12 listopada 2018

Wady słuchu u dzieci to problem, który dotyczy milionów dzieci na całym świecie! Słuch pozwala nam na komunikację z otaczającym światem, umożliwia wyrażanie siebie oraz aktywny udział w życiu społecznym. Dzieci z uszkodzeniami słuchu muszą się wiele nauczyć aby w jak najlepszym stopniu móc funkcjonować zarówno w domu, szkole czy przyszłym życiu zawodowym. Ten artykuł dotyczy objawów, rodzajów, przyczyn oraz leczenia wad słuchu u dzieci.

W dostępnych źródłach jest wiele definicji wad słuchu u dzieci. Zgodnie z klasyfikacją funkcjonalną możemy wyróżnić:

  • osoby głuche (niesłyszące) - u osób tych stwierdza się uszkodzenie słuchu uniemożliwiające odbieranie mowy za pomocą słuchu w sposób naturalny. Dodatkowo niemożliwym jest opanowanie mowy ustnej drogą naturalną.

  • osoby słabosłyszące (niedosłyszące) - odbiór mowy drogą słuchową jest ograniczony w zależności od poziomu uszkodzenia. Osoby słabosłyszące mogą opanować mowę dźwiękową.

Ze względu na moment pojawienia się niedosłuchu wyróżnia się następujący podział:

  • niedosłuch prelingwalny - różnicuje się tutaj postać wrodzoną, w której do uszkodzenia doszło w trakcie trwania ciąży, oraz nabytą powstałą od urodzenia do 1 roku życia dziecka

  • perylingwalny - do uszkodzenia dochodzi w okresie rozwoju mowy: 2-7 rok życia dziecka

  • postlingwalny - do uszkodzenia dochodzi po okresie rozwoju mowy


Anatomia i uszkodzenia

Ucho jest narządem odpowiedzialnym za odbiór fal dźwiękowych oraz proces przetwarzania ich w mechaniczne drgania, które są z kolei przetwarzane na impulsy nerwowe. Jest również narządem odpowiedzialnym za równowagę.

Ucho jest zbudowane z 3 podstawowych składowych:

  • ucha zewnętrznego - składa się na nie małżowina uszna, przewód słuchowy oraz zewnętrzna powierzchnia błony bębenkowej. Jego zadaniem jest wychwytywanie fal dźwiękowych i wzmacnianie ich w odpowiedni sposób

  • ucha środkowego - zbudowane jest z błony bębenkowej, kosteczek słuchowych (młoteczka, kowadełka i strzemiączka), trąbki słuchowej (Eustachiusza), które wzmacniają oraz doprowadzają fale dźwiękowe wprost to ucha środkowego

  • ucha wewnętrznego - składa się z błędnika oraz nerwu statyczno-słuchowego

Objawy

Wady słuchu u dzieci powodują negatywny wpływ na sferę fizyczną, emocjonalną, psychiczną oraz społeczną dziecka. Zaburzenia w przyjmowaniu i przetwarzaniu informacji z zewnątrz prowadzą do upośledzenia procesu gromadzenia informacji a także w znacznym stopniu utrudniają nawiązywanie kontaktów interpersonalnych z rówieśnikami i dorosłymi. Dziecko w wielu przypadkach czuje się odrzucone co wpływa na niską samoocenę.

W przypadku zaburzeń słuchu związanych z zaburzeniami w strukturze ucha zewnętrznego oraz środkowego, a także tych związanych z uszkodzeniami centralnego układu nerwowego odnotowuje się zaburzenia równowagi i koordynacji. U dzieci z zaburzeniami słuchu można więc zaobserwować trudności w trakcie zadań wymagających utrzymywania równowagi, szybkości reakcji oraz czucia głębokiego (czucia własnego ciała w przestrzeni). Zaburzenia równowagi w wielu przypadkach mogą wynikać z uszkodzeń aparatu przedsionkowego.

Część przeprowadzonych badań wykazuje bezpośredni wpływ zaburzeń słuchu na zaburzenia w układzie mięśniowym oraz krążeniowo - oddechowym dziecka. Ponadto odnotowuje się opóźnienie ruchowe w stosunku do dzieci słyszących.

Poniżej przedstawiono charakterystykę wad słuchu u dzieci w zależności od głębokości i zakresu ubytku.

