po zabiegu operacyjnym. O doborze ortezy lub opaski elastycznej decyduje lekarz oraz fizjoterapeuta, biorąc pod uwagę obecny stan leczenia. W przypadku każdego pacjenta okres noszenia ortezy jest różny, należy jedynie pamiętać, że zbyt długie noszenie zaopatrzenia ortopedycznego wpływa na osłabienie układu mięśniowego.

Leczenie operacyjne

W przypadku złamania kości promieniowej zabieg operacyjny jest bardzo częstą strategią leczenia. Istniej kilka wskazań do zabiegu, możemy do nich zaliczyć: złamania otwarte, złamania powikłane (,w których dochodzi do uszkodzenia nerwów i naczyń krwionośnych), złamania niestabilne, złamania ze skomplikowanym układem fragmentów kostnych oraz powikłania leczenia zachowawczego.

Nastawienie złamania odbywa się w znieczuleniu miejscowym lub regionalnym. W przypadku nastawiania odłamów kostnych bardzo ważne jest przywrócenie prawidłowej osi kości promieniowej niezbędnej dla prawidłowego działania stawu. Zespolenie złamania może być wewnętrzne lub zewnętrzne lub czasem obie metody stosowane są jednocześnie. Stabilizacja odbywa się za pomocą drutów, płytek lub wkrętów. Decyzje o rodzaju zabiegu podejmuje lekarz po ocenie diagnostyki obrazowej. Przebieg rehabilitacji po zabiegu będzie zawsze indywidualny, ponieważ zależy od wielu czynników. Decyzje o doborze ćwiczeń powinni wspólnie podejmować lekarz wraz z fizjoterapeutą. Głównymi celami będzie uzyskanie właściwego zrostu, poprawa ruchomości, siły i stabilności stawowej w obrębie całej kończyny górnej.

Rokowania

W przypadku złamania nasady dalszej kości promieniowej rokowania są zależne od rodzaju złamania, uszkodzeń współtowarzyszących oraz wieku pacjenta (stan układu kostnego). Dla uzyskania dobrych efektów, kluczowa jest decyzja lekarza o wyborze właściwej strategii leczenia. W przypadku właściwej terapii dochodzi do odpowiedniego zrostu i powrotu funkcji. Jednakże poziom skomplikowana okolicy nadgarstka (min. specyficzne ustawienie powierzchni stawowych kości promieniowej) może prowadzić do zaburzenia osi stawowej i szybszego zużycia powierzchni stawów nadgarstka (choroba zwyrodnieniowa). Do powikłań możemy również zaliczyć: lokalne zaburzenia krążenia, zespół cieśni kanału nadgarstka, zespół Sudecka, sztywność po urazową.

Bibliografia:

  1. Brent Brotzman S. i in.: Rehabilitacja ortopedyczna, t.1.

  2. Gaździk T.: Ortopedia i traumatologia, t. 1.

  3. Grala p.: Leczenie operacyjne zastarzałych złamań końca dalszego kości promieniowej oraz przez stawowych złamań kości piętowej – propozycje własnych modyfikacji techniki operacyjnej.

  4. Grześkowiak M. i in.: Postępowanie fizjoterapeutyczne u pacjentów z osteoporozą bez złamań i ze złamaniami.

  5. Milanowska K., Dega W.: Rehabilitacja medyczna.

  6. Warta S. i in.: Rączka rączkę… LECZY 1.

Oceń artykuł i pomóż na rozwijać portal

Ocena: 0 - 0 głosy




dnia 2018-12-13

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.
.


Jednostki Chorobowe







Logowanie / Rejestracja