09 listopada 2018

Neuropatie to choroby nerwów obwodowych. Zajęcie jednego nerwu jest nazywane mononeuropatią, zaś zajęcie wielu - polineuropatią. Mononeuropatia może powodować niedowład i zaburzenia czucia w obszarze unerwienia pojedynczego nerwu. Typowa polineuropatia wiąże się z ubytkami czucia i niedowładem obejmującym symetrycznie stopy i rozprzestrzeniającym się w kierunku kolan, potem ud i dłoni.


ANATOMIA I USZKODZENIA

W przebiegu choroby uszkadzane są struktury obwodowego układu nerwowego. Składa się on z 31 par nerwów rdzeniowych oraz 12 par nerwów czaszkowych, łączących odpowiednio rdzeń kręgowy i mózg z pozostałymi tkankami i narządami ciała. Nerwy czaszkowe kierują się do narządów zmysłów oraz mięśni znajdujących się w okolicy głowy. Nerwy rdzeniowe zaopatrują pozostałe rejony ciała. Nerwy są zbudowane z włókien, odpowiedzialnych m.in. za pobudzanie mięśni do skurczu, przekazywanie wrażeń czuciowych (np. dotyku, temperatury, położenia ciała), regulację tzw. funkcji autonomicznych (np. potliwość, ciśnienie krwi i in.). Objawy choroby nerwów obwodowych będą zatem zależne od rodzaju uszkodzonych włókien nerwowych.  W większości neuropatii uszkodzenia obejmują wszystkie rodzaje włókien w zmiennej proporcji.

Przyczyny neuropatii mają miejscowy charakter. Często wiążą się z urazem lub uciskiem nerwu i prowadzą do jego niedokrwienia. Zmniejszenie ukrwienia uniemożliwia przesłanie bodźców nerwowych i jest bezpośrednią przyczyną objawów neurologicznych. Czynniki odpowiedzialne za rozwój polineuropatii uszkadzają osłonkę nerwu lub kryjące się w jej wnętrzu włókno osiowe, tzw. akson. Rozpad osłonki może spowodować wtórne uszkodzenie włókna osiowego, zaś uszkodzenie włókna, zniszczenie osłonki. Komórki tworzące osłonkę zwykle się regenerują. Uszkodzenie włókna osiowego może prowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia i śmierci komórki nerwowej.

OBJAWY

Objawy neuropatii mogą być wyłącznie ruchowe, czuciowe lub autonomiczne, jednak najczęściej mają mieszany charakter. Uszkodzenie włókien nerwowych może prowadzić do niedowładów, zaniku i specyficznego drżenia mięśni oraz zniesienia odruchów mięśniowych. Ubytki czucia mogą manifestować sie zmniejszeniem czucia wibracji i położenia ciała, uczuciem zdrętwienia i mrowienia oraz przeczulicą skórną.  Rozkład objawów może być zmienny ale często wykazuje charakter symetryczny z zajęciem końcowych odcinków kończyn górnych i dolnych.  Ciężkie i rozległe objawy czuciowe ustępują zwykle z trudem i w ograniczonym stopniu. Uszkodzenie włókien autonomicznych zaburza pracę narządów wewnętrznych i funkcje wegetatywne (np. perystaltyka jelit,  ciśnienie krwi etc.).  Zwykle objawy autonomiczne są spowodowane neuropatią cukrzycową, polineuropatią alkoholową i zespołem Guillaina-Barrégo lecz spotyka się je także w innych przypadkach neuropatii. Zaburzenia autonomiczne mogą przejawiać się zwolnieniem lub przyspieszeniem rytmu pracy serca, nadciśnieniem tętniczym, nagłymi spadkami ciśnienia krwi w czasie wstawania, uczuciem osłabienia i omdleniami, suchością lub nadmierną potliwością skóry, obniżeniem temperatury ciała, zaburzeniami czynności pęcherza moczowego, zaparciami lub biegunką wysuszeniem śluzówek oraz impotencją.

PRZYCZYNY I CZYNNIKI RYZYKA

Neuropatie i Polineuropatie wynikają zwykle z bezpośredniego urazu, ucisku bądź uwięźnięcia nerwu. Do czynników wywołujących polineuropatie zalicza się między innymi:

  • choroby takie jak cukrzyca, nowotwory, choroby tarczycy i in.

  • nadużywanie alkoholu

  • niedobór witaminy B12

  • zatrucie lekami lub substancjami toksycznymi

  • uwarunkowania genetyczne

  • procesy autoimmunologiczne

  • zakażenia (HIV, borelioza)

DIAGNOSTYKA

Rozpoznanie neuropatii bazuje na wywiadzie i badaniu neurologicznym. Do badań wykorzystywanych w diagnostyce neuropatii należą:

  • badanie przewodnictwa nerwowego (EMG)
  • badanie płynu mózgowo-rdzeniowego
  • badania umożliwiające stwierdzenie bądź wykluczenie chorób, które mogły przyczynić się do rozwoju neuropatii.
  • badania genetyczne.

