Układ oddechowy jest odpowiedzialny za proces wymiany gazowej. W dużym uproszczeniu w trakcie oddychania dostarczasz swojemu organizmowi tlen (niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu) oraz wydalasz dwutlenek węgla. Rozpatrując budowę anatomiczną układ oddechowy można podzielić na:

  • górne drogi oddechowe: jama nosowa, gardło oraz krtań
  • dolne drogi oddechowe: tchawica, oskrzela, oskrzeliki
  • płuca

Proces oddychania jest możliwy dzięki ruchom klatki piersiowej: wdechowi oraz wydechowi. Gdy robisz wdech powiększa się objętość klatki piersiowej, głównymi mięśniami, które biorą w tym udział są: przepona oraz mięśnie międzyżebrowe zewnętrzne. Spokojny wydech jest aktem biernym, który nie wymaga skurczu mięśni. Trochę inaczej wygląda sytuacja podczas wydechu nasilonego, wówczas do pracy włączają się mięśnie międzyżebrowe wewnętrzne a także mięsień prosty brzucha. Cały ten proces jest sterowany z ośrodka oddechowego znajdującego się w rdzeniu przedłużonym.

Wraz ze wzrostem dziecka klatka piersiowa zmienia się. W okresie noworodkowym klatka ma kształt zbliżony do cylindra – żebra ustawione są niemalże prostopadle do kręgosłupa. Wraz z upływem czasu mostek powoli się obniża, klatka ulega spłaszczeniu, żebra natomiast zaczynają wędrować skośnie w dół.

Zaburzenia prawidłowej funkcji układu oddechowego są bardzo poważne i rzutują na pracę całego organizmu. Problem ten dotyka głównie dzieci z niepełnosprawnością. Szczególnie w przypadku: mózgowego porażenia dziecięcego, zespołu Downa, mukowiscydozy, rdzeniowego zaniku mięśni czy zespołu Retta.

Zbyt płytki oddech – może doprowadzić do znacznych zaburzeń w wentylacji, a co za tym idzie może skutkować niedostatecznym dotlenieniem organizmu. Jest to szczególnie istotne w przypadku regeneracji układu nerwowego, szczególnie mózgu. Ponadto jeśli dziecko oddycha zbyt płytko jego mięśnie (zarówno wdechowe jak i wydechowe) nie pracują tak jak powinny, klatka piersiowa zmniejsza swoją ruchomość. Stawy żebrowo-kręgowe oraz połączenia żeber z mostkiem zaczynają sztywnieć i pozostają w pozycji wydechowej. Dziecko z czasem nie może pokonać tego oporu a maksymalny wdech jest ograniczony. Płytki oddech stopniowo prowadzi również do obniżenia objętości oddechowej, co może prowadzić do powolnych zwłóknień płuc małego pacjenta.

Nieprawidłowy tor oddychania – jeśli dziecko robi wdech przez usta, powietrze nie jest dostatecznie ogrzewane, nawilżone a także oczyszczone. W przypadku gdy sytuacja taka jest długotrwała dochodzi do podrażnienia błon śluzowych i powstawania stanów zapalnych, które mają charakter przewlekły. Dzieci z tym problemem znacznie bardziej są podatne na pojawianie się przeziębień oraz rozwoju anginy. Dzieci oddychające przez usta mogą mieć także problem z nadmiernym ślinieniem się.

Niewłaściwa pionizacja języka – pojawia się głównie u dzieci, które wdychają powietrze za pomocą ust. Czym taka sytuacja skutkuje dla Twojego dziecka? Często zdarza się, że ma ono trudności w wymowie niektórych głosek a także może mieć problemy z prawidłowym połykaniem i pobieraniem pokarmów. Dziecko bardzo szybko się męczy w trakcie posiłków oraz w niektórych przypadkach może mieć również trudności z utrzymywaniem jedzenia w jamie ustnej przez odpowiednio długi okres czasu. Konsekwencją tego może być niechęć do spożywania posiłków. Taka sytuacja może mieć bezpośrednie przełożenie na problemy z utrzymaniem odpowiedniej wagi ciała dziecka. Problem z jedzeniem może również pojawiać się u dzieci z obniżonym napięciem mięśniowym, gdzie osłabieniu ulegają także mięśnie okrężne ust, które biorą bezpośredni udział w prawidłowym pobieraniu pokarmu.

Zmniejszona ruchomość klatki piersiowej – występuje głównie u dzieci, które wiele czasu przebywają w pozycji leżącej, szczególnie jeśli nie wykonują intensywnych ćwiczeń wpływających na pogłębienie wdechu. Jeśli klatka piersiowa nie porusza się prawidłowo zaburzony może być również odruch kaszlu. Prawidłowy odruch kaszlu jest niezbędny do usuwania zalegającej wydzieliny z dróg oddechowych. U dzieci z tym problemem wzrasta ryzyko zapalenia płuc, które jest szczególnie niebezpieczne dla stanu zdrowia dzieci z dużym stopniem niepełnosprawności.


Zaburzenia funkcji układu oddechowego u dzieci z niepełnosprawnością mogą mieć różne konsekwencje, od wad wymowy aż po sytuacje, które stwarzają realne zagrożenie dla życia małego pacjenta. Dlatego ważne jest stałe zaangażowanie w profilaktykę i terapię układu oddechowego.
.
W okresie noworodkowym pamiętaj o prawidłowym poziomie nawilżenia powietrza, w miarę możliwości również domykaj usta swojego malucha w trakcie snu. Ważny jest również sposób karmienia, nie ważne czy dziecko przystawiane jest do piersi czy podajesz mu sztuczny pokarm. Pamiętaj by pamiętać o prawidłowej pozycji w trakcie jedzenia a także zwracanie uwagi na sposób pobierania pokarmu. W wieku niemowlęcym w miarę możliwości dziecka staraj się rozwijać umiejętność żucia i gryzienia, wprowadzaj urozmaicone konsystencje pokarmów.

Jeśli jesteś rodzicem dziecka z niepełnosprawnością konieczna jest konsultacja zarówno z lekarzem, logopedą jak i fizjoterapeutą w celu ustalenia programu usprawniania. Ważna jest wczesna diagnostyka małego pacjenta oraz dokładne ustalenie problemów oddechowych.

Fizjoterapia w zaburzeniach oddychania ma na celu zminimalizowanie (w miarę możliwości) objawów i powikłań choroby oraz utrzymanie parametrów oddechowych na jak najlepszym poziomie. Każdy program terapeutyczny musi być dobrany indywidualnie, inaczej ćwiczenia wyglądają w przypadku dziecka z zespołem Retta, inaczej natomiast w przebiegu mukowiscydozy.

Prawidłowa fizjoterapia oddechowa powinna obejmować: trening mięśni biorących udział w oddychaniu, ćwiczenia prawidłowego toru oddychania, naukę drenażu drzewa oskrzelowego (pozycje ułożeniowe), ćwiczenia zwiększające ruchomość klatki piersiowej a także na ile to możliwe naukę odkrztuszania zalegającej wydzieliny.

Zachęcam do komentowania :)

Oceń artykuł i pomóż rozwijać portal

Średnia ocena 5 / 5. Liczba Głosów: 1

Jakoże spodobał Ci się ten artykuł...

...podziel się nim ze znajomymi na portalu społecznościowym