28 listopada 2018

Rozległa i nasilona spastyczność może zamienić życie w prawdziwy koszmar. Zazwyczaj jest ona konsekwencją urazów rdzenia kręgowego, urazów czaszkowo-mózgowych, udarów, stwardnienia rozsianego oraz innych chorób uszkadzających ośrodkowy układ nerwowy.  W poniższym artykule znajdziesz informacje czym jest pompa baklofenowa i jak wpywa na spastyczność mięśni. Pompa baklofenowa to urządzenie, które poprawiło jakość życia wielu osób zmagającym się z problemem spastyczności mięśni. W artykule dowiesz się na czym polega działanie pomby baklofenowej, kto może z niej korzystać, dla kogo jest przeciwwskazana oraz jakie ryzyka i korzyści wiążą się z jej stosowaniem.


Spastyczność mięśni i leki obniżające napięcie mięśniowe
 

Spastyczność mięśni to objaw nadmiernej pobudliwości mięśni. Spastyczne napięcie mięśniowe bywa odczuwane jako opór lub rodzaj sztywności stwarzany przez mięśnie podczas ruchu. Poruszanie ręką lub nogą w jakimkolwiek kierunku często jest niemożliwe lub bardzo trudne do wykonania. Spastyczne mięśnie są często przyczyną nienaturalnego ustawienia kończyn – najłatwiej to zauważyć obserwując dłoń lub stopę. W przypadku niektórych uszkodzeń układu nerwowego spastyczność wykazuje duże nasilenie i obejmuje znaczną cześć ciała utrudniając lub uniemożliwiając higienę, zmiany pozycji i pozostałe czynności codzienne. W takiej sytuacji lekarze zazwyczaj rozważają zastosowanie leków obniżających napięcie mięśniowe, do których między innymi należy baklofen.

Czytaj także: Zaburzenia świadomości u dzieci - podział i diagnostyka

Doustne podawanie baklofenu ma pewne wady. Nierzadko, dla uzyskania pożądanego efektu terapeutycznego, niezbędne jest stosowanie wysokich dawek leku. Wiąże się to z częstym występowaniem negatywnych efektów ubocznych takich jak senność, nudności, zawroty i bóle głowy. Baklofen podawany doustnie działa ogólnoustrojowo i zwiotcza wszystkie mięśnie ciała – również te, które nie są dotknięte spastycznością. Ponadto lek musi przebyć drogę przez układ pokarmowy, co wydłuża czas spodziewanej reakcji organizmu. Duże dawki leku oraz jego obecność w układzie pokarmowym, wpływają niekorzystnie na wątrobę. Rozwiązaniem minimalizującym negatywne konsekwencje stosowania baklofenu jest wszczepienie specjalnego urządzenia umożliwiającego podanie leku prosto do układu nerwowego.

Czym jest pompa baklofenowa?

Pompa baklofenowa to urządzenie elektroniczne, wszczepiane pod skórę na brzuchu, które umożliwia podawanie baklofenu, w sposób ciągły, bezpośrednio do rdzenia kręgowego.  Pompę można dowolnie programować na indywidualnie dobrane dawki leku, można ją doładowywać, gdy lek się kończy. Pozwala na 100 – krotne zmniejszenie dawek, ponieważ lek podawany jest bezpośrednio do rdzenia kręgowego. Efekt działania leku jest również szybszy.

Urządzenie składa się z dwóch części – owalnej pompy o średnicy około 10 cm i grubości 2,5 cm oraz drenu doprowadzającego lek z pompy do rdzenia kręgowego. Główna część urządzenia umieszczana jest tuż pod skórą brzucha.  Możesz ją wyczuć przy dotyku, ale nie jest widoczna.

Dla kogo przeznaczona jest pompa baklofenowa?

