19 czerwca 2019

Staw kolanowy należy do stawów najbardziej eksploatowanych spośród wszystkich w ludzkim organizmie. Jednocześnie przenosi stałe obciążenia, a także posiada dużą mobilność, co często przekłada się na różne urazy. Jednym z nich jest naderwanie lub zerwanie więzadła krzyżowego przedniego (ACL). Uraz więzadła krzyżowego przedniego jest rzadko urazem izolowanym, zazwyczaj uszkodzeniu ulegają inne struktury stawowe, tworząc tzw. „Triadę O'Donoghue” (uszkodzeniu ulega również więzadło poboczne piszczelowe i łąkotka przyśrodkowa).

Według statystyk 1 na 1750 osób prowadzących aktywny tryb życia doznaje uszkodzenia ACL. Uraz tego typu dotyczy najczęściej osób w wieku 16 – 45 lat. Kobiety są bardziej podatne na tego typu urazy, jest to spowodowane inna budową anatomiczną (miednica kobiet jest szersza, co przekłada się na większe predyspozycje do koślawienia).

Anatomia i uszkodzenia

Staw kolanowy jest największym stawem ludzkiego organizmu, a także najbardziej złożonym w swojej budowie. Staw ten łączy kość udową z piszczelową, a na przedniej ścianie występuję rzepka, która pełni funkcję trzeszczki (poprawia funkcję mięśnia czworogłowego), całość otoczona jest wspólną torebką stawową.

Kości udowa i piszczelowa zakończone są powierzchniami stawowymi, które pokryte są chrząstką szklistą, która zapobiega nadmiernemu tarciu podczas ruchu. Pomiędzy powierzchniami stawowymi znajdują się łąkotki (boczna i przyśrodkowa), których funkcją jest pogłębianie i dopasowywanie do siebie powierzchni stawowych, a także umożliwienie ruchów obrotowych w zgiętym stawie kolanowym.

Nieregularne kształty powierzchni stawowych nie sprzyjają stabilności stawu, dlatego niezbędne są czynne i bierne stabilizatory. Czynne stabilizatory to mięśnie, dzięki którym, w ogóle możliwy jest ruch w stawie. Natomiast bierne stabilizatory, to więzadła, powięź oraz torebka stawowa. Tutaj wyróżnić możemy więzadła, które stabilizują staw od zewnątrz i od wewnątrz. Zewnętrznymi stabilizatorami biernymi będą więzadła podkolanowe skośne i łukowate, a także poboczne piszczelowe i strzałkowe, których głównymi funkcjami będą ograniczenia nadmiernej koślawości i szpotawości kolan, a także rotacji podudzia.

Natomiast wewnętrznymi stabilizatorami stawu są więzadła krzyżowo przednie i tylne. Więzadło krzyżowe przednie rozciąga się od tylnej powierzchni kłykcia bocznego kości udowej do przedniej pola międzykłykciowego kości piszczelowej. W jego skład wchodzą dwa pęczki – przednio przyśrodkowy i tylno boczny. ACL ma około 5mm grubości i 3,7-4,2 cm długości. Tylny pęczek napina się podczas wyprostu stawu kolanowego, dzięki czemu przeciwdziała nadmiernemu przeprostowi kolana. Natomiast podczas zgięcia tylny pęczek zaczyna się rozluźniać, a przedni napinać.

ACL jest bogato unerwione. Posiada receptory, które informują ośrodkowy układ nerwowy o pozycji stawu w przestrzeni, co daję informacji do mięśni stabilizujących staw.

Uszkodzenie ACL to uraz uznawany za „skręcenie”. Jedna z klasyfikacji dzieli uraz ACL według 3 stopni.

Pierwszy stopień -  lekkie uszkodzenie, gdzie więzadło zostało lekko naciągnięte. Przerwanych zostało na tyle mało włókien, że nie ma objawów niestabilności jedynie miejscowy ból.

Drugi stopień - charakteryzuje się rozerwaniem większej ilości włókien z miejscową bolesnością, występują tutaj już zaburzenia czynności, a także nieznaczna niestabilność kolana.

Trzeci stopień - całkowite zerwanie więzadła, z występująca duża niestabilnością.

Objawy

Objawy zerwania więzadła krzyżowego przedniego są zazwyczaj łatwe do rozpoznania. Na pierwszym miejscu będzie ostry ból, któremu może towarzyszyć dźwięk lub uczucie „trzaśnięcia”. Kolejnym objawem, towarzyszącym zerwaniu jest masywny stopniowo narastający obrzęk stawu (często dobrze widoczny dopiero po kilkunastu godzinach). Tak długi czas tworzenia się wysięku spowodowany jest bardzo małą tętnicą zaopatrująca ACL, dlatego krew wydziela się bardzo powoli do jamy stawu, mechanizm ten ma postać tzw. „cieknącego kranu”. Pojawienie się obrzęku będzie wpływało na znaczne ograniczenie wyprostu i zgięcia stawu.

Uraz ACL może wiązać się z podwichnięciem stawu, co może prowadzić do uszkadzania chrząstki i łąkotek.

