21 lutego 2019

Ból głowy występuje, jako objaw wielu różnych dysfunkcji. W wielu różnych opracowaniach można spotkać setki różnych przyczyn powstania bólu głowy. Ten artykuł jest poświęcony bólom głowy na tle dysfunkcji odcinka szyjnego i obręczy barkowej, które należą do jednych z najczęstszych przyczyn tego problemu. Warto zdać sobie sprawę, że źródłem przyczyn nie musi być sama głowa. Ból często ma postać tzw. bólu promieniującego, wówczas przyczyna bólu jest umiejscowiona w innym rejonie ciała, a objawy mogą być odczuwalne w rejonie głowy. Gdy mamy do czynienia z bólem głowy pochodzącym od kręgosłupa szyjnego i obręczy barkowej, objawy najczęściej zaczynają się w tylnej części szyi i potylicy.

Anatomia i uszkodzenia

Odcinek szyjny kręgosłupa jest odcinkiem położonym pomiędzy czaszką, a odcinkiem piersiowym. Patrząc na odcinek szyjny z boku jego kształt przedstawia łuk, który swoją wypukłością jest skierowany do przodu. Charakterystyczne wygięcie łuku nazywamy lordozą. Jest ona niezbędna, dla niwelowania przeciążeń wynikających z codziennej pracy jak i sił grawitacji. Odcinek szyjny posiada dużą ruchomość w porównaniu z pozostałymi odcinkami kręgosłupa. Duża ruchomość jest możliwa dzięki charakterystycznej budowie. Niestety duża mobilność bez odpowiedniej stabilności zwiększa podatność na różne dysfunkcje.

Odcinek szyjny kręgosłupa zbudowany jest z siedmiu kości (kręgów) nałożonych na siebie. Przednia część typowego kręgu jest zbudowana z trzonu, a tylna z łuku kręgu. Trzony oraz łuki kręgów tworzą razem trójkątne otwory kręgowe. Otwory kręgowe wszystkich kręgów nałożone na siebie tworzą kanał kręgowy, przez który przebiega rdzeń kręgowy. W bocznej części kręgi tworzą mniejsze otwory międzykręgowe, przez które przechodzą nerwy rdzeniowe wychodzące z rdzenia kręgowego (są one odpowiedzialne za czucie powierzchowne i ruchy kończyn). Bardzo ważnym zadaniem kręgosłupa jest ochrona układu nerwowego. Budowa kręgosłupa jest bardzo dobrze do tego przystosowana. Doskonale łączy ochronę rdzenia z możliwością ruchu w różnych kierunkach.

Kręgi łączą się ze sobą za pomocą dysków ułożonych między trzonami oraz za pomocą stawów międzykręgowych znajdujących się w tylnej części kręgu. Całość stabilizowana jest za pomocą układu mięśniowo-powięziowego oraz licznych więzadeł. Za ruchy głowy i odcinka szyjnego odpowiedzialne są mięśnie szyi. Pierwsza grupę mięśni tworzą mięśnie powierzchowne biegnące od głowy do okolic klatki piersiowej takie jak: mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy oraz mięsień czworoboczny. Druga grupa to mięśnie głębokie, należą do nich mięśnie podpotyliczne. Znajdują się one w tylnej części szyi, a ich przyczepy łączą głowę z kręgiem szczytowym i obrotowym.

Górny odcinek szyjny oraz część potyliczna głowy unerwiana jest przez trzy pierwsze nerwy rdzeniowe (C1, C2, C3). Okolica twarzy i pozostały obszar głowy są unerwione przez nerwy czaszkowe. Włókna nerwów rdzeniowych mieszają się z włóknami nerwów czaszkowych. Dlatego zdarza się, iż mimo tego, że problem występuje w szyi pacjent czuje ból głowy i twarzy.

