25 lutego 2019

Praktycznie nie ma osoby, która nie doświadczyłaby przynajmniej raz w życiu zawrotów głowy. Zawroty mogą się pojawić zarówno w wyniku szybkiego poderwania  się z pozycji lezącej jak i z powodu zaburzeń systemu równowagi. Zawroty głowy to odczucie ruchu wirowego, które pojawia się pomimo stania na stabilnym podłożu. Pacjent czuje, że traci równowagę, „kręci mu się przed oczami” lub czuje uogólnioną słabość. Ważny jest dokładny opis objawów przez pacjenta, ponieważ niektórzy zawrotami głowy określają również uczucie osłabienia nóg, niepewny chód, a także uczucie lęku wysokości. W medycynie istnieje co najmniej kilkadziesiąt przyczyn powstania zawrotów głowy. Jednakże pojawienie się zawrotów głowy bardzo często związane jest z dysfunkcją szyjnego odcinka kręgosłupa i obręczy barkowej (ten artykuł będzie poświęcony głównie tej przyczynie tego problemu).

Anatomia i uszkodzenia

Szyjny odcinek kręgosłupa jest zbudowany z siedmiu kręgów nałożonych jeden na drugi. Pierwsze dwa kręgi szyjne łączą głowę z kręgosłupem. Dzięki ich nietypowej budowie możliwy jest tak duży zakres ruchu głową. Wszystkie kręgi są połączone między sobą za pomocą stawów otoczonych więzadłami, a także licznymi mięśniami. Kręgosłup szyjny wyróżnia się największą ruchomością spośród innych odcinków kręgosłupa. Wymaga to wyjątkowo sprawnego systemu stabilizującego głowę i szyję.

W przypadku zawrotów głowy trzeba przeanalizować szczegółową budowę kręgów szyjnych i układu krążenia. W bocznych częściach łuku kręgowego znajdują się dodatkowe otwory. Przechodzą przez nie tętnice kręgowe, dzięki którym krew dociera do tylnej części mózgowia, a także do móżdżku (móżdżek ma tu duże znacznie ponieważ odpowiada za prawidłową koordynację i utrzymanie równowagi ciała). Tętnicom kręgowym towarzyszą nerwy kręgowe, które mają za zadanie sterować ich funkcją (skurcz lub rozkurcz w zależności od zapotrzebowania mózgu na tlen i substancje odżywcze). Tętnice kręgowe to nie jedyne naczynia dostarczające krew tętniczą do mózgu. Dzięki szerokiemu ukrwieniu i powstaniu „koła tętniczego mózgu” nasz organizm jest w stanie radzić sobie z zaburzeniami krążenia mózgowego.

Niestety w przypadku znacznych zmian zwyrodnieniowych w odcinku szyjnym, nieprawidłowej postawy (zgarbienie w odcinku piersiowym z przegięciem górnego odcinka szyjnego do góry) oraz dużego napięcia mięśni głowy i szyi może dojść do zaburzeń przepływu tętnic kręgowych, co może wpłynąć na początki zawrotów głowy.

W przypadku zawrotów kluczowe może być również nadmierne napięcie mięśni podpotylicznych. Mięśnie podpotyliczne to mięśnie łączące czaszkę z pierwszym i drugim kręgiem szyjnym. Posiadają one dużą ilość receptorów czucia głębokiego (proprioceptory). Dzięki proprioceptorom wiemy jak ułożona jest głowa oraz kiedy zmienia swoje położenie. Możemy to ocenić z zamkniętymi oczami, nie potrzebujemy do tego kontroli wzroku. Receptory czucia głębokiego oprócz wzroku i słuchu wchodzą w skład narządu równowagi. Prawidłowa funkcja i współdziałanie tych trzech systemów jest niezbędna do właściwego poruszania się i kontroli ciała podczas ruchu.

W jednym z badań naukowych wykazano, że zmiany zanikowe w mięśniach podpotylicznych przyczyniają się do bólu, nadmiernego napięcia mięśni powierzchownych szyi i obręczy barkowej oraz zaburzeń równowagi. Ponadto dowiedziono, że wstrzyknięcie środka znieczulającego do mięśni podpotylicznych powoduje niestabilność odcinka szyjnego oraz zawroty głowy.

Objawy

W przypadku zawrotów głowy pochodzących z dysfunkcji kręgosłupa istnieje szereg objawów charakterystycznych:

- objawy pojawiają się po zmianie pozycji ciała (najczęściej po wstaniu z leżenia lub siedzenia),

- zawroty głowy nasilają się po ruchach skrętnych głowy oraz podczas odchylenia głowy do góry,

- objawy trwają od kilku minut do kilku godzin (najczęściej objawy nasilają się podczas niekorzystnych ruchów natomiast uspokajają się gdy głowa jest w pozycji neutralnej - patrzy na wprost),

- zawrotom głowy może towarzyszyć ból głowy i szyi,

- bardzo często pacjenci mają odczucie niestrawności, mdłości, mogą się zdarzyć nawet wymioty,

- u większości pacjentów występuje ograniczenie zakresu ruchomości kręgosłupa (piersiowego i szyjnego) oraz zwiększone napięcie i bolesność mięśni szyi,

- problemy z równowagą w momencie zmiany pozycji głowy w trakcie ruchu,

- często w wywiadzie pojawia się uraz odcinka szyjnego,

- do objawów dodatkowych możemy zaliczyć: oczopląs oraz zaburzenia słuchowe (niedosłuch, szumy uszne).

