03 lutego 2019

Sztywność stawu jest efektem zmian zachodzących w obrębie struktur wewnątrz i zewnątrz stawowych. Sztywność stawu łokciowego charakteryzuje się ograniczeniem ruchomości zgięcia, wyprostu oraz ruchów skrętnych przedramienia (odwracanie i nawracanie), objawy nie muszą być połączone z dolegliwościami bólowymi. Ograniczenie ruchomości może być spowodowane wadą wrodzoną, procesem zwyrodnieniowym lub zmianami pourazowymi. Proces leczenia i rehabilitacji jest długotrwały, a w niektórych przypadkach kończy się zabiegiem operacyjnym.

Anatomia i uszkodzenia

Staw łokciowy to jeden z najbardziej złożonych kompleksów stawowych w obrębie całego układu ruchu. Staw łokciowy to tak naprawdę trzy różne stawy objęte jedną wspólną torebką stawową. Staw łokciowy tworzą: staw ramienno-łokciowy, staw ramienno-promieniowy oraz staw promieniowo-łokciowy bliższy. Więzadła wzmacniają staw zarówno od strony promieniowej jak i łokciowej. Unerwienie stawu odchodzi od kilku nerwów przechodzących w tej okolicy (nerw pośrodkowy, nerw mięśniowo-skórny, nerw łokciowy, nerw promieniowy).

Funkcją główną stawu łokciowego jest zgięcie i wyprost. Poza tym staw promieniowo-łokciowy bliższy wraz ze stawem promieniowo-łokciowym dalszym odpowiada za ruchy odwracania i nawracania przedramienia. Za ruchy zgięcia i wyprostu w stawie łokciowym odpowiadają mięśnie leżące głównie w obrębie ramienia z dwoma mięśniami głównymi: mięsień dwugłowy ramienia (biceps) odpowiedzialny za zginanie oraz mięsień trójgłowy ramienia (triceps) odpowiedzialny za prostowanie. Za ruchy odwracania i nawracania przedramienia odpowiedzialne są mięśnie leżące zarówno w obrębie przedramienia i ramienia.

W przypadku sztywności stawu łokciowego dochodzi do zaburzeń funkcji jednej lub kilku struktur anatomicznych. Możemy do nich zaliczyć:

  • skórę oraz ewentualne blizny w jej obrębie: W wyniku różnego rodzaju urazów i ich leczenia (nie właściwe szycie lub powikłania gojenia) może dojść do powstania blizn i sklejenia warstw skóry. Jeżeli blizny nie są uwolnione to mogą przywierać do skóry powodując ograniczenie przesuwania tkanek miękkich co znacznie ogranicza ruchomość.

  • układ mięśniowo-powięziowy: W przypadku urazów mięśniowych, zmian przeciążeniowych oraz zbyt długiego usztywnienia ręki może dojść do zwiększenia sztywności mięśniowej i powstania zrostów w obrębie powięzi. Z czasem tego typu dysfunkcje będą przekładać się na pozostałe elementy stawowe powodując systematyczne pogorszenie ruchomości stawowej.

  • układ więzadłowy: W obrębie stawu łokciowego występuje bardzo złożony układ więzadłowy stabilizujący wszystkie powierzchnie stawowe. W przypadku urazu i przedłużającego się usztywnienia ręki może dojść do sztywności więzadeł a nawet ich zwapnienia.

  • torebkę stawową: Torebka stawowa jest odpowiedzialna za stabilność dwóch powierzchni stawowych. W przypadku prawidłowej funkcji stawu torebka jest luźna pozwalając na wszystkie fizjologiczne kierunki ruchu. W przypadku urazu i przedłużającego się usztywnienia ręki, włókna torebki zaczynają sztywnieć oraz dochodzi do powstania nie prawidłowych połączeń włókien kolagenowych. Wszystko to wpływa na stopniowe ograniczenie ruchomości stawu.

  • tkankę kostną: Jeśli w obrębie stawu pojawiają się osteofity (wyrośla kostne w wyniku choroby zwyrodnieniowej), wolne ciała stawowe (małe fragmenty: kostne lub tkanek miękkich poruszające się w obrębie stawu) lub zmiany zwyrodnieniowe (uszkodzenie chrząstki stawowej) szybko będzie miało to przełożenie na znaczne ograniczenie ruchomości stawowej.

  • nerwy: W obrębie stawu łokciowego leżą trzy główne nerwy kończyny górnej (nerw pośrodkowy, nerw promieniowy, nerw łokciowy) zaburzenie ślizgu, któregoś z nich może powodować ból, zwiększone napięcie mięśniowe a przez to ograniczenie ruchomości.

