27 stycznia 2019

Kiedy dowiadujemy się, że nasze dziecko wymaga terapii często nie wiemy za co się zabrać. Nie znamy specjalistów, nie wiemy o co chodzi w rehabilitacji dzieci, na czym ona polega i jak długo trwa. Przechodzimy przez ciężkie chwile nie wiedząc jakie decyzje podjąć. Żeby rozpocząć włąściwy proces rehabilitacji najpierw należy znaleźć właściwego fizjoterapeutę zajmującego się pediatrią w swojej okolicy. Jednak tu powstaje pytanie czym kierować się przy ocenie fizjoterapeutów pracujących w pediatrii? Oprócz doświadczenia, wykształcenia i opinii warto zobaczyć jaką metodą pracuje dany fizjoterapeuta.

W rehabilitacji pediatrycznej jest kilka koncepcji prowadzenia terapii. Ale dwie wśród nich są wiodące. Są to metoda NDT Bobath i metoda Vojty. Są to dwa różne sposoby prowadzenia rehabilitacji dziecka. Każda z tych metod wykorzystuje inne mechanizmy fizjologii dziecka.

Czytaj także: Mózgowe porażenie dziecięce - objawy, przyczyny, rehabilitacja

Metoda NDT Bobath

Opracowanie metody NDT Bobath zawdzięczamy małżeństwu z Londynu Bercie i dr Karolowi Bobath. Wychodzili oni z założenia, że aby uzyskać efekty terapii należy zaangażować całe ciało pacjenta. W swojej codziennie pracy Berta i Karol Bobath zajęli się pracą nad zachowaniem ciała w ruchu, analizą pracy patologicznych wzorców ruchowych a także rozkładem napięcia mięśniowego. Nazwano tą metodę ogólnorozwojową Bobath (NDT Bobath), ponieważ rehabilitacja tą metodą polega na współgraniu z naturalnym rozwojem dziecka. Terapię można zacząć już od urodzenia a u wcześniaków nawet w inkubatorze. Wtedy taka terapia polega na prawidłowym układaniu, codziennej pielęgnacji i odpowiedniej pozycji do karmienia. Pomaga to dziecku funkcjonować w prawidłowych wzorcach a wyciszać wzorce nieprawidłowe.

Metoda NDT Bobath jest bardzo wszechstronna, podstawą jej filozofii jest szczegółowa analiza rozwoju ruchowego dziecka od samego porodu. Fizjoterapeuci pracujący tą metodą przechodzą długotrwałe szkolenia by zauważyć to, czego często nie widzą rodzice i wczuć się w ruch i reakcje małego pacjenta. Praca metodą NDT Bobath wymaga indywidualnego podejścia do każdego dziecka, które zmienia się z każdym miesiącem.

W metodzie NDT Bobath wyróżniamy kluczowe założenia:

  • hamowanie patologicznych wzorców ruchowych poprzez naukę prawidłowych odpowiedzi na dany ruch,
  • praca nad regulacją nieprawidłowego napięcia mięśniowego. Regulacja napięcia tak aby wspomagało dany ruchu a nie stanowiło przeszkody dla pacjenta,
  • prowadzenie ruchu dziecka tak długo, aż przyjmie oczekiwaną pozycję samodzielnie (jak najbardziej zbliżoną do prawidłowej),
  • utrwalanie nowych umiejętności w sytuacjach życia codziennego,
  • stymulację sensoryczną dotyczącą czucia powierzchownego i głębokiego, tak aby przekazać pacjentowi odpowiednią dawkę bodźców, aktywizując jednocześnie do dynamicznej pracy,
  • naukę prawidłowych reakcji równoważnych i nastawczych, które nazywamy mechanizmami odruchu postawy.

Niezwykle ważnym założeniem terapii NDT Bobath jest praca nad nauką prawidłowych wzorców ruchowych odpowiednich do danego etapu rozwoju dziecka a nie korekcja obecnych nieprawidłowości.

W metodzie NDT Bobath bardzo ważne jest nastawienie dziecka. Nie należy więc prowadzić terapii, kiedy dziecko w ogóle nie jest chętne do współpracy, płacze, krzyczy, boi się, nie wykazuje zainteresowania zabawą. Fizjoterapeuci podczas terapii starają się jak najlepiej współpracować z dzieckiem by wykorzystać jego mocne strony. Dziecko ma być w jak największym możliwym stopniu zaangażowane w wykonanie zadania by wykorzystać cały swój potencjał. Zaufanie dziecka na początkowych etapach terapii można zdobyć poprzez zapewnienie pełnego bezpieczeństwa poprzez obecność mamy czy taty. Często terapia jest rozszerzana o zajęcia grupowe, które przygotują dziecko do uczestniczenia w życiu społecznym i rozwijanie umiejętności poznawczych i psychologicznych.

Podsumowując koncepcję NDT Bobath warta podkreślenia jest łatwość włączenia ćwiczeń w życie codzienne dziecka. Fizjoterapeuci starają się zawsze dawać jak najwięcej wskazówek dotyczących wykonywana podstawowych czynności takich jak: noszenie, przewijanie, karmienie, przebieranie. Ponadto bardzo istotne jest wplecenie elementów terapii w zabawę z dzieckiem co przyspiesza osiąganie efektów. Kluczowym elementem terapii jest systematyczność.

Czytaj także: Rehabilitacja dzieci – o jakiej porze dnia dziecko lepiej reaguje na terapie?