Objawy

Ból głowy, który występuje w wyniku problemów w szyjnym odcinku kręgosłupa posiada wiele różnych objawów. Najczęściej najbardziej bolesnym miejscem jest górna część odcinka szyjnego i potylica, choć objawy mogą promieniować w kierunku czoła, skroni oraz w kierunku kręgosłupa piersiowego. Ból może być chwilowy lub trwać kilka dni. Najczęściej objawy pojawiają się podczas przybierania nieprawidłowej postawy ciała. Szczególnie niekorzystne jest nadmierne opuszczanie głowy w przód przy czytaniu, jedzeniu, chodzeniu lub pracy przy komputerze.

Największe objawy mogą się pojawić kiedy utrzymujemy niewłaściwą postawę przez dłuższy czas, np. kilka godzin z rzędu. Bardzo często tylna część głowy i szyi jest nadwrażliwa na dotyk, możliwe jest odczucie mrowienia. Wraz z bólem głowy bardzo często mogą występować objawy przeciążeń szyjnego odcinka kręgosłupa. Będzie to duża sztywność, ograniczenie skręcania i zgięcia bocznego głowy w prawo lub lewo. Dodatkowe objawy to dźwięki i trzeszczenia kręgosłupa, klujący ból podczas ruchów oraz bóle mięśniowe w rejonie obręczy barkowej. Do objawów mogą dołączyć: nudności, wymioty, zawroty głowy, światłowstręt.

Przyczyny

Istnieje kilka przyczyn bólu głowy, które są powiązane z kręgosłupem szyjnym i obręczą barkową. Najczęstszą przyczyną, która może wpływać na pojawienie się dolegliwości bólowych jest nieprawidłowa postawa. Bardzo często dochodzi do wysunięcia głowy i obręczy barkowej do przodu oraz wydechowego ustawienia klatki piersiowej (zapadnięcie się klatki piersiowej). Kiedy głowa pochylona jest do przodu to układ mięśniowy stale musi ją podtrzymywać by nie opadła jeszcze niżej. Przy wadze głowy na poziomie 4-5 kg mięśnie muszą wykonać ogromną pracę. To powoduje stałe przeciążenia mięśniowe.

W mięśniach zlokalizowanych na tylnej części szyi i głowy znajduje się wiele czułych zakończeń nerwowych przez co napięte mięśnie mogą wpływać na aktywację receptorów bólowych. Ponadto postawa zgarbiona wpływa na kształt krzywizn kręgosłupa szyjnego (szczególnie na połączenie kręgosłupa z głowa) oraz piersiowego. Połączenie kręgosłupa z głową to bardzo bogato unerwiony rejon ciała (jedna z największych ilości receptorów czuciowych na cm2), w którym niekorzystne napięcia mają wpływ na cały układ ruchu. Niewłaściwa funkcja stawów połączenia głowy z szyją  może skutkować: bólem głowy, zawrotami, mdłościami, szumami usznymi oraz bólem ucha.

Kolejną możliwą przyczyną powstania bólu głowy jest brak ruchu. Istnieje bardzo duża grupa ludzi, która  ma bardzo niską aktywność ruchową (co przekłada się na brak jakichkolwiek ćwiczeń kręgosłupa). Taka sytuacja powoduje postępujące ograniczenie ruchomości oraz zmienia się w trwałą sztywność stawową. Może to powodować częste zblokowania stawów i ból przy skręcie głowy (np. oglądanie się za siebie).                        

Ból głowy może być również wynikiem dyskopatii czyli uszkodzenia krążka międzykręgowego w odcinku szyjnym. Tego typu uszkodzenie będzie wpływało na wzrost napięcia w rejonie szyi i może pośrednio wywołać ból głowy.

Objawy mogą również powstawać w wyniku skrzywienia kręgosłupa. W przypadku tych pacjentów powstaje asymetria napięcia mięśniowego oraz ułożenia stawów kręgosłupa i obręczy barkowej. Z wiekiem asymetria wpływa na powstanie zmian przeciążeniowych a w konsekwencji zmian zwyrodnieniowych. Kręgi (szczególnie po jednej stronie) stają się nierówne, otwory kręgowe ciaśniejsze, o wiele łatwiej o podrażnienie i powstanie bólu głowy.