Pompa baklofenowa, pomimo wielu zalet, nie jest przeznaczona dla wszystkich osób borykających się z problemem spastycznego napięcia mięśni. Wykorzystuje się ją najczęściej w przypadku spastyczności spowodowanej uszkodzeniami rdzenia kręgowego, udarami mózgu,  urazami czaszkowo – mózgowymi (rok po incydencie), stwardnieniem rozsianym , stwardnieniem zanikowym bocznym. Jest ona zarezerwowana dla osób, u których spastyczność jest ciężka, dotyczy wielu grup mięśniowych, znacząco upośledza samodzielne funkcjonowanie w codziennych czynnościach (np. higienicznych) lub opiekę nad chorym w przypadku osoby niesamodzielnej. Wynika to stąd, że baklofen oddziałuje na cały organizm. Jeśli twoja spastyczność jest mniejsza, bardziej odpowiednie będą środki obniżające napięcie mięśni podawane miejscowo, np. toksyna botulinowa.

Czytaj także: Toksyna botulinowa a spastyczność mięśni

Instalowanie pompy jest zasadne wówczas, gdy przy jej pomocy możesz osiągnąć pewien cel terapeutyczny, ważny dla Ciebie lub Twoich opiekunów. Celem takim może być samodzielne przesiadanie się na wózek, samodzielne chodzenie, łatwiejsza zmiana pozycji, ułatwienie pielęgnacji osobom trzecim, spokojniejszy sen (zmniejszenie bólu towarzyszącego nadmiernemu napięciu mięśni).

W momencie kwalifikacji powinieneś mieć wystarczającą masę ciała, by móc poddać się operacji i rekonwalescencji. Zbytnie wyniszczenie organizmu stanowi bowiem ryzyko niepowodzenia interwencji chirurgicznej i wywiązania się powikłań pooperacyjnych. Ponadto nie możesz wykazywać cech infekcji oraz uczulenia na baklofen.

Jak przebiega proces instalowania pompy baklofenowej?

Pompę baklofenową zakłada neurochirurg a proces jej instalacji składa się z trzech etapów.

  1. Badanie kwalifikacyjne

Zanim zostanie podjęta decyzja o zainstalowaniu pompy, lekarze przeprowadzają pewnego rodzaju test, aby sprawdzić czy odniesiesz więcej korzyści z pompy czy też lepiej, by jej nie zakładano z uwagi na skutki uboczne samego leku. W tym celu, w szpitalu, podadzą Ci baklofen do rdzenia kręgowego i będą obserwować efekty jego działania przez kilka godzin. Jeżeli próba wypadnie pomyślnie tzn. że spastyczność zmniejszy się i nie pojawią się reakcje niepożądane, zostaniesz zakwalifikowany do operacji. W procesie kwalifikacyjnym zespół terapeutyczny (lekarze, pielęgniarki, fizjoterapeuci) opierają się na obserwacji pacjenta, wywiadzie oraz ocenie stopnia spastyczności najczęściej przy użyciu skali Ashworth.

  1. Operacyjne wszczepienie pompy

Neurochirurg wszczepia pompę oraz dren do podawania leku bezpośrednio do rdzenia kręgowego. Operacja wykonywana jest w znieczuleniu ogólnym. Następuje też wstępne programowanie pompy na podstawie obserwacji i danych zebranych w etapie kwalifikacji.

  1. Obserwacja i opieka długoterminowa

Po wyjściu do domu powinieneś uważnie obserwować swoje odczucia dotyczące funkcjonowania z pompą, notować ewentualne niepożądane reakcje itp. i zgłosić je podczas wizyty kontrolnej, np. przy zdjęciu szwów. Dzięki temu lekarz będzie mógł zaprogramować dawkę baklofenu, która będzie idealnie dopasowana do Twoich potrzeb.

Otrzymasz również baklofen w tabletkach na wypadek, gdyby pojawiły się objawy wskazujące na zbyt małą aplikację leku przez samą pompę. Przed wypisem do domu zostaniesz szczegółowo poinformowany o tym, na jakie objawy powinieneś zwracać szczególną uwagę, oraz o wszelkich procedurach związanych z terapią przy użyciu pompy baklofenowej.

