22 marca 2019

Uszkodzenie stożka rotatorów jest jedną z najczęściej występujących dysfunkcji w obrębie obręczy barkowej. Dysfunkcja ta występuje zarówno u osób młodych jak i starszych. U osób młodych lub sportowców najczęściej mamy do czynienia z zerwaniami i naderwaniami w wyniku urazu. W przypadku osób starszych uszkodzenia są wynikiem długotrwałych przeciążeń.

Anatomia i uszkodzenia

Stożkiem rotatorów określana jest grupa czterech mięśni (nadgrzebieniowy, podgrzebieniowy, podłopatkowy i obły mniejszy). Wszystkie te struktury otaczają przód, górę i tył stawu ramiennego. Staw ramienny składa się z głowy kości ramiennej i wydrążenia stawowego łopatki - panewki stawu ramiennego. Panewka stawu jest około cztery razy mniejsza niż powierzchnia stawowa głowy kości ramiennej, dzięki temu możliwe są obszerne ruchy w stawie.

Stożek rotatorów ma kilka podstawowych funkcji. Przede wszystkim jest on odpowiedzialny za rotacje w stawie ramiennym (ruchy skrętne), pomaga w odwodzeniu (uniesieniu ramienia w bok) oraz stabilizuję głowę kości ramiennej w panewce łopatki (zapewnia równowagę mięśniową w stosunku do silnego mięśnia naramiennego).

W przypadku uszkodzenia stożka rotatorów mówimy o uszkodzeniu jego wspólnego ścięgna (struktura łącząca część kurczliwą mięśnia – brzusiec z kością) dla czterech wyżej wymienionych mięśni. Do uszkodzenia stożka rotatorów może dojść na skutek urazu (zerwanie lub naderwanie) lub w wyniku zmian zwyrodnieniowych. Zmiany zwyrodnieniowe powstają powoli (często bez jakichkolwiek dolegliwości bólowych) i powodują ścienczenie, wytarcie lub rozerwanie części włókien. Z czasem pod wpływem sumujących się uszkodzeń pacjent zaczyna odczuwać pierwsze dolegliwości bólowe (najczęściej po 50 roku życia).

Duże zmiany zwyrodnieniowe w obrębie stożka rotatorów bardzo łatwo mogą zamienić się w zerwanie całkowite i znaczne ograniczyć funkcję stawu ramiennego.

Objawy

Uszkodzenia stożka rotatorów możemy podzielić na:

- małe do 1 cm,

- średnie od 1 do 3 cm,

- masywne powyżej 5 cm.

Objawy kliniczne uszkodzenia stożka rotatorów mogą być różne w zależności od przyczyny uszkodzenia. W przypadku zmian przewlekłych i zwyrodnienia włókien mięśniowo-ścięgnistych dolegliwości bólowe będą pojawiały się stopniowo. Na początku może to być tylko ból powysiłkowy, z czasem objawy będą pojawiały się w w danym fragmencie ruchu (najczęściej w momencie podnoszenia kończyny górnej do boku i do góry). W przypadku długotrwałych zmian objawy pojawiają się przy minimalnym ruchu a nawet w spoczynku.

Zmiany zwyrodnieniowe stożka rotatorów powodują tkliwość okolicy łopatki, a także przedniej i bocznej części ramienia. Leżenie na bolesnym barku może zwiększyć dolegliwości. Postęp uszkodzeń może wpłynąć na powstanie zespołu zamrożonego barku gdzie ruchomość stawowa zostaje bardzo mocno ograniczona i pojawiają się znaczne zaniki mięśniowe. Z wiekiem zmiany zwyrodnieniowe stożka rotatorów zwiększają ryzyko całkowitego zerwania oraz zmian zwyrodnieniowych w stawie ramiennym.

W przypadku urazu oraz zerwania całkowitego mamy do czynienia z innymi objawami. Dochodzi wtedy to nagłej utraty funkcji kończyny górnej (osłabienie odwodzenia – uniesienie ramienia w bok oraz całkowite zniesienie rotacji zewnętrznej). Pojawiają się także znaczne dolegliwości bólowe. Możliwy jest obrzęk i krwiak w obrębie przedniej lub tylnej części ramienia.

Przyczyny

Uszkodzenia stożka rotatorów są spowodowane dwoma głównymi przyczynami:

- urazy,

- przewlekłe przeciążenia.

Do urazów może dochodzić w wyniku: treningu siłowego (podniesienie zbyt dużego ciężaru), mocnego szarpnięcia (np. przy rzucie piłką), wypadku komunikacyjnego oraz przy upadku na kończynę górną. Wszystkie te czynności generują duże siły powodujące zerwanie części włókien lub całkowite zerwanie ścięgna.

