13 listopada 2018

Termin protrakcja oznacza przednie wysunięcie jednej części ciała, względem drugiej, bądź względem osi ciała. Protrakcją barków określamy barki wysunięte do przodu względem klatki piersiowej, bądź w stosunku do osi głównej ciała. Protrakcja barków najczęściej pojawia się wyniku zaniedbań w utrzymaniu prawidłowej postawy zarówno u dzieci jak i dorosłych.


Anatomia i uszkodzenia

Obręcz barkowa to połączenie stawowe kilku kości, które współpracują pomiędzy sobą w każdym ruchu kończyny górnej. Obręcz barkową tworzy: staw ramienny, staw barkowo-obojczykowy, staw mostkowo-obojczykowy i połączenie łopatkowo-żebrowe. Podczas poruszania kończyną górną można zaobserwować ruchy wszystkich wymienionych stawów. Funkcjonują one wspólnie i są zależne od siebie nawzajem.

Największym stawem obręczy barkowej jest staw ramienny, posiadający największą ruchomość spośród wszystkich stawów układu ruchu. Zbudowany on jest z wypukłej głowy kości ramiennej przylegającej do wklęsłej części kości łopatki. Duża głowa kości ramiennej, której powierzchnia jest 3 razy większa od wklęsłej powierzchni łopatki, ma spore możliwości ruchowe. Pozostałe trzy stawy uzupełniają pracę stawu ramiennego oraz dają możliwość poruszania obręczą barkową.

Każdy staw jest wzmocniony przez otaczającą go torebkę stawową oraz więzadła. Jednak kluczową rolę w prawidłowej pracy obręczy barkowej, a w szczególności stawu ramiennego, odgrywają mięśnie. W obrębie obręczy barkowej znajduje się wiele grup mięśniowych, wśród nich znajdują się cztery mięśnie tworzące tzw. pierścień rotatorów (mięsień nadgrzebieniowy, podgrzebieniowy, obły mniejszy i podłopatkowy) otaczający staw ramienny z każdej strony. Rola pierścienia rotatorów jest niezwykle ważna, gdyż odpowiada za prawidłowe ustawienie stawu ramiennego w pozycji spoczynkowej jak i podczas ruchu w przestrzeni. Oprócz powyższych mięśni można wymienić także te, które odpowiadają za ruchy obręczy barkowej. Są to m. in. : mięsień naramienny, mięsień czworoboczny, mięsień najszerszy grzbietu, mięśnie piersiowe oraz mięśnie równoległoboczne.  

W przypadku protrakcji barków u dzieci dochodzi do nieprawidłowego ustawienia wszystkich stawów obręczy barkowej. Prowadzi to do zmian przeciążeniowych oraz powstania dolegliwości bólowych w odcinku szyjnym i piersiowym kręgosłupa oraz w różnych okolicach obręczy barkowej. Ponadto nieprawidłowe ustawienie wszystkich stawów tej okolicy zwiększa ryzyku urazów mięśniowo-stawowych, a w dłuższej perspektywie czasu prowadzi do powstania zaników mięśniowych, zmian zwyrodnieniowych oraz utrudnionej funkcji naczyń krwionośnych i nerwów przebiegających w tej okolicy.

Objawy

W początkowym etapie można zauważyć charakterystyczną postawę - tzw. „zamknięcie sylwetki”. Dotyczy ona ustawienia obręczy barkowej oraz szyjnej i piersiowej części kręgosłupa. Klatka piersiowa często chowa się w ramionach, głowa i barki wysunięte są do przodu, cala sylwetka ulega zgarbieniu, a na plecach widoczne mogą być odstające łopatki.

Wraz z pogorszeniem sylwetki z czasem pojawiają się pierwsze dolegliwości bólowe.  Ból może pojawić się w każdym ze stawów składających się na obręcz barkową. Dodatkowo nieprawidłowa postawa może wpływać na dolegliwości odcinka szyjnego i piersiowego kręgosłupa, bóle i zawroty głowy!

Bardzo często objawem, który jest bagatelizowany jest uczucie przeskakiwania i trzasków podczas poruszania kończyną górną. Objawy te mówią, że stawy i mięśnie obręczy barkowej nie pracują w prawidłowych osiach dla nich przeznaczonych. Pomimo, że przeskakiwania są niebolesne to dają pierwszą informację o nieprawidłowościach.

Nieprawidłowe ustawienie obręczy barkowej często prowadzi do zapadnięcia się klatki piersiowej oraz pogorszenia elastyczności, co może wpływać na szybsze męczenie się podczas aktywności ruchowej.

Przyczyny 

Wśród najczęstszych przyczyn predysponujących do wystąpienia protrakcji barków u dzieci, należy wymienić przede wszystkim zaniedbania posturalne, a więc funkcjonowanie w pozycji zgarbionej podczas czynności dnia codziennego i podczas odpoczynku. Spędzanie wolnego czasu przed komputerem oraz ciągłe nachylanie się do telefonu komórkowego powoduje utrwalenie nieprawidłowego schematu ciała.

Inną przyczyną wpływającą na barki wysunięte do przodu, jest niewłaściwa metodyka treningu siłowego (skupianie się na kształtowaniu mięśni klatki piersiowej a zaniedbanie treningu mięśni grzbietu). Niektóre sporty mogą również mieć negatywny wpływ na nasze barki. Są to m. in. sporty walki gdzie zawodnicy obniżają pozycję i przesuwają barki do przodu dla uniknięcia ciosu.

