12 listopada 2018

Kręcz szyi to dysfunkcja połączenia stawowego głowy z szyją gdzie głowa ustawia się w asymetrii (skręcenie w jedną stronę bez możliwości swobodnej korekcji ustawienia). Kręcz szyi u dzieci może być widoczny od urodzenia, może również pojawić się w okresie noworodkowym lub niemowlęcym. Ponadto zaburzenie to może pojawić się również w życiu dorosłym.


Anatomia i uszkodzenia

W przypadku kręczu szyi u dzieci do zaburzeń dochodzi w górnym odcinku kręgosłupa szyjnego, dokładnie w miejscu połączenia głowy z kręgami szyjnymi. Głowa wraz z pierwszym oraz drugim kręgiem szyjnym stanowią bardzo ważny funkcjonalnie segment układu ruchu. Dzięki charakterystycznej budowie dwóch pierwszych kręgów możliwe jest utrzymywanie ciężaru głowy oraz dość szeroki zakres ruchu głowy w każdym kierunku.

Za ruchy głowy i odcinka szyjnego odpowiedzialne są mięśnie szyi. Wyróżniamy mięśnie powierzchowne biegnące od głowy do okolic klatki piersiowej i obręczy barkowej  jak np. mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy lub mięsień czworoboczny. Mamy również drugą grupę mięśni głębokich. Do mięśni głębokich szyi należą mięśnie podpotyliczne (łączą głowę z dwoma pierwszymi kręgami szyjnymi) oraz mięśnie łączące ze sobą sąsiednie kręgi. Mięśnie głębokie pełnią głównie funkcje stabilizacyjną.

W mięśniach, torebkach stawowych oraz więzadłach szyjnego odcinka  kręgosłupa znajdują się bardzo czułe i liczne receptory czucia głębokiego (położenia ciała w przestrzeni). Tworzą one wspólnie ze wzrokiem i słuchem narząd równowagi. Bez jego prawidłowego funkcjonowania nie jesteśmy w stanie prawidłowo ocenić ustawienia swojej głowy oraz określić, w którą stronę się porusza. Zaburzenia narządu równowagi wiążą z trudnościami w poruszaniu się.  Ilość informacji płynących z receptorów z okolic połączenia głowy z szyją jest największa spośród całego układu ruchu. Pokazuje to jak ważna jest dla nas głowa, a szczególnie jej położenie w przestrzeni oraz jej bezpieczeństwo.

W przypadku powstania kręczu szyi u dzieci najczęściej dochodzi do nieprawidłowego ustawienia stawów szczytowo-potylicznych (połączenie głowy z pierwszym kręgiem szyjnym) oraz stawów szczytowo-obrotowych (połączenie pierwszego i drugiego kręgu szyjnego). Asymetria ułożenia tych dwóch stawów może mieć kluczowe znaczenie dla symetrii ustawienia głowy.

Zaraz za zaburzeniami stawowymi podążają zaburzenia mięśniowe. Gdzie wszystkie lokalne mięśnie dostosowują się do zaistniałej sytuacji. Cała ta nowa  sytuacja przekłada się natychmiastowo na postawę ciała. W większości przypadków całe ciało dostosowuje się do nieprawidłowego ustawienia głowy! co z czasem wpływa na powstanie wad postawy.

Oczywiście jest wiele różnych rodzajów kręczu, wywoływanych przez różne przyczyny takie jak anomalie budowy mięśni, kości czy zaburzenia neurologiczne.

Objawy

U dzieci z kręczem szyi można zauważyć znaczną asymetrię ustawienia głowy. Najczęściej jest ona pochylona w kierunku jednego ramienia oraz obrócona w kierunku drugiego. Będzie to oznaczało, że w prawostronnym kręczu szyi głowa będzie pochylona w kierunku prawego ramienia, lecz twarz będzie zwrócona w stronę lewą. Wynikiem takiego ustawienia jest ograniczony zakres ruchu w kręgosłupie szyjnym, mogą pojawić się również dolegliwości bólowe.