W niedosłuchu lekkiego stopnia dziecko ma problemy z identyfikacją niektórych elementów mowy potocznej. Uszkodzenie jest na poziomie 21-40 dB. Zaleca się stosowanie słabego aparatu słuchowego. Dziecko potrafi prawidłowo artykułować, intonacja i rytm są prawidłowe. Zaobserwować można szybszą męczliwość w stosunku do słyszących rówieśników. Jest to spowodowane tym, że dziecko musi być ciągle skoncentrowane na wypowiadanych przez innych słowach.

Niedosłuch średniego stopnia (41-70 dB). W przedziale dolnym dziecko bez aparatu jest w stanie usłyszeć bardzo głośną mowę, szczególnie jeśli stosowane słownictwo jest mu dobrze znane. We wszystkich przypadkach niezbędne jest stosowanie aparatów słuchowych oraz podejmowanie odpowiedniej rehabilitacji słuchu.

Niedosłuch znacznego stopnia (71-90 dB) wymaga szybkiego zaopatrzenia dziecka w aparat słuchowy. W przeciwnym razie mowa może się nie rozwinąć. Edukacja dzieci z tym uszkodzeniem wymaga specjalnych programów słuchowo- oralnych.

Niedosłuch głębokiego stopnia (powyżej 91 dB) powoduje, że dzieci nie są w stanie słyszeć cichej rozmowy nawet przy zastosowaniu aparatu. Przy uszkodzeniach powyżej 120 dB pacjenci są najprawdopodobniej całkowicie głusi.

Przyczyny

Wady słuchu mogą być efektem wielu czynników m. in. : genetycznych, zaburzeń występujących w trakcie ciąży czy powikłań okołoporodowych. Wrodzone wady słuchu powstają na skutek czynników działających w okresie życia płodowego. Uszkodzenie słuchu nabyte może być spowodowane infekcjami bakteryjnymi, urazami mechanicznymi, akustycznymi, chorobami metabolicznymi czy zaburzeniami naczyniowymi. W przypadku niedosłuchu o podłożu genetycznym może dojść do dziedziczenia dominującego lub recesywnego.

Diagnostyka

W trakcie procesu diagnostycznego dostępnych jest wiele metod, które można wykorzystać u najmłodszych. W większości przypadków stosuje się metody obiektywne, które nie wymagają od dziecka aktywnego udziału.

Jednym z podstawowych badań jest audiometria. Ma na celu określenie progu słyszenia u danego dziecka. Diagnostyka odbywa się w specjalnie wyciszonej kabinie, dziecko ma założone na uszy słuchawki. Gdy maluch zarejestruje dźwięk musi nacisnąć przycisk. Uzyskane wyniki prezentowane są jako krzywe - pozwalają na określenie ewentualnej wady słuchu. U małych dzieci można również zastosować tzw. audiometrię zabawową. W trakcie tej odmiany badania pacjent wrzuca klocek do pudełka po usłyszeniu dźwięku. W celu określenia zdolności rozumienia mowy wykorzystać można audiometrię mowy. Badanie to jest również przeprowadzane w specjalnej kabinie, dziecko ma założone słuchawki. W trakcie testu puszczane są wyrazy, sylaby, logorytmy. Zadaniem małego pacjenta jest ich powtarzanie - można w ten sposób określić najmniejsze natężenie, przy którym dziecko rozumie mowę.

Otoemisja akustyczna pozwala na określenie stanu ślimaka, który zlokalizowany jest w uchu środkowym. W trakcie testu do ucha dziecka wkłada się specjalną sondę z wbudowanym mikrofonem oraz słuchawką. Jej zadaniem jest rejestracja reakcji ucha na dźwięki o niskiej emisji.

Kolejnym, możliwym do wykonania badaniem jest tympanometria - ocenia stan ucha środkowego, jest stosowana w trakcie zapalenia ucha czy niedrożności trąbki słuchowej. Do ucha dziecka wkłada się specjalną sondę, która jest połączona ze źródłem dźwięku jak i specjalną pompę zwiększającą ciśnienie w samym przewodzie słuchowym. Badanie to jest wykorzystywane również w trakcie doboru odpowiedniego aparatu słuchowego dla dziecka z wadą słuchu.

Do bardziej zaawansowanych badań zaliczamy badanie potencjałów słuchowych wywołanych. ABR – rejestracja potencjałów słuchowych pnia mózgu. W trakcie badania dziecko ma założone słuchawki, na głowie znajdują się specjalne elektrody, których zadaniem jest rejestrowanie odbieranych dźwięków przez mózg. Dzięki temu testowi można ocenić miejsce występowania uszkodzenia jak i precyzyjnie określić próg dźwięków słyszalnych dla dziecka.