Na podstawie oceny klinicznej i elektrodiagnostyki lekarz neurolog może określić tempo, rozmieszczenie i nasilenie zmian chorobowych oraz ustalić, czy odpowiadają one mononeuropatii, mononeuropatii rozsianej czy polineuropatii. Powyższe informacje umożliwiają zazwyczaj podjęcie skutecznego leczenia.

Diagnostyka różnicowa

W trakcie diagnostyki badający powinien określić tempo, rozmieszczenie i nasilenie neuropatii oraz ustalić czy ma ona charakter mononeuropatii, mononeuropatii wieloogniskowej, czy polineuropatii. Rozpoznanie obejmuje również ustalenie przyczyny neuropatii. Dokonując oceny chorego należy uwzględnić m.in choroby ogólnoustrojowe mogące przyczyniać się do uszkodzenia nerwów, procesy autoimmunologiczne, ekspozycję na działanie substancji toksycznych, zakażenia oraz czynniki genetyczne.

 

LECZENIE

Jeżeli przyczyną neuropatii jest proces zapalny pacjenci otrzymują leki o charakterze przeciwzapalnym. Leki hamujące czynność układu odpornościowego są wykorzystywane w leczeniu chorób nerwów o podłożu autoimmunologicznym.

Zaburzenia spowodowane uciskiem lub urazem nerwu mogą wymagać leczenia operacyjnego. Przemawia za nim przewlekłość oraz narastanie objawów neurologicznych.

Fizjoterapia

Powrót sprawności jest uzależniony od regeneracji nerwów. Proces ten prowadzi zazwyczaj do przywrócenia czynności mięśni i zmniejszenia ubytków czucia. Mięśnie odzyskujące utracone funkcje wymagają treningu siłowego i wytrzymałościowego. Ćwiczenia powinny być na bieżąco dostosowywane do zmieniającego się stanu pacjenta i jego potrzeb. Długoterminowym celem usprawniania jest zwykle przywrócenie pełnej sprawności sprzed zachorowania. U niektórych chorych ograniczenia ruchowe wycofują się jedynie częściowo. W takich sytuacjach zespół rehabilitacyjny wspólnie z pacjentem poszukuje rozwiązań umożliwiających optymalną kompensację utraconych funkcji. Rozwiązania te opierają się zwykle na dostosowaniu strategii ruchowych do możliwości chorego oraz na doborze odpowiedniego zaopatrzenia ortopedycznego ułatwiającego codzienne czynności.

Fizykoterapia 


Jest ważnym elementem rehabilitacji chorych z neuropatią. Niepobudzane mięśnie zanikają. Stymulacja mięśni prądem elektrycznym chroni je przed tym zanikiem do czasu regeneracji nerwów. 

Zaopatrzenie ortopedyczne

Pacjenci chorzy na neuropatie często korzystają z pomocy ortopedycznych ułatwiających wykonywanie codziennych czynności. Ich dobór zależy od stopnia niepełnosprawności.  Mogą one wspomagać utrzymywanie równowagii (np. laski, chodziki etc.) oraz korygować pozycję i zwiększać stabilność stawów (ortezy). Część urządzeń umożliwia czynności niewykonalne w związku z niepełnosprawnością (np. wózki inwalidzkie, pionizatory). Należy pamiętać, że nadmierne i nieodpowiednie stosowanie pomocy ortopedycznych może ograniczać naturalną aktywność mięśni. W konsekwencji ogranicza ono nabywanie umiejętności ruchowych przez chorego oraz jego aktywny udział w czynnościach codziennych. 

ROKOWANIA

Prognozy różnią się w zależności od typu (neuropatia, polineuropatia). Nerwy obwodowe regenerują się dobrze w odpowiednich warunkach. Objawy neurologiczne mogą ustąpić całkowicie lub częściowo po usunięciu czynnika uszkadzającego nerwy. Skuteczność leczenia zależy często od zaangażowania i dyscypliny chorych, na przykład wtedy, kiedy obejmuje ono ścisłe zalecenia dietetyczne (polineuropatia cukrzycowa lub alkoholowa). W przypadku neuropatii o charakterze  postępującym leczenie może jedynie spowolnić rozwój choroby i złagodzić dokuczliwe objawy takie jak ból. Ciężkie postacie neuropatii mogą prowadzić do trwałej i głębokiej niepełnosprawności ruchowej.

 Bibliografia:

  1. Hauser S.L., Harrison Neurologia w medycynie klinicznej, t. II, s. 583-605.

Oceń artykuł i pomóż na rozwijać portal

Ocena: 0 - 0 głosy




dnia 2018-11-09

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.
.


Jednostki Chorobowe







Logowanie / Rejestracja