Jedną z ostatnich przyczyn powstania bólu głowy mogą być wszelkie zmiany pourazowe. Wielu pacjentów nie widzi takiej korelacji, jednakże każdy uraz głowy lub barku wywołuje ogromne siły działające na niewielkie kręgi szyjne oraz obręcz barkową. Szczególnie niebezpieczne są wypadki samochodowe gdzie siła uderzenia jest tak duża, że mięśnie nie dają radę utrzymać głowy w jej fizjologicznym położeniu. Konsekwencją urazów są zblokowania stawowe, które wpływają po czasie na sztywność, zmiany zwyrodnieniowe a często dopiero po latach na dolegliwości bólowe głowy.

Diagnostyka

Pacjenci z bólem głowy wymagają bardzo precyzyjnej diagnozy. Diagnostyka powinna obejmować dokładny wywiad (pacjent powinien zostać zapytany o historię choroby oraz aktualne objawy). Następnie konieczna jest ocena ruchomości kręgosłupa oraz badanie napięcia mięśni obręczy barkowej, szyi, głowy oraz innych rejonów ciała, które w sposób pośredni mogą mieć wpływ na powstanie dolegliwości.

Dla uzupełnienia diagnostyki niezbędne są badania obrazowe. Zazwyczaj pierwszym badaniem z wyboru jest RTG (zdjęcie rentgenowskie) kręgosłupa szyjnego. Bardzo często lekarze rozszerzają diagnostykę o rezonans magnetyczny (MR) tomografię komputerową (TK) lub badanie przepływów tętnic szyjnych. Brak ewidentnych zmian w diagnostyce obrazowej nie świadczy o braku dysfunkcji. Wielokrotnie pacjenci odczuwają duże objawy bólowe wynikające z przeciążeń mieśniowo-stawowych nie widocznych na diagnostyce obrazowej.

Diagnostyka różnicowa

W celu skutecznego leczenia niezbędne jest wykluczenie innych przyczyn dolegliwości. Ból głowy może występować w wielu innych schorzeniach:

1) Dotyczących obszaru głowy

  • infekcje, stany zapalne zatok, ucha
  • wady wzroku
  • nieprawidłowe funkcjonowanie stawu skroniowo-żuchwowego, bruksizm
  • bóle migrenowe
  • napięciowe bóle głowy (w wyniku nagłego lub przewlekłego stresu)
  • uszkodzenie mózgu lub opon mózgowych
  • zaburzenia krążenia mózgowego
  • choroby onkologiczne

2) Dotyczących innych rejonów ciała

  • choroby o podłożu reumatycznym
  • choroby dotyczące zaburzeń hormonalnych
  • zaburzenia funkcjonowania układu krążenia
  • przewlekłe zmęczenie
  • odwodnienie
  • choroby onkologiczne

Jeżeli szukasz informacji o leczeniu, rehabilitacji i rokowaniach w przypadku bólu głowy kliknij tutaj.

Bibliografia:

  1. Schunke M., Schulte E., Schumacher U., Voll M.:PROMETEUSZ Atlas Anatomii Człowieka. Anatomia ogólna i układ mięśniowo-szkieletowy, MedPharm Polska, Wrocław 2009
  2. Filipczak-Bryniarska I., Bryniarski K., Woroń J., Wordliczek J., Mechanizmy przewodzenia bólu. Rola układu odpornościowego w regulacji odczuwania bólu, „Anestezjologia i Ratownictwo” 2010; 4: 500-509 
  3. Martelletti P., Suijlekom H., Cervicogenic Headache. Practical Approaches to Therapy, “CNS Drugs” 2004; 18 (12): 793-805
  4. Vincent M., Luna R., Cervicogenic Headache, “Arq Neuropsiquiatr” 1997; 55 (4): 841-848

Oceń artykuł i pomóż na rozwijać portal

Ocena: 0 - 0 głosy




dnia 2019-02-21

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ


Wasze komentarze: (1)
.
avatar
 
Pacjent25.02.2019, 13:57 Odpowiedz

Świetny artykuł. Od kilku lat walczę z bólami głowy. Teraz wiem, że czas najwyższy odwiedzić fizjoterapeutę :)


Jednostki Chorobowe







Logowanie / Rejestracja