07 listopada 2018

Mukopolisacharydoza to choroba metaboliczna o podłożu genetycznym prowadząca do dysfunkcji wielu układów ciała. W przypaddku mukopolisacharydozy konieczne jest kompleksowe leczenie, obejmujące zarówno farmakologię, chirurgię, jak i fizjoterapię.


Anatomia i uszkodzenia

Mukopolisacharydy chemicznymi związkami organicznymi występującymi w tkance łącznej. Za proces ich budowy i rozpadu odpowiadają odpowiednie enzymy. Ich brak lub uszkodzenie prowadzi do odkładania się mukopolisacharydów w komórkach, a następnie do ich uszkodzenia i śmierci.

Mukopolisacharydoza jest chorobą genetyczną. Może ona występować pod wieloma postaciami w zależności od uszkodzonego lub brakującego enzymu.

Objawy

Pacjenci po urodzeniu często nie wykazują żadnych objawów. W zależności od postaci choroby pierwsze z nich można zauważyć w okresie niemowlęcym, w wczesnym dzieciństwie, okresie dojrzewania a nawet później. Mukopolisacharydoza jest chorobą postępującą a jej objawy obejmują wiele układów ciała.

Mukopolisacharydoza najczęściej występuje u małych dzieci. Jej pierwszymi objawami jest przepuklina pępkowa i pachwinowa, polipy błony śluzowej oraz problemy ze słuchem.            Z czasem mogą pojawić się usztywnienia stawów, biegunki, zmętnienie rogówki oraz drgawki.Twarz dziecka ulega deformacji i nabiera groteskowego wyrazu.

Mukopolisacharydoza ma wiele odmian. W Polsce potwierdzono występowanie kilku typów tej choroby. Cechami wspólnymi dla wszystkich z nich są: powiększenie wątroby i śledziony, choroby serca, pogrubiałe rysy twarzy, niski wzrost, infekcje oraz zapalenie ucha środkowego, częsty niedosłuch, choroby oczu, powiększony język, krótka szyja

Objawy kliniczne dotyczące układu ruchu występują obecnie u większości osób z tym schorzeniem. Do częstych objawów należą sztywność i przykurcze stawów, oraz wynikające z nich dolegliwości bólowe. Pacjenci mają najczęściej krótki tułów z  pogłębioną krzywizną kręgosłupa w odcinku piersiowym i lędźwiowym. Ograniczona aktywność fizyczna chorych sprzyja osłabieniu i zanikom mięśni.

Zaburzenia układu oddechowego wynikają ze zmian w drogach oddechowych. Niedorozwój żuchwy, powiększenie języka, przerost migdałków podniebienno-gardłowych, pogrubienie nagłośni, zwężenie tchawicy i oskrzeli oraz nadmierne wydzielanie śluzu mogą przyczyniać się do problemów z oddychaniem i nawracających infekcji dróg oddechowych. Dodatkową przyczyną pogorszenia wydolności oddechowej jest zmniejszenie ruchomości oraz pojemności klatki piersiowej, wynikające z ograniczonej elastyczności więzadeł i zniekształceń kości. U chorych często występują bezdechy senne.

Głównym objawem ze strony układu krążenia jest postępujące uszkodzenie zastawek serca na skutek utraty elastyczności, prowadzące do niewydolności krążenia. Pogarsza się również kurczliwość mięśnia sercowego.

Zaburzenia w narządzie wzroku obejmują zmętnienie rogówki, jaskrę, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, oraz zanik nerwu wzrokowego w bardziej zaawansowanych stadiach choroby.

Niedosłuch, czyli najczęstszy objaw z narządu słuchu, może mieć charakter przewodzeniowy lub odbiorczy, oraz może również powikłaniem nawracających infekcji ucha środkowego.

Zmiany w układzie nerwowym obejmują wodogłowie, uszkodzenia rdzenia kręgowego oraz kompresyjne neuropatie, w tym zespół cieśni nadgarstka.

Część chorych wykazuje cechy upośledzenia umysłowego. Pozostali mogą cierpieć z powodu zaburzeń zdolności poznawczych wynikających z nieprawidłowego działania wzroku i słuchu oraz fizycznych ograniczeń związanych z chorobą.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Przyczyną mukopolisacharydozy są mutacje genów odpowiedzialnych za tworzenie enzymów związanych z budową i przetwarzaniem mukopolisacharydów. Mukopolisacharydy są niezbędne do budowania tkanek wchodzących w skład organizmu, jednak ich nadmiar odkłada w naszych komórkach. W efekcie dochodzi do ich powiększenia, uszkodzenia i śmierci. Najbardziej widocznym skutkiem gromadzenia się mukopolisacharydów i pęcznienia komórek jest powiększanie się wątroby, śledziony oraz tkanki podskórnej, widoczne jako zmiana rysów twarzy.