Nieprawidłowe ustawienie głowy może z czasem wpływać na niekorzystny rozwój twarzy oraz głowy dziecka. Przyglądając się dziecku można zauważyć znaczne pogrubienie mięśni jednej strony szyi (szczególnie mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego). Kręcz szyi powoduje również dość szybkie asymetryczne ustawienie całego ciała (szczególnie obręczy barkowej oraz odcinka piersiowego kręgosłupa) gdzie wiele struktur niekorzystnie przebudowuje się i tworzy kolejne wtórne dysfunkcje.

Dziecko niechętnie ustawia symetrycznie głowę w przestrzeni. W wielu przypadkach można zaobserwować zwiększoną płaczliwość podczas karmienia (dziecko ma trudności przy trzymaniu głowy podczas jedzenia, objaw występuje zazwyczaj tylko przy jednej piersi)  oraz innych czynności pielęgnacyjnych.

Warto zdać sobie sprawę jak zaniedbanie leczenia kręczu szyi u dziecka może skutkować w późniejszym wieku. Do najczęstszych skutków należą:

  • wady postawy: asymetria powoduje powstanie bocznego skrzywienia kręgosłupa (szczególnie w odcinku szyjnym i piersiowym).

  • wady zgryzu

  • przedwczesne zmiany zwyrodnieniowe kręgów i krążków międzykręgowych (dysków)

  • bóle kręgosłupa

  • bóle i zawroty głowy

  • zaburzenia równowagi

  • trudności w nauce (asymetryczne ustawienie wymusza nieprawidłową pracę półkul mózgowych)

Przyczyny i czynniki ryzyka

Istnieje wiele różnych przyczyn powstania kręczu szyi u dzieci. Należy pamiętać, że w momencie porodu, w okresie noworodkowym oraz niemowlęcym głowa dziecka jest nienaturalnie duża w porównaniu do reszty ciała. To powoduje, że podczas porodu kiedy dziecko jest chwytane czy pociągane może dojść do powstania dużych sił na styku głowy z szyją. Do analogicznej sytuacji dochodzi podczas pielęgnacji, szczególnie jeśli dziecko jest niespokojne. W niektórych sytuacjach nawet zabawa dziecka czy próba zmiany pozycji (np. z pleców na bok) może spowodować powodować powstanie dużych przeciążeń w okolicy głowy a w konsekwencji spowodować zblokowanie stawowe.

Do pozostałych czynników mogących wywołać kręcz szyi u dzieci możemy zaliczyć:

  • zaburzenia w trakcie ciąży: nieprawidłowe ułożenie płodu, ciasnota (szczególnie w wyniku ciąży bliźniaczej)

  • komplikacje okołoporodowe: bardzo szybki poród, przedłużający się poród, owinięcie pępowiną

  • wady wrodzone: anomalie budowy kręgów szyjnych oraz mięśni odcinka szyjnego kręgosłupa lub głowy.

  • schorzenia neurologiczne, w wyniku których występuje obniżone lub podwyższone napięcie mięśniowe

  • wady wzroku oraz słuchu

  • uraz głowy w okresie noworodkowym lub niemowlęcym (upadki, niewłaściwa pielęgnacja)

  • powikłania innych jednostek chorobowych: zapalnych, nowotworów, zaburzeń naczyniowych, chorób układu oddechowego i pokarmowego

W przypadku, gdy nie można ustalić konkretnej przyczyny kręczu szyi podejrzewa się, że występowanie tego zaburzenia może mieć związek z predyspozycjami genetycznymi. Pytanie o występowanie tego schorzenia u rodziców lub innych członków rodziny, powinno wyjaśnić tę kwestię. W większości przypadków bardzo trudno określić jednoznaczną przyczynę dysfunkcji.

Diagnostyka

Wizyta u lekarza oraz fizjoterapeuty jest niezbędna w celu ustalenia przyczyn problemu. Jest to niezmiernie ważne nie tylko ze względu na ustalenie programu leczenia, ale także ze względu na bezpieczeństwo dziecka. Całkowity inny program rehabilitacji będzie obowiązywał przy kręczu, który jest elastyczny w porównaniu do sztywnego zblokowania kręgów szyjnych.

