08 listopada 2018

Przykurcz Dupuytrena to schorzenie dłoni oraz palców. Dochodzi w nim do zaburzenia funkcji rozcięgna dłoniowego. Patologiczne zmiany rozcięgna dłoniowego prowadzą do ustawienia palców w stałym zgięciu bez możliwości ich wyprostowania. Wpływa to znacznie na ograniczenie funkcji dłoni (w szczególności  funkcji chwytnych). Choroba dotyczy najczęściej mężczyzn powyżej 40 roku życia. Objawy pojawiają się często zarówno w prawej jak i lewej ręce, choć rzadko z taką samą intensywnością.


ANATOMIA I USZKODZENIA

Ręka ma bardzo skomplikowaną budowę. Składa się z 27 kości, do których przyczepia się wiele ścięgien od mięśni przedramienia. Ścięgna te odpowiadają za przenoszenie ruchu z brzuśców mięśniowych, dzięki czemu możemy zginać, prostować, odwodzić i przywodzić palce oraz zamykać i otwierać dłoń. 

Jednym z takich mięśni jest mięsień dłoniowy długi, który odpowiada za zginanie ręki oraz wspomaga zgięcie w stawie łokciowym. Jednak głównym jego zadaniem jest napinanie rozcięgna dłoniowego.

Rozcięgno dłoniowe, którego dotyczy przykurcz Dupuytrena, to struktura położona na dłoniowej stronie ręki, zrośnięta ze skórą. Jest to włóknista trójkątna „płytka”, która chroni przed naciskiem z zewnątrz. Rozcięgno zbudowane jest z dwóch warstw: głębokiej i powierzchownej. Warstwa powierzchowna przebiega podłużnie i jest przedłużeniem mięśnia dłoniowego długiego, warstwa głęboka przebiega poprzecznie w stosunku do ręki. Rozcięgno dłoniowe kończy się na skórze palców, w okolicy stawów łączących śródręcze i palce. Rozcięgno jest ważną strukturą, która odpowiada za ochronę innych tkanek przed uciskiem ( mięśni, nerwów i naczyń krwionośnych ). W przypadku przykurczu Dupuytrena dochodzi do zgrubienia i sklejenie rozcięgna z warstwami skóry, powięzi oraz z układem mięsniowo-stawowym. Często w obrębie przerośniętego rozcięgna powstają gangliony oraz troficzne uszkodzenia skóry.

OBJAWY

Początkowym objawem, który może zaobserwować pacjent są twarde guzki lub grudki na przebiegu rozcięgna dłoniowego, które nie dają dolegliwości bólowych. W miarę postepu choroby rozcięgno zaczyna się pogrubiać i być widoczne przez skórę. Z czasem zauważalne jest zgięciowe ustawienie palców najczęściej 4 (serdecznego) i 5 (małego). Utrudnione lub niemożliwe stają się ruchy prostowania i odwodzenia tych palców oraz funkcja chwytania. Rzadziej problem dotyczy pozostałych palców. Zaobserwować można również obniżenie czucia w opuszkach palców, pogorszenie ukrwienia, zwiększoną potliwość ręki oraz parestezje (drętwienia, mrowienia). Możliwe, że przykurcz rozwinie się obu rękach naraz, jednak rzadko intensywność objawów jest taka sama po stronie lewej i prawej. Objawy mogą się nasilać po intensywnej pracy wykonywanie dłońmi (ściskanie, trzymanie, zakręcanie).

PRZYCZYNY I CZYNNIKI RYZYKA

Przyczyny choroby nie są dokładnie znane. Stwierdzono, że znaczenie mogą mieć uwarunkowania genetyczne – wystąpienie choroby u członka rodziny zwiększa prawdopodobieństwo zachorowania nawet o 60%.

Bardzo prawdopodobne, że do powstania przykurczu Dupuytrena (palców, dłoni) przyczyniają się powtarzalne czynności wykonywane dłoni. Intensywna praca fizyczna szczególnie związania z trzymaniem różnego rodzaju narzędzi wpływa na zwiększoną sztywność mięśniowo-powięziową w obrębie przedramienia i dłoni. To powoduje skrócenie mięśni i sklejenie warstw powięzi. Dodatkowo przewlekłe przeciążenia powodują mikrourazy i małe wylewy krwi w okolicach rozcięgna, co zapoczątkowuje proces włóknienia i rozwinięcia się przykurczu.