Przyczyny

W przypadku zawrotów głowy powiązanych z układem ruchu istnieje kilka przyczyn, które wpływają na pojawienie się objawów pacjenta. Jedną z głównych przyczyn jest nieprawidłowa postawa, szczególnie w pozycji siedzącej. Jeśli głowa jest opuszczona, barki wysunięte do przodu to mięśnie odpowiedzialne za prawidłową postawę są w nieustannym napięciu. Z czasem negatywne nawyki utrwalają się a stawy dostosowują się do nieprawidłowej pozycji ciała. Taka sytuacja powoduje, że kręgosłup w odcinku piersiowym i przejściu szyjno-piersiowym nadmiernie zgina się natomiast górny odcinek szyjny i głowa (żeby patrzeć przed siebie a nie w dół) odchyla się do góry. Takie ukształtowanie wpływa na zaburzenia ustawienia kręgów szyjnych, duże napięcie mięśniowe a także na drogę przejścia tętnicy kręgowej przez otwór wyrostka poprzecznego.

Kolejnym czynnikiem, który może wpływać na powstanie zawrotów głowy są zmiany zwyrodnieniowe. Choroba zwyrodnieniowa obejmuje wszystkie struktury, które tworzą staw: podchrzęstną warstwę kości, torebkę stawową, więzadła oraz mięśnie. W wyniku zmian zwyrodnieniowych kręgi ulegają deformacji. Ich struktura staje się nierówna, tworzą się wyrośla kostne (osteofity), dochodzi do zwapnień w obrębie więzadeł, torebki stawowej oraz mięśni. Ponadto dochodzi do zaburzenia ustawienia kręgów w przestrzeni (zmniejszenie przestrzeni pomiędzy kręgami oraz przesunięcia w kierunku przednio-tylnym) co wpływa na przebieg naczyń krwionośnych i nerwów.

Do zawrotów głowy może przyczynić się także asymetria w przypadku skrzywienia kręgosłupa (skoliozy). W takim przypadku dochodzi do trójpłaszczyznowego zaburzenia ustawienia kręgosłupa a w przypadku zmian zaawansowanych także do deformacji samych kręgów. Asymetria będzie powodowała ucisk stawów, naczyń krwionośnych oraz nerwów po jednej stronie szyi a zwiększone napięcie i rozciągniecie po drugiej.

Jednym z czynników, który również może przyczynić się do powstania zawrotów głowy jest sztywność odcinka szyjnego. Jest ona bardzo często wynikiem zblokowania stawów międzykręgowych w wyniku niskiej aktywności ruchowej. W przypadku sztywności pojawia,  zwiększone napięcie mięśniowe, które niekorzystnie wpływa na przepływ krwi w odcinku szyjnym oraz na układ nerwowy sterujący tym przepływem.

W tym miejscu należy dodać, że kiedy jeden z powyższych czynników spotka się z miażdżycą naczyń krwionośnych to ryzyko zawrotów znacznie wzrasta!

Diagnostyka

Pacjenci z zawrotami głowy wymagają bardzo precyzyjnej diagnozy. Diagnostyka powinna obejmować dokładny wywiad (historia choroby, aktualne objawy, choroby towarzyszące). Następnie konieczna jest ocena postawy ciała i badanie ruchomości kręgosłupa mające na celu wykrycie segmentów o zaburzonej ruchomości. Ważne jest także badanie napięcia mięśni obręczy barkowej, szyi oraz głowy. Testy muszą być bardzo delikatne ponieważ zbyt intensywne ruchy głową mogą nasilić objawy.

Dla uzupełnienia diagnostyki niezbędne są badania obrazowe. Badanie RTG wskaże zmiany zwyrodnieniowe kręgów oraz ewentualne anomalie w budowie kręgów. Bardzo pomocnym badaniem może być przepływ tętnic szyjnych i kręgowych. W uzasadnionych przypadkach lekarz może zlecić badanie rezonansu magnetycznego (MR) lub tomografii komputerowej (TK).

Diagnostyka różnicowa

W celu skutecznego leczenia konieczne jest dokładne ustalenie przyczyny objawów. Zawroty głowy mogą występować m.in. w przypadku:

- uszkodzenia narządu równowagi

- uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego

- migrenowych bólów głowy

- zatrucia pokarmowego lub chemicznego

- choroby nowotworowej

- zaburzeń psychicznych

- zaburzeń układu krążenia: nadciśnienie tętnicze, wady serca

- hipoglikemii (zbyt niskie stężenie glukozy)

- niepożądanego działania leków

- hipotonii ortostatycznej (zawroty głowy podczas szybkiej zmiany pozycji np. szybkiego wstawania z pozycji leżącej w przypadku osób przewlekle leżących).

Jeżeli szukasz informacji o leczeniu, rehabilitacji i rokowaniach w przypadku zawrotów głowy kliknij tutaj.

Bibliografia

  1. Schunke M., Schulte E., Schumacher U., Voll M.:PROMETEUSZ Atlas Anatomii Człowieka. Anatomia ogólna i układ mięśniowo-szkieletowy, MedPharm Polska, Wrocław 2009
  2. Maas V. S.: Uczenie się przez zmysły. Wprowadzenie do teorii integracji sensorycznej. Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1998
  3. Narożny W., Siebert J., Wojtczak R., Epidemiologia zawrotów głowy zaburzeń równowagi.„Forum Medycyny Rodzinnej” 2010; 4, nr 5: 356–365
  4. Brandt T., Bronstein A., Cervicalvertigo, “NeurolNeurosurg Psychiatry”

Oceń artykuł i pomóż na rozwijać portal

Ocena: 0 - 0 głosy




dnia 2019-02-25

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.
.


Jednostki Chorobowe







Logowanie / Rejestracja