02 kwietnia 2019

Moment, w którym Wasze dziecko opanuje umiejętność samodzielnego chodzenia zawsze jest niezwykle ważnym wydarzeniem dla całej rodziny. Z radością obserwujecie pierwsze kroki Swojej pociechy i jej zmagania z siłą grawitacji. Zdarza się jednak, że sposób poruszania się malucha budzi niepokój czy jego rozwój przebiega prawidłowo. Taka sytuacja ma miejsce, gdy małe dziecko chodzi na palcach.

W artykule opiszę jak wygląda prawidłowy wzorzec chodu i czym różni się od chodu na palcach. Wyjaśnię przyczyny i konsekwencje takiego sposobu lokomocji oraz przedstawię jak zareagować w tej sytuacji.

Kiedy dziecko zaczyna chodzić i jaką funkcję pełnią stopy podczas lokomocji?

Dzieci zaczynają chodzić w różnym wieku, ale najczęściej samodzielny chód pojawia się w okolicy 1 roku życia. Przez kilka pierwszych tygodni dziecko uczy się kontrolować swoje ciało i stopy podczas przemieszczania. Zanim jego reakcje równoważne staną się dojrzalsze, maluszek może często chodzić na paluszkach, wyginać stópki, stawiać je na zewnętrznej lub wewnętrznej krawędzi. W ten sposób mały człowiek kształtuje sklepienie stopy w pozycji pionowej. Warto wiedzieć, że całkowity rozwój funkcji stopy trwa do 3 roku życia.

Stopy spełniają kilka funkcji:

  • komunikacyjną czyli pozwalają przemieszczać się w przestrzeni

  • amortyzacyjną, ponieważ tłumią wstrząsy podczas chodzenia, chroniąc nasz kręgosłup i całe ciało przed nadmiernymi obciążeniami

  • równoważną, gdyż pracą skomplikowanego układu kości, mięśni i stawów, zapewniają utrzymanie pozycji pionowej podczas chodu, biegu, tańca itp.

  • czuciową – dzięki receptorom znajdującym się na stopach możemy rozpoznać fakturę, kształt, twardość, temperaturę podłoża i pozycję ciała w przestrzeni

Jak wygląda prawidłowy wzorzec chodu i nieprawidłowy chód na palcach?

W prawidłowym wzorcu chodu jako pierwsza dotyka podłoża pięta, potem unosi się przód stopy(przodostopie) i palce, po czym następuje kontakt całej stopy z podłożem, ruch wyhamowuje się i kończyna dynamicznie odbija się od podłoża. W czynności tej stopa dokonuje tzw. propulsji czyli przetaczania od pięty, przez śródstopie aż do odepchnięcia się palcami. Jak możecie zauważyć podczas prawidłowej pracy stopy aparat ruchu naprzemiennie zgina się i prostuje.

Czytaj także: Dysplazja bioder - co muszę wiedzieć na temat badań profilaktycznych ?

Jeśli dziecko chodzi tylko na palcach, styczność z podłożem mają jedynie palce i przodostopie, a pięta uniesiona jest do góry. Nie ma w tym wypadku kontaktu całej stopy z podłożem ani dynamicznej pracy mięśni czyli propulsji. Zaburzona praca mięśni upośledza kształtowanie prawidłowego sklepienia stopy. Dochodzi do spłaszczenia łuku poprzecznego stopy, który biegnie od 1 do 5 głowy kości śródstopia i stanowi konstrukcję stawów, więzadeł i mięśni unoszących stopę. Następuje skrócenie ścięgna Achillesa, które przyczepia się do guza piętowego, co ogranicza ruchomość w stawie skokowym czyli zginanie stopy do góry oraz odwracanie jej i nawracanie. Wszystkie funkcje stopy ulegają wówczas zaburzeniu.

Konsekwencje wyżej wymienionych zmian w strukturze mięśni i stawów mogą być następujące:

  • Dziecko nieprawidłowo obciąża stopy i nóżki, może często się potykać

  • nieprawidłowo ustawia miednicę nadmiernie ku przodowi, rozluźnia mięśnie brzucha, co pogłębia lordozę w odcinku lędźwiowym kręgosłupa i prowadzi do powstania wady postawy tzw. pleców wklęsłych

  • obciąża nadmiernie cały układ kostny, stawowy i mięśniowy

  • ma słabszą równowagę statyczną i dynamiczną np. nie potrafi stać na 1 nodze, skakać itp.

  • może mieć osłabione lub podwyższone czucie powierzchniowe w obrębie stóp i słabszą propriocepcję czyli czucie głębokie (zmysł, którego receptory znajdują się w mięśniach i ścięgnach i informują o ułożeniu części ciała w przestrzeni)

  • może wystąpić problem z dobraniem obuwia i włożeniem nóżki do buta

Czytaj także: Wybór butów dla dziecka, wszystko co warto wiedzieć !

Co nasila nieprawidłowy wzorzec chodu na palcach?