Kolejnym niekorzystnym czynnikiem jest duży dysbalans mięśniowy w obrębie przedramienia. W przypadku większości osób mamy silne zginacze nadgarstka w porównaniu do słabszych prostowników (jest to związane z przewagą czynności polegających na siłowym trzymaniu, ściskaniu oraz zakręcaniu. Natomiast  mało jest czynności wymagających siłowego otwierania dłoni).

Rzadko zdarza się, że przykurcz Dupuytrena wywołuje jednorazowy uraz ręki. Jeśli jednak do tego dojdzie to przyczyną rozwinięcia się przykurczu jest nieprawidłowe tworzenie się blizny, która rozprzestrzenia się na palce i powoduje zamknięcie ręki.

Prawdopodobne jest, że rozwinięcie choroby może mieć związek z innymi schorzeniami, tj. uszkodzenia nerwu łokciowego, cukrzyca, padaczka oraz choroba alkoholowa.

DIAGNOSTYKA

Proces diagnostyki polega na przeprowadzeniu wywiadu oraz precyzyjnego badania funkcji stawów i mięsni w obrębie przedramienia oraz dłoni. Zawsze należy zbadać lewą i prawą dłoń. Diagnostyka może zostać poszerzona o badanie dodatkowe takie jak USG (ultrasonografia), które wskaże, jaki jest stan rozcięgna dłoniowego oraz jego przesuwalność do struktur sąsiednich.

DIAGNOSTYKA RÓŻNICOWA

Podstawowymi schorzeniami przypominającymi przykurcz Dupuytrena mogą być zniekształcenia palców związane z: reumatoidalnym zapaleniem stawów, palcem trzaskającym, urazowymi uszkodzeniami ścięgien zginaczy palców. Objawy podobne do przykurczu Dupuytrena mają również wady wrodzone takie jak: kamptodaktylia oraz wrodzone skrócenie ścięgien prostowników.

LECZENIE


Fizjoterapia


Już od pojawienia się pierwszych objawów przykurczu Dupuytrena wskazana jest rehabilitacja. W przypadku ograniczenia ruchomości oraz sztywności stawu nadgarstkowego i stawów dłoni konieczna może być poprawa zakresów ruchomości. Do tego celu wykorzystać można zarówno ćwiczenia jak i terapię manualną, która poprawi elastyczność torebek stawowych oraz tkanek okołostawowych. Aby ćwiczenia były skuteczne należy je wykonywać regularnie. Dodatkowo bardzo istotne może być rozciąganie by utrzymać lub poprawić zakres ruchomości w stawach zagrożonych przykurczem.

Fizjoterapię warto rozpocząć od rozluźniania mięsniowo-powięziowego przedramienia, ramienia oraz dłoni. Dodatkowo pomocne może być rozluźnienie odległych mięśni, które mogą w sposób pośredni przyczyniać się do powstania dolegliwości.  Rozluźnienie tkanek miękkich zmniejszy napięcie struktur mięśniowo-powięziowych, poprawi krążenie oraz  mobilność stawową. Dodatkowo zostaną usunięte zrosty i zwłóknienia w obrębie mięśni i powięzi. Bardzo ciekawym uzupełnieniem terapii wykonywanej przez fizjoterapeutę jest automasaż. Wielu pacjentów bardzo chwali sobie piłki z kolcami „jeżyki” którymi wykonuje silny i regularny masaż dłoniowej części ręki (ważne by masować dłoń o piłkę umieszczona na podłożu a nie ściskać piłeczkę(!) - ściskanie, może zwiększyć objawy). 