Przyczyny przewlekłe spowodowane są długotrwałym okresem degeneracji tkanek i sumującymi się mikrourazami. Duże znaczenie może tutaj mieć rodzaj wykonywanej pracy lub sport. Mechanizm powstawania uszkodzeń w przypadku powtarzalnej pracy i sportu jest bardzo podobny. Podczas  długotrwałego unoszenia kończyn górnych lub często wykonywanych rzutów dochodzi do niewielkich uszkodzeń stożka rotatorów. Skutkuje to uszkodzeniami struktur mięśni i powięzi. Dochodzi wtedy do powstania, zwłóknień, zrostów oraz większej podatności na urazy.

Do mikrouszkodzeń dochodzi często w przypadku prac domowych, remontowo-budowlanych oraz innych prac wykonywanych z rękami w górze. Sporty, których uprawianie może skutkować przeciążeniem stożka rotatorów to m.in.: siatkówka, tenis, pływanie, piłka ręczna, baseball, squash, badminton. W przypadku aktywności sportowej uszkodzenie stożka rotatorów zazwyczaj następuje podczas ostatniej fazy wymachu lub rzutu.

Do powstania powolnych zmian zwyrodnieniowych stożka rotatorów przyczynia się także dysbalans mięśniowy obręczy barkowej gdzie jedne mięśnie są przeciążone i skrócone a inne osłabione. Taka sytuacja powoduje nieprawidłowe ustawienie łopatki oraz uniesienie głowy kości ramiennej w stawie ramiennym. Wszystkie te niekorzystne czynniki powodują wtórne uszkodzenia i zaniki mięśni stożka rotatorów.

Uszkodzenia przewlekłe mogą być także związane z naturalnymi zmianami spowodowanymi starzeniem się organizmu. Z wiekiem pogarsza się uwodnienie i elastyczność wielu tkanek co wpływa bezpośrednio na ich wytrzymałość i funkcję. Dodatkowo wiele osób wykazuje niską aktywność ruchową co wpływa na ograniczenie ruchomości, słabsze krążenie i wzrost sztywności mięśniowo-stawowej.

Powolne uszkodzenia stożka rotatorów mogą być również efektem chorób układowych tj. Rzs (Reumatoidalne zapalenie stawów, Dna moczanowa, Toczeń układowy, Borelioza). Niekorzystne może być także stosowanie iniekcji sterydowych w obrębie stożka rotatorów co z czasem może go osłabiać i sprzyjać zerwaniu.

Diagnostyka 

Diagnostyka będzie opierać się na ocenie ruchomości i siły mięśniowej we wszystkich stawach obręczy barkowej. Dla właściwej oceny sytuacji niezbędna jest także diagnostyka obrazowa. Dla oceny uszkodzeń stożka rotatorów konieczne jest wykonanie USG. W sytuacjach uzasadnionych lekarz może zlecić badanie MR (Rezonans magnetyczny). Dla oceny struktur kostnych najczęściej badaniem z wyboru jest RTG, choć czasem w sytuacjach wątpliwych pomocne może być wykonanie TK (Tomografii komputerowej).

Diagnostyka różnicowa

W różnicowaniu uszkodzenia stożka rotatorów z innymi dysfunkcjami należy wziąć pod uwagę min.: urazy stawu ramiennego oraz barkowo-obojczykowego. Zmiany zwyrodnieniowe stawu ramiennego oraz barkowo-obojczykowego. Uszkodzenia obrąbka stawowego oraz stany zapalne kaletek znajdujących się w obrębie obręczy barkowej. Należy wykluczyć również bóle promieniujące z kręgosłupa szyjnego.

Jeżeli szukasz informacji o leczeniu, rehabilitacji i rokowaniach w przypadku uszkodzenia stożka rotatorów kliknij tutaj.

Bibliografia

  1. Ignasiak Z.: Anatomia układu ruchu
  2. Brotzman S.B., Wilk K.E.: Rehabilitacja ortopedyczna, tom 1.
  3. Majdan M., Metera K.: Diagnostyka funkcjonalna i leczenie uszkodzeń tkanek miękkich stawu barkowego w wybranych metodach fizjoterapii

Oceń artykuł i pomóż na rozwijać portal

Ocena: 0 - 0 głosy



Opis autora

dnia 2019-03-22

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.
.


Jednostki Chorobowe







Logowanie / Rejestracja