Lekarz oraz fizjoterapeuta na pierwszej wizycie powinien wypytać o przebieg ciąży, porodu oraz objawy dodatkowe. Podczas badania powinna zostać ustalona ruchomość odcinka szyjnego oraz stan układu mięśniowego. Bardzo doświadczeni fizjoterapeuci będą potrafili ocenić prawidłowe ustawienie dwóch pierwszych kręgów szyjnych względem siebie oraz czaszki co jest niezwykle ważne.

Jeśli lekarz uzna to za stosowne konieczne może się okazać wykonanie diagnostyki obrazowej. Lekarz może zlecić: RTG, USG lub EEG.

Leczenie

Celem leczenia kręczu szyi u dzieci jest złagodzenie dolegliwości bólowych pacjenta, zmniejszenie napięcia mięśniowo-powięziowego, powrót prawidłowej ruchomości stawowej oraz symetria ustawienia głowy w spoczynku jak i podczas ruchu.  Istnieje wiele koncepcji leczenia kręczu szyi. Na wybór strategii leczenia ma wpływ wiele czynników w tym wiek dziecka, choroby współistniejące oraz stopień dysfunkcji. Bardzo ważne jest wczesne podjęcie leczenia, gdyż ogranicza to pojawienie się wielu objawów wtórnych.

Proces rehabilitacji warto rozpocząć od rozluźnienia napięć mięśniowo-powięziowych w obrębie odcinka szyjnego, głowy oraz odległych rejonów ciała, które mogą przenosić napięcia na górny odcinek szyjny.

Jeśli główną przyczyną jest zblokowanie stawowe to kolejnym etapem powinna być terapia manualna (techniki poprawy ruchomości stawowej). Jednak badaniem oraz terapią tego wrażliwego odcinka powinni się zajmować tylko najbardziej doświadczeni fizjoterapeuci po profesjonalnych kursach terapii manualnej!

Jeśli uda się poprawić ruchomość głowy kolejnym etapem jest praca nad wyrównaniem dysbalansu mięśniowego (wzmocnienie mięśni osłabionych a rozluźnienie napiętych) oraz praca nad stabilizacją (nauka trzymania głowy w osi). Praca nad prawidłowym ustawieniem głowy jest jednym z najtrudniejszych zadań, szczególnie w przypadku noworodków lub niemowlaków gdzie konieczne jest wykorzystywanie zabawek oraz naturalnej aktywności dziecka.

Ponadto fizjoterapeuta powinien omówić z rodzicami zasady profilaktyki dotyczące:

  • nauki prawidłowego noszenia
  • nauki prawidłowego przystawiania dziecka do piersi
  • odpowiedniego ułożenia dziecka w różnych pozycjach
  • zabawy z dzieckiem
  • aktywności nie wskazanych.

Leczenie operacyjne

W przypadku gdy systematyczna i długotrwała rehabilitacja nie przynosi oczekiwanych rezultatów konieczna może się okazać korekcja tkanek miękkich lub nieprawidłowo ustawionych kręgów.

Rokowania

W przypadku kręczu szyi u dziecka rokowania zależą od przyczyn problemu. W przypadku kostnych anomalii oraz deformacji proces rehabilitacji nie przyniesie oczekiwanych rezultatów. W przypadku kręczu związanego z dysfunkcją mięśniowo-stawową systematyczna terapia powinna doprowadzić do znacznej poprawy a wielu przypadkach do całkowitego pozbycia się problemu. Im dłużej dziecko funkcjonuje w asymetrii tym dłużej może potrwać terapia. Brak terapii niestety będzie miał swoje liczne konsekwencje w przyszłości!

 

Bibliografia:

  1. https://pediatriceducation.org/2008/12/15/

  2. http://www.childrenshospital.org/conditions-and-treatments/conditions/torticollis/symptoms-and-causes

  3. http://www.birthinjuryguide.org/birth-injury/types/infant-torticollis/

  4. http://www.newkidscenter.com/Torticollis-Baby.html

  5. http://orthoinfo.aaos.org/topic.cfm?topic=a0005

  6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16958498

Oceń artykuł i pomóż na rozwijać portal

Ocena: 0 - 0 głosy




dnia 2018-11-12

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.
.

Logowanie / Rejestracja