16 czerwca 2019

Konflikt panewkowo-udowy to dysfunkcja stawu biodrowego, która jest wynikiem nieprawidłowej budowy stawu biodrowego. Źle ukształtowane części kostne o nieregularnym kształcie trą o siebie podczas skrajnych ruchów, powodując uszkodzenia stawu, sztywność i ból.

Anatomia i uszkodzenia

Staw biodrowy jest stawem kulistym, co oznacza, że jego ruchy mogą odbywać się w każdym kierunku. Jest zbudowany z wypukłej głowy kości udowej i wklęsłej panewki kości miednicznej. Panewka kości miednicznej tworzy dach dla głowy kości udowej i w znacznym stopniu ją obejmuje. Obie powierzchnie stawowe pokryte są chrząstką szklistą. Umożliwia ona swobodne przesuwanie się powierzchni względem siebie. Powierzchnia stawowa panewki jest dodatkowo poszerzona obrąbkiem stawowym (chrzęstno-włóknisty krążek).

Staw biodrowy otoczony jest torebką stawową, a jego powierzchnie połączone są więzadłami biegnącymi od kości udowej do kości biodrowej. Więzadła te otaczają staw z każdej strony stabilizując go podczas chodu.

Mięśniami odpowiedzialnymi za stabilizację stawu są krótkie mięśnie tzw. rotatory zewnętrzne. Kontrolują one prawidłowe ułożenie obu powierzchni stawowych podczas ruchu. Mięśniami odpowiedzialnymi za ruchy kończyny dolnej w stawie biodrowym są głównie: mięsień biodrowo-lędźwiowy, mięśnie pośladkowe oraz przywodziciele uda.

Ruch w stawie biodrowym przebiega prawidłowo, jeśli:

  • powierzchnie stawowe mają odpowiedni kształt, a zatem szyjka kości udowej ma odpowiednią szerokość i jest ułożona pod odpowiednim kątem, natomiast głowa kości udowej ma kształt zbliżony do kuli, a panewka ma odpowiednią głębokość

  • zachowana jest odpowiednia kontrola ułożenia stawu podczas ruchu przez krótkie mięśnie stabilizujące

  • zachowana jest prawidłowa oś kończyny dolnej podczas ruchu, czyli nie dochodzi do koślawienia albo szpotawienia kończyny

  • miednica ustawiona jest symetrycznie w każdej płaszczyźnie

  • układ nerwowy funkcjonuje prawidłowo, a mięśnie odpowiedzialne za ruch cechują się prawidłową siłą i wytrzymałością

 

W konflikcie panewkowo-udowym prawie każdy z wyżej wymienionych warunków nie jest spełniony.

Istnieją trzy typy konfliktu panewkowo-udowego:

  1. Kleszczowy (pincer) – występuje nadbudowa kostna w okolicy brzegu panewki, dlatego głowa kości udowej nie ma swobody ruchu

  2. Krzywkowy (cam) – występuje nadbudowa w okolicy szyjki i głowy kości udowej

  3. Mieszany – występują zmiany zarówno w okolicy brzegu panewki jak i głowy oraz szyjki kości udowej

Objawy

Do najczęstszych objawów konfliktu panewkowo-udowego zaliczamy:

  • ograniczenie ruchomości w stawie, w szczególności ruchu zgięcia i rotacji wewnętrznej

  • uczucie sztywności w stawie

  • ból w okolicach pachwiny, wówczas może on być mylony z problemami urologicznymi. Ból może być umiejscowiony także z przodu lub boku biodra oraz w okolicy pośladka

  • uczucie blokowania lub przeskakiwania stawu podczas ruchu

Ból może być odczuwalny, jako ostry i kłujący, najczęściej sprowokowany podczas kucania, obracania nogi, pojawiający się w momencie zmiany pozycji. Czasem pojawiają się tępe bóle, wówczas pacjenci opisują, że trudno znaleźć im dogodną pozycję, która zmniejszyłaby dolegliwości.

W przypadku konfliktu panewkowo-udowego ból występuje podczas ruchu, gdy kończyna znajdzie się w krańcowej pozycji stawu, najczęściej podczas zgięcia. Może także zostać sprowokowany przez długotrwały wysiłek i występować dopiero po jego zakończeniu. Pacjenci skarżą się również na dolegliwości podczas krzyżowania nóg oraz w trakcie długotrwałego siedzenia np. w czasie jazdy samochodem.

Przyczyny

Do głównych przyczyn konfliktu panewkowo-udowego zaliczamy wady wrodzone stawu biodrowego takie jak dysplazja (występująca już w życiu płodowym nieprawidłowo ukształtowana panewka kości miednicznej), a także wtórne powikłania takie jak zwichnięcia stawu.

Bardzo często przyczyną konfliktu jest aktywność sportowa , w czasie której występują wielokrotnie powtarzalne ruchy, wynikające ze specyfiki uprawianego sportu. W takim przypadku dochodzi do powstania dysbalansu mięśniowego gdzie jedne grupy mięśniowe są nadmierne napięte i sztywne a inne osłabione. Wpływa to na niewłaściwą pozycję stawu i jego funkcję. Najczęściej nadmierne obciążone grupy mięśniowe to zginacze oraz odwodziciele stawu biodrowego, choć nie jest to reguła. Konflikt często jest problemem sportowców uprawiających takie dyscypliny jak: biegi płotkarskie, hokej na lodzie, jeździectwo, sporty walki, piłka nożna.

