28 listopada 2018

Palec strzelający jest jedną z najczęstszych dysfunkcji w obrębie dłoni. Kiedy pacjent chce wykonać zgięcie bądź wyprost palca, w pewnym momencie napotyka na opór, po pokonaniu oporu słyszalny jest charakterystyczny trzask lub przeskok. Najczęściej problem dotyczy kciuka, palca środkowego lub wskazującego.

Anatomia i uszkodzenia

Ręka ma bardzo skomplikowaną budowę, składa się z 27 kości, które łączą się w liczne stawy, pozwalające z jednej strony na bardzo precyzyjne ruchy, z drugiej na silny chwyt. W obrębie dłoni przebiega bardzo duża ilość mięśni. Cześć z nich ma początek jeszcze w obrębie przedramienia, cześć zlokalizowana jest tylko na dłoni. Mięśnie składają się z części kurczliwej (brzusiec mięśniowy) oraz ze ścięgien (struktury łączące brzusiec z kością).

Biorąc pod uwagę przebieg mięśni w obrębie dłoni warto zwrócić uwagę na obecność troczków, czyli struktur stabilizujących ścięgna wzdłuż kości. Dodatkowo ścięgna otoczone są pochewkami maziowymi, mającymi postać osłonki, której głównym zadaniem jest zmniejszenie tarcia oraz ucisku pomiędzy kością a ścięgnem.

W przypadku palca trzaskającego może dojść do kilku różnych zaburzeń. Pierwszym z nich jest zwężenie troczka pochewki zginaczy (osłonka, której głównym zadaniem jest zmniejszenie tarcia oraz ucisku pomiędzy kością a ścięgnem). Nieuszkodzony troczek ma bardzo niewielką średnicę odpowiednią dla idealnie dopasowanego ścięgna. Pod wpływem przeciążeń lub urazu może dojść do zmniejszenia średnicy troczka, co spowoduje zwiększenie tarcia dla przechodzących przez niego ścięgien. Kolejną możliwością, są zgrubienia ścięgna zginacza długiego kciuka lub jednego ze ścięgien zginacza palców, które zaczynają się zakleszczać w wąskim miejscu troczka zginaczy. Każda z powyższych sytuacji powoduje pojawienie się stanu zapalnego a w dłuższej perspektywie czasu powstanie zgrubienia i nasilenia dolegliwości bólowych.

Objawy

Pojawienie się guzka po stronie dłoniowej, tuż u podstawy palca to często jeden z objawów, który można zaobserwować na początku choroby. Guzek, który pod wpływem ucisku jest tkliwy to pogrubiałe ścięgno. W trakcie ruchu palec w pewnym momencie zatrzymuje się. Ruch nie jest możliwy do wykonania bez pokonania oporu. Kiedy opór zostaje pokonany, usłyszeć można charakterystyczny trzask, po którym ruch palca zostaje kontynuowany. W czasie przeskoku pacjent może odczuwać ból.

Czasem do objawów dołącza zaczerwienienie lub opuchlizna palca. Zazwyczaj zajęty jest jeden palec, lecz zdarza się także, że choroba obejmuje kilka palców jednej, bądź obu rąk. Ograniczenia palców powodują znaczne pogorszenie funkcji dłoni w życiu codziennym.

Jeśli choroba jest już w zaawansowanym stadium pojawiają się przykurcze oraz sztywność stawowa. Ostatecznie palec może zostać zablokowany na stałe, zarówno w ustawieniu zgięciowym lub wyprostnym. W najgorszym wypadku może dojść do częściowej utraty chwytu dłoni.

Do nasilenia objawów może dojść pod wpływem każdego większego obciążenia dłoni związanego ze ściskaniem, zakręcaniem lub trzymaniem. Każdy z tych ruchów angażuje mięśnie zginacze, a szczególnie ich mocno przeciążone ścięgna. Choroba może się również pojawić u noworodków, gdzie jest związana z predyspozycją anatomiczną zwężonego troczka. Występuje najczęściej w obrębie kciuka.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Istnieje kilka możliwych przyczyn, które prowadzą do powstania palca strzelającego. Najbardziej powszechną z nich są wszelkie przeciążenia dłoni. Podczas trzymania różnego rodzaju narzędzi (często kilka godzin dziennie) dochodzi do zwiększonej sztywności mięśniowo-powięziowej. To powoduje skrócenie mięśni i sklejenie warstw powięzi. Ponadto z czasem przeciążenia powodują mikrourazy i małe wylewy krwi w okolicach ścięgien, co może zapoczątkować proces włóknienia i powstania obrzęku ścięgna lub troczków.

Intensywna praca wpływa dodatkowo na dysbalans mięśniowy pomiędzy zginaczami a prostownikami palców. Takie czynności jak trzymanie, ściskanie czy zakręcanie są wykonywane za pomocą zginaczy, mało jest natomiast czynności wymagających siłowego otwierania dłoni (wtedy włączają się prostownik).

Czasem zdarza się tak, że palec trzaskający pojawia się u osób, które na co dzień nie przeciążają dłoni. Taka sytuacja może mieć miejsce, podczas jednorazowej (intensywnej) pracy (np. odśnieżanie, skręcanie mebli, malowanie). W takiej sytuacji układ mięśniowy nie jest na tyle wytrzymały by poradzić sobie z nagłym przeciążeniem. Wywołuje to nagły obrzęk ścięgna, które nie mieści się w swoim troczku.

Rzadko zdarza się, że palec trzaskający jest wywołany jednorazowym urazem ręki. Jeśli jednak do tego dojdzie to przyczyną rozwinięcia się problemu jest nieprawidłowe tworzenie się blizny, w rejonie uszkodzenia.

Kobiety w wieku od 40 do 60 lat to grupa, w której występowanie palca strzelającego jest najczęstsze. W przypadku cukrzycy, reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), przykurczu Dupuytrena, bądź zespół de Quervaina ryzyko wystąpienia palca strzelającego jest zwiększone.

Diagnostyka

Proces diagnostyki polega na przeprowadzeniu wywiadu oraz ocenie funkcji mięśni przedramienia oraz dłoni. Dla porównania należy zbadać lewą i prawą dłoń. Diagnostyka może zostać poszerzona o badanie dodatkowe takie jak USG, które wskaże stan funkcjonalny troczków i ścięgien zginaczy.

Diagnostyka różnicowa

Jednostki chorobowe mające zbliżone objawy do palca trzaskającego to: przykurcz Dupuytrena, zniekształcenia palców związane z reumatoidalnym zapaleniem stawów (RZS), zwichnięcia w stawach śródręczno-paliczkowych i międzypaliczkowych oraz urazowe uszkodzenia ścięgien zginaczy.

Jeżeli szukasz informacji o leczeniu, rehabiltacji i rokowaniach palca strzelającego kliknij tutaj.

 

Bibliografia:

  1. Dziak A.: Urazy i uszkodzenia w sporcie.

  2. Papież K. i in.: Ocena wyników leczenia operacyjnego palców trzaskających (przeskakujących) i poprawy jakości życia w oparciu o kwestionariusz PEM (Patient Evaluation Measure).

  3. Jeka S.: Reumatyzm tkanek miękkich.

  4. OSHA: Ergonomics: The Study of Work.

  5. Strychar J.: Dlaczego boli ręka?

 

Oceń artykuł i pomóż na rozwijać portal

Ocena: 0 - 0 głosy




dnia 2018-11-28

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.
.


Jednostki Chorobowe







Logowanie / Rejestracja