Drodzy Rodzice, Wy również macie wpływ na sposób poruszania się Waszego dziecka, dbając o odpowiednią dawkę ruchu, nie przyspieszając naturalnego tempa rozwoju malucha. Codzienne sytuacje, które mogą wpływać negatywnie na jakość chodu dziecka to:

  • Zbyt wczesna pionizacja dziecka np. stawianie go, gdy nie jest do tego jeszcze gotowe, stosowanie chodzików

  • Prowadzanie za rączki malucha, który dopiero samodzielnie stanął

  • Nieprawidłowo dobrane obuwie np. za małe lub za sztywne

  • Źle dobrane podłoże do możliwości dziecka np. za śliskie lub za twarde

  • Nieprawidłowo zaadoptowane miejsce do zabawy np. zabawa przy zbyt wysokim stoliku

  • Emocje – w trudnej, nowej sytuacji, gdy dziecko przeżywa niepokój, lęk lub gdy działa na nie za dużo bodźców, może chodzić na palcach i w ten sposób regulować sobie przeciążenie układu nerwowego  

W jakich okolicznościach pojawia się nieprawidłowy chód na palcach u małego dziecka i jakie są tego przyczyny?

Małe dziecko może chodzić na palcach w przypadku:

  • wrodzonego przykurczu ścięgna Achillesa – przyczyną może być mało miejsca

    w macicy, nieprawidłowe ułożenie w niej

  • nadpobudliwości psychoruchowej ADD lub ADHD

  • całościowych zaburzeń rozwojowych – autyzmu, zespołu Aspergera

  • dzieci z niskim napięciem mięśniowym (szczególnie dotyczy to słabych mięśni brzucha), gdyż kompensują one braki w stabilizacji tułowia poprzez obwodowe napięcie np. kończyn dolnych

  • dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym, które mają uszkodzony centralny układ nerwowy, który reguluje napięcie mięśni ciała

  • dzieci z zaburzeniami integracji sensorycznej, które mają problem z modulacją bodźców dotykowych czyli kontrolą bodźców przez ośrodki mózgowe. Sygnały docierające z receptorów stóp są albo nadmiernie wyhamowywane lub za bardzo wzmacniane. W pierwszym przypadku jest to podwrażliwość dotykowa, a w drugim nadwrażliwość. W obu sytuacjach dziecko może chodzić na palcach, ograniczając bodźce lub dostarczając ich sobie.

  • dzieci, u których występuje nadmiernie aktywny odruch podeszwowy, w którym drażnienie podeszwy w okolicy palców powoduje ich zgięcie

  • dzieci, u których nie zintegrował się odruch toniczny błędnikowy, czyli gdy w przypadku odgięcia głowy do tyłu następuje wzrost napięcia prostowników tułowia i kończyn dolnych

Czytaj także: Jak możemy wpłynąć na pozytywne nastawienie dziecka do fizjoterapii ?

Jak reagować i do kogo się zwrócić?

Jeśli Wasze dziecko dopiero rozpoczęło swoją przygodę z chodzeniem i od czasu do czasu wspina się na palce, nie powinniście się niepokoić. Jeśli natomiast mimo upływu czasu Wasza pociecha rzadko obciąża całą stopę na podłożu, jest to przeważający lub jedyny sposób poruszania się lub ma powyżej 2 lat, należy zastanowić się nad przyczynami takiego stanu rzeczy.

Dobrym rozwiązaniem jest konsultacja u ortopedy, który sprawdzi czy nie ma ograniczeń w aparacie kostno-stawowym i u neurologa, który oceni rozwój dziecka, napięcie mięśniowe i odruchy. Zawsze warto zasięgnąć rady u doświadczonego fizjoterapeuty dziecięcego, który wytłumaczy jak poprawić wzorzec chodu, a jeśli będzie potrzeba pokaże jak rozciągać napięte mięśnie. W przypadku zaburzeń systemu dotykowo-proprioceptywnego poprawę przyniesie terapia integracji sensorycznej.

 

Bibliografia:

  1. Sally Goddard Blythe „Harmonijny rozwój dziecka” Świat Książki 2006

  2. Grażyna Banaszek „Rozwój niemowląt i jego zaburzenia a rehabilitacja metodą Vojty” α-medica press 2002

  3. Paweł Zawitkowski „Co nieco o rozwoju dziecka” Wydawnictwo Zawitkowski 2007

  4. Svetlana Masgutowa „Integracja odruchów dynamicznych i posturalnych z układem ruchowym całego ciała” MINRRIO 2005


Informacje zawarte w tym artykule służą wyłącznie do celów edukacyjnych i informacyjnych, dlatego nigdy nie mogą zastąpić opinii pracownika służby zdrowia.

Wszystkie materiały umieszczone na portalu ŚwiatRehabilitacji są chronione prawami autorskimi.

Wasze komentarze: (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.




Dowiedz się więcej na temat prawidłowego wystawiania komentarzy

Wskazówki







Logowanie / Rejestracja