Objawy

W przypadku sztywności stawu łokciowego głównym objawem jest ograniczenie ruchomości, które wpływa na podstawowe funkcje dnia codziennego. Ograniczenie ruchomości jest największe po długim bezruchu, natomiast w ciągu dnia przy większej aktywności poprawia się. W niektórych przypadkach ograniczona jest tylko jedna składowa ruchu (zgięcie, wyprost, odwracanie lub nawracanie) jednakże w większości przypadków sztywność wpływa na ograniczenie wszystkich kierunków choć nie w tym samym stopniu. Na zwiększenie sztywności może mieć wpływ nadmierna praca poprzez wzrost napięcia mięśniowego.

Oprócz ograniczenia ruchomości mogą pojawić się również dolegliwości bólowe. Ból najczęściej pojawia się w skrajnych zakresach ruchomości, gdzie chęć pokonania bariery wiąże się ze znacznym obciążeniem powierzchni stawowych oraz pozostałych elementów okołostawowych. Ponadto cała okolica stawu łokciowego może mieć zwiększoną wrażliwość na dotyk.

Wszelkie zmiany w obrębie stawu łokciowego mogą dodatkowo wpływać na zaburzenia w funkcjonowaniu lokalnego krążenia oraz ucisk na struktury nerwowe. W przypadku braku efektów leczenia objawy mogą rzutować na dolegliwości nadgarstka oraz obręczy barkowej.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Sztywność stawu łokciowego może być wywołana przez wiele czynników. Najbardziej powszechnym z nich są urazy okolicy łokcia i ich przedłużające się leczenie. W przypadku urazu do pełnej regeneracji potrzebny jest odpowiedni czas gojenia i unieruchomienie. Podczas noszenia unieruchomienia (metalowa stabilizacja, opatrunek gipsowy lub stabilizator) ruchy w obrębie stawu łokciowego zostają ograniczone na kilka tygodni. Dodatkowo niekorzystną konsekwencja unieruchomienia jest przymusowe ustawienie stawu w określonej pozycji (zazwyczaj w określonym kącie zgięcia oraz pozycji pośredniej pomiędzy odwróceniem a nawróceniem). Obydwa te czynniki mogą być kluczowe w powstaniu niekorzystnych konsekwencji opisanych w rozdziale „Anatomia i uszkodzenia”.

Do powstania ograniczeń ruchomości w stawie łokciowym mogą przyczynić się również wszelkie zaburzenia zrostu kostnego po złamaniach. Każde minimalne odchylenie kości od jej prawidłowej osi będzie rzutowało na ustawienie powierzchni stawowych oraz funkcję stawu. Także wszelkie wady anatomiczne kości budujących staw łokciowych mogą być przyczyną problemu.

W przypadku braku urazu ograniczenia ruchomości mogą być konsekwencją zmian zwyrodnieniowych, Rzs (Reumatoidalne zapalenie stawów) oraz innych chorób układowych o podłożu zapalnym. Czynnikiem, które może dodatkowo wpływać na ograniczenie ruchomości w stawie łokciowym może być także - dysbalans mięśniowy wywołany ciężką pracę zawodową lub aktywnością sportową, które mogą wpływać na nadmierną rozbudowę, jednej z grup mięśniowych w obrębie łokcia.

Diagnostyka

Diagnostyka powinna się rozpocząć od dokładnego wywiadu. Lekarz lub fizjoterapeuta powinien zapytać o wszelkie urazy okolicy łokcia, nadgarstka, obręczy barkowej, choroby dodatkowe, wykonywany zawód oraz uprawiany sport. Kolejnym etapem jest badanie. Podczas badania istotna jest ocena ruchomości kluczowych stawów kończyny górnej oraz funkcji układu mięśniowego i nerwowego.

W celu potwierdzenia właściwej diagnozy konieczna jest diagnostyka obrazowa. W przypadku sztywności stawu łokciowego wybór odpowiedniego badania będzie zależny od informacji uzyskanych podczas wywiadu i badania. Lekarz może zdecydować się na wykonie badania: RTG, USG, MR (rezonans magnetyczny), TK (tomografia komputerowa).

Diagnostyka różnicowa

W celu skutecznego leczenia sztywności stawu łokciowego niezbędne jest określenie dokładnych przyczyn powodujących ograniczenie ruchomości. Dokładne określenie struktur anatomicznych odpowiedzialnych za brak pełnego ruchu w stawie wpłynie na zwiększenie szans skutecznego leczenia.

Jeżeli szukasz informacji o leczeniu, rehabiltacji i rokowaniach w przypadku sztywności stawu łokciowego kliknij tutaj.

Bibliografia:

  1. Brotzman S.B., Wilk K.E.: Rehabilitacja ortopedyczna, tom I

  2. Ignasiak Z.: Anatomia układu ruchu

  3. Bochenek A.: Anatomia człowieka. T. 1,

  4. Siminska J, Pietkun K. i in.: Łokieć tenisisty – przegląd wybranych metod fizykalnych, metod zaopatrzenia ortopedycznego i masażu.

Oceń artykuł i pomóż na rozwijać portal

Ocena: 0 - 0 głosy




dnia 2019-02-03

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.
.


Jednostki Chorobowe







Logowanie / Rejestracja