Kolejnym objawem uszkodzenia, jest uczucie niestabilności. Jest to wrażenie, jakby kolano „uciekało” podczas obciążenia. Kolano samoistnie będzie lekko się uginało. Także poruszanie się nie będzie już takie proste i przyjemne. Zdarza się, że po takim urazie pacjenci są w stanie na własnych nogach opuścić np. boisko. Dzieje się tak za sprawą adrenaliny, która wpływa ma mobilizację i obniżenie czucia bólu.

W przypadku całkowitego zerwanie więzadła krzyżowego, które nie zakończy się rekonstrukcją (zabieg operacyjny) po czasie może dochodzić do licznych powikłań: przeciążenia mięśni uda i podudzia, zaniki mięśniowe, a w przyszłości w wyniku niestabilności stawu mogą się pojawić wcześniejsze zmiany zwyrodnieniowe.

Przyczyny

Zazwyczaj do urazu dochodzi podczas uprawiania sportu. Ponad połowa przypadków zerwania ACL następuje podczas dynamicznej zmiany kierunku ruchu - nagłej rotacji kolana przy wyprostowanym i ustabilizowanym podudziu, a także podczas lądowania po wykonanym skoku. Do zerwania może dojść także na skutek nadmiernego przeprostu.

Do naderwania lub co gorsze zerwania więzadła krzyżowego przedniego może dojść podczas wielu aktywności, zarówno podczas sportów kontaktowych jak i bezkontaktowych. Do dyscyplin o większym ryzyku należy zaliczyć: piłkę nożną, koszykówkę, narciarstwo, rugby, sporty walki.

Jednym z ważnych czynników wpływających na zerwanie więzadła krzyżowego przedniego są uwarunkowania anatomiczne jak np. wzmożona elastyczność stawu (hipermobilność). U tych pacjentów stawy mają zwiększoną ruchomość, w wyniku nadmiernej elastyczności torebki stawowej jak i więzadeł. Podczas urazu trudniej wtedy o odpowiednią reakcję obronną układu mięśniowego.

Kolejna przyczyną, która sprzyja urazom jest duża sztywności stawowa i dysbalans mięśniowy. Pewne mięśnie mogą być nadmierne obciążone, inne za słabe. Dodatkowo często u osób trenujących sport dochodzi do znacznych przeciążeń co powoduje, skracanie mięśni i pojawienie się zrostów w obrębie powięzi.

Ryzyko urazu znacznie wzrasta, u osób rozpoczynających treningi bez wcześniejszego przygotowania. Grupą największego ryzyka są osoby, które mają prace siedzącą. Wtedy przy często zupełnie „niewinnej” aktywności może dojść do naderwania lub zerwania ACL.

Ostatnim czynnikiem, który może sprzyjać wystąpieniu urazu jest wiek. Wraz z upływającymi latami układ więzadłowy jest coraz mniej wytrzymały na obciążenie. Porównując stabilność więzadeł w wieku 20 lat i 40 lat różnica wytrzymałości może wynieść kilkadziesiąt procent.

Diagnostyka

Rozpoczęcie diagnostyki przez lekarza lub fizjoterapeutę będzie polegało na ocenie testów ruchomości, palpacji oraz siły mięśniowej stawu kolanowego. Przydatna będzie także ocena pozostałych stawów kończyny dolnej. Jeśli chodzi o diagnostykę obrazową konieczne będzie wykonanie MR (Rezonansu magnetycznego). W uzasadnionych przypadkach wykonuje się również artroskopię diagnostyczną w celu oceny uszkodzenia struktur wewnątrzstawowych.

Diagnostyka różnicowa

Podczas urazu ACL dochodzi często do uszkodzenia innych struktur stawowych. Podczas badania należy wykluczyć: uszkodzenia chrząstki stawowej, łąkotki bocznej i przyśrodkowej, więzadeł pobocznych, więzadła krzyżowego tylnego oraz uszkodzenia mięśniowe (mięśnia czworogłowego, grupy kulszowo-goleniowej, mięśni przywodzicieli, mięśnia podkolanowego, mięśnia brzuchatego łydki).

Jeżeli szukasz informacji o leczeniu, rehabilitacji i rokowaniach w przypadku urazu więzadła krzyżowego przedniego kliknij tutaj.

Bibliografia:

  1. Peter B., Karim K., Kliniczna medycyna sportowa, DB publishing2012

  2. Achimowicz A., Wybrane modele rehabilitacji po pierwotnej rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego, WSMwW Wydział nauk medycznych, 2011

  3. Świątkowski J., Radiologicalevaluation in lesions of knee joint cruciateligaments, I wydzial lekarski AM.

  4. Lemiesz G., Iwańczyk K., Postępowanie rehabilitacyjne po rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego, FORUM, ISBN 978-83-260-1431-4

Oceń artykuł i pomóż na rozwijać portal

Ocena: 0 - 0 głosy




dnia 2019-06-19

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.
.


Jednostki Chorobowe







Logowanie / Rejestracja