Metoda Vojty

Drugą najpopularniejszą metodą wykorzystywaną w rehabilitacji dzieci jest metoda Vojty. Nazwa koncepcji wzięła się od nazwiska profesora Vaclava Vojty, który swoje przemyślenia oparł na indywidualnym i wrodzonym programie rozwoju dziecka. Profesor Vojta uważał, że rozwój dziecka postępuje według określonego programu. W przypadku zaburzeń funkcji układu nerwowego dochodzi do licznych objawów, przez które dziecko nie potrafi wykonać prawidłowych wzorców ruchowych. Konsekwencją tego jest powstanie oraz utrwalenie wzorców patologicznych.

Jednym z głównych celów terapii metodą Vojty jest stymulacja dziecka do wykonania prawidłowego wzorca ruchu. Podczas terapii dzieci wykonują ruchy, których nie są w stanie wykonać samodzielnie ze względu na zaburzenia napięcia mięśniowego. Podczas terapii dziecko uczy się prawidłowego ustawienia swojego ciała i gromadzi nowe doświadczenia ruchowe.

Systematyka wykonywanych ćwiczeń stymuluje ośrodkowy układ nerwowy do tworzenia nowych połączeń w mózgu dziecka. Celem terapii jest automatyzm nowego ruchu i wykorzystanie go w codziennej aktywności.

Na czym dokładnie polega terapia? W metodzie Vojty występuje 10 różnych stref stymulacji po 5 na każdej stronie ciała pacjenta. Stymulacja odpowiedniej strefy wywołuje pojawienie się reakcji odruchowej (aktywacja kończyn lub tułowia). Oprócz terapii w gabinecie z fizjoterapeutą większość terapii jest wykonywana w domu przez przeszkolonych rodziców. Terapia odbywa się w różnych pozycjach zaplanowanych przez fizjoterapeutę (na plecach, boku lub brzuchu). Jedno powtórzenie ćwiczenia powinno trwać około 30 sekund (choć, ostatecznie decyduje o tym fizjoterapeuta, po ocenie różnych czynników) na każdy punkt stymulacji. Dla uzyskania efektów należy ćwiczyć kilka razy dziennie (około 4 razach w ciągu dnia).

Podczas trwania terapii konieczne są regularne wizyty u fizjoterapeuty, który oceni jakość pracy rodziców, efekty terapii oraz zaproponuje nowe zadania odpowiednie do nowych umiejętności dziecka.

Założenia metody mówią o tym, że terapia nie może sprawiać dziecku bólu ponieważ ból zminimalizowałoby odczuwanie innych bodźców. Minusem metody Vojty jest jednak płacz dziecka. Często dziecko broni się przed ćwiczeniami i ciężko je znosi, co wywołuje w rodzicach niepokój. Powody takiego zachowania małych pacjentów są różne. Po pierwsze jest to spowodowane ogromną pracą podczas terapii do czego dziecko jest nieprzyzwyczajone. Po drugie żadne dziecko nie lubi kiedy ingerujemy w jego swobodne ułożenia ciała i w pewnym sensie zmuszamy go  do zmiany wzorców ruchowych. Dlatego niezwykle istotna jest współpraca terapeuty zarówno z małym pacjentem jak i z jego rodzicami.

Czytaj także: Spastyczność u dzieci - jaka terapia i ćwiczenia?

Metody Vojta i metoda NDT Bobath mocno różnią się od siebie. Dlatego często fizjoterapeuci tych dwóch metod negują założenia przeciwnej terapii. Patrząc z boku na obydwie te metody trzeba stwierdzić, że obie metody to dwie różne drogi do tego samego celu. Dla jednych pacjentów skuteczniejszą metodą może być metoda Bobath dla innych Vojty. Idealnym rozwiązaniem jest łączenie przemyśleń terapeutycznych fizjoterapeutów pracujących różnymi metodami w jednym ośrodku rehabilitacji pediatrycznej. Czasem przejście przez dany etap rozwoju będzie łatwiejsze wg koncepcji pracy jednej metody a na innym etapie wg. założeń drugiej metody. Na pewno metoda Bobath jest przyjemniejsza dla dziecka (choć tu również dzieci potrafią płakać). Jednakże płacz dziecka w terapii chyba nie powinien stać na drodze do jego postępów ruchowych, które będą kluczowe dla jego całego życia. W przypadku wątpliwości warto umówić się na konsultację u dwóch fizjoterapeutów, którzy pracują różnymi metodami.

Niezależnie od wybrania sposobu prowadzenia terapii ważnym elementem terapii jest czynny udział rodziców. Odpowiednio poinstruowany rodzic może znacznie przyspieszyć postępy rehabilitacji.

Bibliografia:

1  http://zperspektywybrzucha.blog.pl/vojta-czy-bobath-czyli-jak-wybrac-metode-rehabilitacji/
2 http://prader-willi.pl/pl,55,rehabilitacja-metoda-vojty.html

3 https://sknfizjoterapii.wum.edu.pl/sites/sknfizjoterapii.wum.edu.pl/files/Bobath_KatarzynaWasiak_0.pdf 

Oceń artykuł i pomóż na rozwijać portal

Ocena: 0 - 0 głosy




dnia 2019-01-27

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (1)
.
avatar
 
Monika Wozowicz05.03.2019, 18:01 Odpowiedz

Sama osobiście stosuję metodę ndt-bobath, ale nie upieram się że jest skuteczniejsza od drugiej wymienionej. Ważna jest odpowiednia współpraca z rodzicami, którzy później muszą stale uczestniczyć w rehabilitacji.

Pozdrawiam Monika Wozowicz
https://monikawozowicz.pl/








Logowanie / Rejestracja