Ustawienie barków w protrakcji u dzieci może nastąpić także, jako skutek urazu okolicy obręczy barkowej. Szczególnie jeśli pacjent przez dłuższy czas ma założony temblak lub gips. Często nawet po zdjęciu opatrunku lub stabilizatora pacjenci przez długi czas podświadomie trzymają barki w protrakcji i łokieć przy ciele.

Kolejną przyczyną można być również duży biust u dziewczyn oraz źle dobrany biustonosz, który zamiast odciążać barki, jeszcze bardziej pociąga je do przodu.

Coraz częściej zwraca się także uwagę na wpływ problemów natury psychicznej na ustawienie naszej sylwetki. Wszelkie problemy emocjonalne mogą skutkować „zamykaniem sylwetki”, a to oznacza utrwalanie nieprawidłowego nawyku ustawienia barków przed klatką piersiową.

Diagnostyka

W przypadku protrakcji barków u dzieci badanie obejmuje obserwację ustawienia ciała pacjenta od strony bocznej. Ocenia się nie tylko barki, ale całą sylwetkę. Fizjoterapeuta powinien zwrócić uwagę czy pacjent oddycha prawidłowo. Następnie sprawdzeniu podlegają stawy obręczy barkowej. Badający ocenia ruchomość stawów, pracę mięśni podczas ruchu kończyn górnych, a także napięcie mięśni okolicy obręczy barkowej.

Przy występowaniu objawów neurologicznych (ból palący, ból elektryzujący, drętwienie) dla uzupełnienia diagnostyki niezbędne może okazać się wykonanie badań obrazowych. Zaliczamy do nich: zdjęcie RTG, badanie USG lub rezonans magnetyczny (MR).

Leczenie

Fizjoterapia

W pracy nad korekcją ustawienia obręczy barkowej niezwykle istotne jest dążenie do wyrównania napięcia mięśniowego. Strategia ta polega na rozluźnianiu mięśni nadmiernie napiętych, wpływających na wysunięcie barków do przodu. Fizjoterapeuta może zastosować wówczas masaż mięśniowo – powięziowy w celu poprawy krążenia oraz elastyczności. Masaż przyczyni się również do przełamania zrostów w obrębie mięśni i powięzi.

Poprawę ustawienia obręczy barkowej pacjent uzyska również dzięki odpowiednim technikom rozciągania (stretchingu). Ćwiczenia rozciągające mogą zostać śmiało wykorzystane, jako ćwiczenia wykonywane w domu. Ważne jest jednak aby zostały one wcześniej wykonane razem z fizjoterapeutą.

Kolejnym etapem będzie wzmocnienie mięśni osłabionych. Dzięki odpowiednim ćwiczeniom stabilizacji do pracy zostają włączone te mięśnie, które są odpowiedzialne ze prawidłowe ustawienie obręczy barkowej. W miarę trwania terapii należy podnosić poziom trudności ćwiczeń.

Barki wysunięte do przodu często wpływają negatywnie na ruchomość wszystkich stawów obręczy barkowej, a także stawów kręgosłupa szyjnego i piersiowego. Dla poprawy ruchomości korzystne będą techniki terapii manualnej oraz ćwiczenia wpływające na poprawę ruchomości. Ponadto pomocne będą ćwiczenia oddechowe, które pomogą przywrócić prawidłowy schemat oddychania, zaktywizują  mięśni oddechowe oraz poprawią ruchomość klatki piersiowej.

Jeśli uda się poprawić ruchomość stawową i zrównoważyć dysbalans mięśniowy podsumowaniem terapii będzie aktywna korekcja. Korekcja opiera się na nauce prawidłowego ustawienia barków, głowy, kręgosłupa i klatki piersiowej. Pomocna może okazać się praca przy lustrze lub z kamerą i monitorem ponieważ wtedy pacjent dostrzega wyraźną różnicę pomiędzy ustawieniem nieprawidłowym, a skorygowanym. Jednak celem nadrzędnym jest kontrola ustawienia ciała bez dodatkowych pomocy.

Ważne jest, aby korekcja ustawienia ciała dotyczyła nie tylko ćwiczeń z fizjoterapeutą, ale także codziennych czynności domowych. Dlatego też wskazane jest oprócz ćwiczeń zalecanych do wykonywania w domu, aby pacjent pamiętał o zasadach korekcji na co dzień. Przyspieszy to wytworzenie nowego, prawidłowego nawyku.

Fizykoterapia

Zabiegi fizykoterapeutyczne mają zastosowanie tylko w celu złagodzenia dolegliwości bólowych. Do zabiegów przeciwbólowych zaliczamy m. in. elektroterapię , krioterapię, ciepłolecznictwo oraz laseroterapię.

Rokowania

W przypadku protrakcji obręczy barkowej u dzieci fizjoterapia daje bardzo dobre rezultaty. Współpraca z zaufanym fizjoterapeutą, skrupulatne wykonywanie ćwiczeń w domu oraz zmiana dotychczasowych nawyków to najlepszy sposób, aby zadbać o zdrowie naszych barków. Istotne jest, aby pacjent był zaangażowany w proces terapii, co jest niezbędne dla uzyskania dobrych efektów leczenia.                                                                                                                                    

Bibliografia

  1. Kahle, H. Leonhardt, W. Platzer „Podręczny atlas anatomii człowieka tom1

  2. W. Myers „Taśmy anatomiczne”

  3. D. Kempf „Szkoła pleców”

  4. I. Kapandji „Anatomia funkcjonalna stawów tom 1”

  5. Wilczyński „Korekcja wad postawy człowieka” 

Oceń artykuł i pomóż na rozwijać portal

Ocena: 5 - 1 głosy




dnia 2018-11-13

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.
.

Logowanie / Rejestracja