Diagnostyka

Do badań powszechnie wykorzystywanych w diagnostyce mukopolisacharydozy należą:

  • badanie moczu, w którym oznacza się ilość mukopolisacharydów oraz ich rodzaj, co  podpowiada z jakim typem choroby mamy do czynienia.

  • badania genetyczne. Są bardzo czułe i identyfikują mutację, która przyczyniła się do zachorowania. Dzięki temu można określić przewidywany przebieg choroby oraz możliwość wdrożenia leczenia;

  • badania prenatalne, czyli badania wykonywane przed urodzeniem. Podczas rozwoju płodowego oznacza się aktywność wybranych enzymów produkowanych przez płód, co umożliwia postawienie diagnozy

  • badania rentgenowskie, które pozwalają zdiagnozować takie schorzenia jak: zaburzenia kostnienia, zniekształcenia kręgów, skrzywienia kręgosłupa.

Diagnostyka różnicowa

Różnorodność objawów występujących u pacjentów z mukopolisacharydozą jest przyczyną wielu mylnych rozpoznań, wśród których najczęściej wymienia się:

  • młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (MIZS),

  • reumatoidalne zapalenie stawów (RZS),

  • zapalenie skórno-mięśniowe lub wielomięśniowe,

  • twardzina układowa,

  • zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa,

  • układowe zapalenie naczyń,

  • niezróżnicowana choroba tkanki łącznej,

  • gorączka reumatyczna,

  • bóle wzrostowe,

  • choroba Perthesa i dystrofia mięśniowa.

Leczenie

Dotychczas nie opracowano metody umożliwiającej wyleczenie mukopolisacharydozy. Stosowaną obecnie metodą leczenia jest enzymatyczna terapia zastępcza, która polega na dożylnym podawaniu brakującego enzymu w organizmie. Terapia pozwala zmniejszyć dotkliwość objawów choroby i spowolnić jej rozwój. Próby tzw. „terapii genowej” dotychczas nie dały rezultatu. Stosuje się jednak wiele procedur prowadzących do złagodzenia skutków choroby.

Fizjoterapia

Rehabilitacja wpływa na spowolnienie objawów ruchowych choroby i pozwala utrzymać sprawność chorych przez możliwie długi okres czasu. Zasadniczym celem fizjoterapii jest zwiększenie samodzielności w czynnościach codziennych poprzez profilaktykę przykurczów stawowych oraz ćwiczenia fizyczne zwiększające siłę i wytrzymałość mięśni oraz wydolność krążeniowo-oddechową.

Leczenie chirurgiczne

Wczesnym objawem mukopolisacharydoz jest przepuklina pępkowa i pachwinowa i obie wymagają korekty operacyjnej. Polipy błony śluzowej, które powodują ciągle infekcje górnych dróg oddechowych poprzez zagrodzenie przestrzeni nosowo - gardłowej, powinny zostać usunięte. Zmętnienie rogówki można wyleczyć poprzez przeszczep. Należy przy tym wziąć pod uwagę, iż po operacji nowo przeszczepiona rogówka może również mętnieć. Ryzyka związane z podaniem narkozy są większe u pacjentów z mukopolisacharydozą.

Leczenie farmakologiczne

Leki przepisywane pacjentom z mukopolisacharydozą mają za zadanie zmniejszenie objawów choroby i poprawę funkcjonowania podczas codziennych aktywność. Gromadzenie się mukopolisacharydów w jelitach może prowadzić do biegunek, których nie można pozbyć się samą dietą. Z tego względu uzasadnione jest stosowanie leków ograniczających perystaltykę jelit. W przypadkach drgawek wykorzystuje się powszechnie stosowane metody objawowego leczenia epilepsji.

Rokowania

W przypadku mukopolisacharydozy nie jest możliwe wdrożenie leczenia przyczynowego, czyli naprawy uszkodzonych genów. Niekiedy możliwe jest leczenie substytucyjne, które przedłuża życie osób chorych. Ogólne rokowanie mukopolisacharydozy nie jest pomyślne.

Bibligrafia:

  1. R. Bradley, D.R. Johnson, Genetyka medyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2016.

Oceń artykuł i pomóż na rozwijać portal

Ocena: 0 - 0 głosy




dnia 2018-11-07

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.
.

Logowanie / Rejestracja