W tym okresie powinna również być podjęta intensywna fizjoterapia prowadząca do osiągnięcia funkcjonalnych celów terapeutycznych.

Czytaj także: Czy rehabilitacja ruchowa musi mieć konkretny cel ?

Czy istnieją jakieś zagrożenia związane z zakładaniem pompy baklofenowej?

Instalowanie pompy jest operacją neurochirurgiczną i, jak każdy tego typu zabieg, niesie za sobą pewne ryzyko. Zagrożenia wynikające z takiej interwencji to:

  • bóle głowy i nudności po nakłuciu lędźwiowym (badanie kwalifikacyjne)

  • uszkodzenie nerwów kończyn (rzadko)

  • zakażenie rany pooperacyjnej (w tym zapalenie opon mózgowych)

  • wyciek płynu mózgowo – rdzeniowego

  • krwawienia

  • ból i tkliwość w okolicy operowanej

  • złamanie drenu lub wyciekanie baklofenu poza rdzeń kręgowy

Dlaczego warto rozważyć terapię z użyciem pompy baklofenowej?

Podawanie baklofenu za pośrednictwem pompy jest bardzo korzystne pod wieloma względami. Poprzez podanie go bezpośrednio do rdzenia kręgowego uzyskuje się szybsze działanie leku przy jednoczesnym znaczącym obniżeniu jego dawki (nawet 100 – krotnym). Ominięcie układu pokarmowego i krążenia powoduje zmniejszenie toksyczności leku, co jest korzystniejsze dla wątroby.

Automatyczne aplikowanie leku przez pompę jest niezwykle wygodne. Nie trzeba bowiem pamiętać o jego dawkach i godzinach przyjmowania. Można również zaprogramować pompę w sposób uwzględniający dobowe zmiany w napięciu mięśniowym. Często zdarza się, że spastyczność nasila się pod koniec dnia.

Dzięki pompie baklofenowej spastyczność jest dobrze kontrolowana. Oznacza to, że przy optymalnym jej ustawieniu, zmniejszają się przykre objawy tj. ból, sztywność i wygórowane odruchy mięśniowe. Obniżenie nadmiernego napięcia zmniejsza ryzyko powstawania przykurczów i deformacji stawowych. W przypadku opieki  nad osobą niesamodzielną, zmniejszenie spastyczności umożliwia układanie jej w wygodnych pozycjach do odpoczynku oraz ułatwia zabiegi higieniczne.

Jeżeli jesteś osobą borykającą się z problemem silnej, rozległej spastyczności pompa baklofenowa może zdecydowanie poprawić Twój komfort życia. Korzyści płynące z jej zastosowania przekładają się na zwiększenie samodzielności w czynnościach codziennych oraz uczestnictwa w życiu rodzinnym i społecznym. Jej działanie zwiększa również efektywność fizjoterapii. Miej jednak na uwadze, że pompa baklofenowa nie znosi całkowicie spastyczności mięśni i nie leczy chorób, które za nią odpowiadają. Jest ona natomiast bardzo pomocnym urządzeniem ułatwiającym życie osobom z nadmiernym napięciem mięśniowym oraz ich rodzinom i opiekunom.

Bibligrafia:

  1. Rozina Bhimani, Intrathecal Baclofen Therapy in Adults and Guideline forClinical Nursing Care, Rehabilitation Nursing 33, No. 3  May/June 2008
  2. Joseph C. Hsieh, M.D., M.B.A., M.P.H., and Richard D. Penn, M.D., Intrathecal baclofen in the treatment of adult spasticity, Focus / Volume 21 / August, 2006

  3. Physical Medicine and Rehabilitation, University of Michigan Health System, Baclofen Pump Therapy for the Treatment of Spasticity. A Guide for Patients and Families

Oceń artykuł i pomóż na rozwijać portal

Ocena: 0 - 0 głosy




PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.
.








Logowanie / Rejestracja