Dla poprawy stanu deformacji dłoni kluczowe są również ćwiczenia siłowe. Chodzi o zmniejszenie dysbalansu między skróconymi i mocnymi zginaczami a osłabionymi prostownikami. Ćwiczenia należy wprowadzać stopniowo odpowiednio do stanu choroby.
Dla uzyskania efektów terapii bardzo ważna jest profilaktyka. Należy w każdych warunkach pamiętać o właściwych nawykach. Chodzi tu głównie o unikanie pracy wymagającej długiego i mocnego ściskania i trzymania przedmiotów w chorej ręce. Jeśli nasz tryb życia nie pozwala nam na zmianę nawyków warto pomyśleć o regularnym rozciąganiu i rozluźnianiu przeciążonych mięśni.

W przypadku konieczności podjęcia leczenia operacyjnego fizjoterapia przed zabiegiem ma za zadanie rozluźnienie i możliwie jak największe rozciągnięcie rozcięgna dłoniowego. Aby zapobiec powikłaniom pooperacyjnym i przyspieszyć powrót do sprawności.

Fizykoterapia

W celu rozluźnienia przykurczu dłoni oraz zmniejszenia dolegliwości bólowych stosuje się zabiegi rozgrzewające, tj. nagrzewanie lampą sollux, kąpiele wirowe, laseroterapię, ultradźwięki oraz jonoforezę z lekami rozmiękczającymi blizny.

Zaopatrzenie ortopedyczne

Stosowane jest najczęściej po zabiegu operacyjnym. Najczęściej wykorzystuje się różnego rodzaju szyny lub ortezy nie pozwalające na zaciskanie dłoni. Tego typu pomoc stanowi profilaktykę ponownych przykurczy.

Leczenie operacyjne

Wskazaniami do leczenia operacyjnego jest brak rezultatów leczenia zachowawczego oraz występowanie objawów nie pozwalających na wykonywanie podstawowych czynności codziennych. O konieczności przeprowadzenia zabiegu operacyjnego zadecyduje lekarz po ocenie funkcji ręki i diagnostyki obrazowej. Istnieje kilka metod leczenia operacyjnego

  • fasciotomia igłowa: najmniej inwazyjna metoda wykonywana w znieczuleniu miejscowym. Polega na wbiciu igły nad przykurczem i rozdzieleniu pasma zgrubiałej tkanki.

  • fasciotomia: polega na wykonaniu nacięcia ręki i palców oraz usunięciu chorej tkanki.

  • dermofasciotomia: najbardziej skomplikowany zabieg polegający na usunięciu zgrubiałej tkanki podskórnej oraz skóry. W miejsce usuniętej skóry wstawia się skórę pobraną z kończyny górnej lub z pachwiny. Zabieg ten wykonuje gdy przykurcz wystąpił przed 50 rokiem życia lub powrócił po wcześniejszych zabiegach chirurgicznych.

Przebieg rehabilitacji po zabiegu będzie zawsze indywidualny, ponieważ zależy od wielu czynników. Decyzje o doborze ćwiczeń powinni wspólnie podejmować lekarz wraz z fizjoterapeutą. Głównym celem rehabilitacji będzie poprawa ruchomości, siły i stabilności stawowej w obrębie dłoni.

ROKOWANIA

W przypadku przykurczu Dupuytrena bardzo ciężko mówić o precyzyjnych rokowaniach. Jeśli pacjent zastosuje się do zasad profilaktyki i rozpocznie proces rehabilitacji to efektem leczenia powinno być zatrzymanie postępu choroby a nawet przywrócenie prawidłowego ustawienia dłoni. W przypadkach kiedy choroba ma charakter genetyczny lub pacjent nie ma możliwości odciążania dłoni możemy mówić tylko o spowolnieniu choroby. W takich przypadkach leczenie zakończy się zabiegiem operacyjnym.

Bibliografia:

  1. Brotzman S.B., Wilk K.E.: Rehabilitacja ortopedyczna, tom I

  2. Ignasiak Z.: Anatomia układu ruchu

  3. Schunke M., Schulte E., Schumacher U., Voll M.:PROMETEUSZ Atlas Anatomii Człowieka. Anatomia ogólna i układ mięśniowo-szkieletowy, MedPharm Polska, Wrocław 2009

Oceń artykuł i pomóż na rozwijać portal

Ocena: 0 - 0 głosy




dnia 2018-11-08

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.
.


Jednostki Chorobowe







Logowanie / Rejestracja