Kolejnym czynnikiem prowadzącym do powstania konfliktu wśród dzieci i młodzieży jest choroba Perthesa (uszkodzenie powierzchni stawowych stawu biodrowego) oraz złuszczenie głowy kości udowej (głowa kości udowej ulega przesunięciu w miejscu chrząstki wzrostowej).

Istotnym czynnikiem, który może sprzyjać powstaniu konfliktu jest asymetria. U osób, które maja zaburzenia postawy takie jak np. skolioza, często dochodzi do asymetrycznego ustawienia miednicy. Powoduje to, że funkcjonalnie noga się „skraca” (kości nie zmieniają długości, ale ustawienie stawów powoduje pozorne skrócenie i zmianę ustawienia stawu biodrowego). Sytuacja taka będzie miała miejsce również w przypadku nieprawidłowej osi kończyn w przypadku koślawości i szpotawości kolan.

Ostatnim ale również ważnym czynnikiem, który może doprowadzić do powstania konfliktu panewkowo-udowego są wszelkie dysfunkcje w obrębie obręczy biodrowej, uda oraz kręgosłupa lędźwiowego. Złamania, skręcenia, zwyrodnienia, stłuczenia będą wpływać na zmianę biomechaniki stawu biodrowego.

Diagnostyka

Objawy mogą okazać się na tyle dokuczliwe, że uniemożliwią funkcjonowanie podczas czynności codziennych. Warto już wcześniej pomyśleć o konsultacji medycznej, gdyż wczesne rozpoznanie zapobiegnie poważnym zmianom zwyrodnieniowym stawu biodrowego.

Rozpoczęcie diagnostyki przez lekarza lub fizjoterapeutę będzie polegało na ocenie testów ruchomości stawu biodrowego oraz wizualnej ocenie i palpacji obręczy biodrowej. Ponadto istotna będzie ocena siły mięśniowej oraz bolesności. Przydatna będzie także ocena pozostałych stawów kończyny dolnej.

W celu potwierdzenia diagnozy lekarz może zlecić badania obrazowe:

  • zdjęcie rentgenowskie (RTG), na którym widać nieprawidłowo ukształtowaną panewkę oraz głowę kości udowej

  • tomografię komputerową (TK), dzięki której można jeszcze dokładniej zobaczyć kształt kości

  • rezonans magnetyczny (MR), który dodatkowo informuje o stanie tkanek miękkich, czyli: mięśni, nerwów, torebki stawowej lub więzadeł. Na podstawie MR specjalista może dostrzec uszkodzenie chrząstki stawowej oraz obrąbka stawowego, a także wykluczyć inne schorzenia okolicy stawu biodrowego

Diagnostyka różnicowa

Trafna diagnoza konfliktu panewkowo-udowego nie jest prosta, dlatego zdarza się dużo pomyłek i pomijania tego problemu. Dokładnie przeprowadzona diagnostyka różnicowa pozwala wykluczyć inne schorzenia okolicy stawu biodrowego. Należą do nich m.in:

  • problemy kręgosłupa w odcinku lędźwiowo-krzyżowym takie jak: dyskopatia z objawami korzeniowymi, zblokowania stawowe, zmiany zwyrodnieniowe

  • stany zapalne stawów krzyżowo-biodrowych

  • zapalenie ścięgien mięśniowych przebiegających w okolicy stawu biodrowego (m.in. mięśnia biodrowo-lędźwiowego lub mięśni pośladkowych)

  • inne problemy stawu biodrowego jak stany zapalne, zmiany zwyrodnieniowe, dysplazje, niestabilność, zapalenie kaletki krętarzowej, uszkodzenie obrąbka stawowego

  • przepukliny występujące w okolicy pachwiny

  • choroby o podłożu urologicznym, ginekologicznym, onkologicznym

Jeżeli szukasz informacji o leczeniu, rehabilitacji i rokowaniach w przypadku konfliktu panewkowo-udowego kliknij tutaj.

Bibliografia:

  1. Schunke M., Schulte E., Schumacher U., Voll M.:PROMETEUSZ Atlas Anatomii Człowieka. Anatomia ogólna i układ mięśniowo-szkieletowy, MedPharm Polska, Wrocław 2009

  2. Bochenek A., Reicher M.:Anatomia Człowieka, tom I. Anatomia ogólna, kości, stawy, więzadła, mięśnie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999

  3. Paul J. Dooley, Femoroacetabular impingement syndrome,“Can Fam Physician” 2008 Jan; 54(1): 42 – 47

  4. Moritz Tannast, Klaus A. Siebenrock and Suzanne E. Anderson,Femoroacetabular Impingement: Radiographic Diagnosis—What the Radiologist Should Know, “American Journal of Roentgenology”2007;188: 1540-1552

Oceń artykuł i pomóż na rozwijać portal

Ocena: 0 - 0 głosy




dnia 2019-06-16

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (0)
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.
.


Jednostki Chorobowe







Logowanie / Rejestracja