Leczenie

Prawidłowo prowadzony proces leczenia wad słuchu u dzieci jest niezbędny do osiągnięcia jak najlepszego sposobu komunikowania się. Pozwoli to na nawiązywanie kontaktów z rówieśnikami oraz podniesienie samooceny dziecka.

Tak jak już wcześniej wspomniano dzieci z zaburzeniami słuchu mają liczne deficyty ruchowe w porównaniu z dziećmi słyszącymi. Dlatego słusznym wydaje się zachęcanie ich do podejmowania częstej aktywności fizycznej, która pozwoli na nadrabianie „zaległości” względem rówieśników.

W trakcie fizjoterapii terapeuta powinien wykorzystywać zmysły, które kompensują zaburzenia słuchu. Możemy do nich zaliczyć: wzrok, dotyk (pozwala na pracę nad czuciem głębokim), układ westybularny (przedsionkowy).

Bardzo dobre efekty terapii zauważono podczas zastosowania muzykoterapii. Powstają wówczas drgania, które dziecko niedosłyszące odbiera głównie dzięki swojemu przewodnictwu kostnemu. Wibracja jest możliwa do odczucia gdy wewnętrzne organy zlokalizowane w receptorach dotyku na zakończeniach mieszków włosowych są pobudzane przez co najmniej 18 bodźców w trakcie jednej sekundy. Okolicami ciała najbardziej wrażliwymi na wibracje są: okolice czaszki, twarzy oraz dłoni.

Bardzo ważnym elementem usprawniania dzieci z wadami słuchu są ćwiczenia oddechowe. Pozwalają one na normalizację napięcia mięśniowego, korygują błędne wzorce oddechowe oraz wspomagają pracę mięśni oddechowych. Prawidłowy wzorzec oddechowy jest elementem niezbędnym w trakcie prawidłowej artykulacji i fonacji.

Aparaty słuchowe

Pozwalają na wzmacnianie głośności dźwięków pochodzących z otoczenia. Mają za zadanie kompensację ubytków, dlatego tak ważny jest ich prawidłowy dobór do stopnia i pochodzenia uszkodzenia. Na rynku dostępnych jest wiele aparatów, możemy wyróżnić między innymi:

  • wewnątrzkanałowy aparat słuchowy (CIC) - ulokowany jest całkowicie w kanale słuchowym, dzięki czemu jest niemal niewidoczny. Przeznaczony jest głównie dla dzieci, u których ubytek słuchu jest niewielki

  • wewnątrzkanałowy aparat słuchowy (ITC) - aparat ten jest nieco większy od swojego poprzednika, przeznaczony jest dla dzieci z lekkim oraz średnim ubytkiem słuchu

  • wewnątrzuszny aparat słuchowy (ITE) - dzięki większemu rozmiarowi może lepiej wzmacniać dźwięki. Stosować można go u dzieci z szerszym uszkodzeniem słuchu. Opcjonalnie mogą być nawet wyposażone w cewkę telefoniczną

  • zauszny aparat słuchowy (BTE) - umieszczony jest za uchem, wkładka natomiast znajduje się w małżowinie usznej. Dźwięk „wędruje” do specjalnego mikrofonu po czym ulega wzmocnieniu przekazywany jest do kanału usznego

  • zauszny aparat słuchowy (RITE) - jest sprzętem najnowszej generacji, moduł aparatu znajduje się za uchem, natomiast słuchawka umiejscowiona jest w kanale słuchowym pacjenta

Rokowania

Im wcześniej zostanie wdrożone odpowiednie postępowanie, tym większą szansę posiada dziecko na uzyskanie maksymalnej dla siebie sprawności. Program terapeutyczny, w tym fizjoterapia pozwolą na lepsze funkcjonowanie zarówno w społeczeństwie jak i na polu prywatnym dziecka.

Bibliografia:

  1. Perier, Dziecko z uszkodzonym narządem słuchu, Wydawnictwa Szkolne Pedagogiczne, 1992

  2. http://www.phie.pl/pdf/phe-2008/phe-2008-2-230.pdf

  3. http://www.wspieranierozwoju.pl/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=100&Itemid=196

  4. http://ptnzs.org.pl/audiofonologia/AUDIOFONOLOGIA_TOM_XV_1999/art15.pdf

Oceń artykuł i pomóż na rozwijać portal

Ocena: 0 - 0 głosy




dnia 2018-11-12

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.
.

Logowanie / Rejestracja